RecensieWij, de mens

De literaire omzwervingen van Westerman gaan uiteindelijk vooral over de vraag wie wij zijn (vier sterren)

Er is misschien geen vreselijker cliché te bedenken, maar ik kan het niet anders zeggen: elk boek van Frank Westerman sleept de lezer mee in een ongewone en onverwachte reis. Voor Wij, de mens,  zijn nieuwste boek, geldt dit in verhevigde mate. Als auteur weet Westerman hier weer niet precies waar hij heen wil, maar hij moet ook optrekken met een groep Leidse studenten, aan wie hij als gastschrijver ‘reportage’ doceerde. Zij bedachten nieuwe weggetjes met hem en wilden vooral steeds duidelijkheid hebben over waar ze nu eigenlijk heen gingen. Van dit alles brengt Westerman tot in details verslag uit.

In de hoofdlijnen van zijn literaire reportage onderneemt hij een wetenschappelijke tijdreis naar de oorsprongen van de mensheid. Centraal staat de fossiele oermens die in 2003 in Flores werd gevonden. Wat is de status hiervan, was hij de beroemde missing link tussen dier en mens? En wat ontdekten de beoefenaars van de wetenschap van de paleoantropologie in hun zoektocht naar onze verre voorouders over de verschillen en overeenkomsten tussen mens en dier?

Het spannende van de reizen die Westerman maakt, is dat de lezer indirect en onvermoed veel antwoorden krijgt. Het bezoek aan een Limburgs klooster van de Nederlandse pater die op Flores opgravingen deed, geeft verrassende psychologische inzichten in onze menselijke eigenaardigheden. Dat geldt ook voor de beschrijving van de stammenoorlogen die niet zozeer tussen de oermensen als wel tussen de paleoantropologen, hun ontdekkers, plaatsvinden. 

En wanneer Westerman in het Belgische Maasdal op zoek gaat naar de neanderthaler, komt hij terecht in verhalen over industriële vervuiling die daar niet alleen de natuur, maar ook mensen doodde. Het meest aangrijpend vond ik het bezoek van Westerman en zijn dochter aan Flores. Er zijn daar niet alleen botten van oermensen te vinden, er liggen ook duizenden slachtoffers begraven van de moordpartijen op communisten die in Indonesië in 1965 en 1966 plaatsvonden. Over hun graven wordt niet gepraat, de moordpartij krijgt nog steeds geen aandacht.

Ja: ook  de wetenschappelijke vragen over de Floresmens worden beantwoord. Maar de omzwervingen van Westerman gaan uiteindelijk vooral over de vraag wie wij mensen zijn.

Frank Westerman: Wij, de mensQuerido; 282 pagina’s; €20,- .

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden