IAMDDB in juni op festival The Ends in Londen.

Beschouwing Britse Neo-Soul

De levenskracht van de Britse soul en r&b: 5 acts die je op Lowlands niet mag missen

IAMDDB in juni op festival The Ends in Londen. Beeld WireImage

De laatste jaren beleeft de Britse neo-soul (wederom) een opleving. De nieuwe sterren zoeken vooral de samenwerking.

Hebben we het dan toch allemaal aan Amy Winehouse te danken? Komt de nieuwe golf aan Britse neo-soul en r&b, die komend weekend ook over Lowlands rolt, rechtstreeks uit de nalatenschap van de legendarische Engelse zangeres, die acht jaar geleden zo jammerlijk overleed?

Je zou het wel denken, want de voorlopers in de ‘New Wave of British Soul’ wijzen graag naar Winehouse als ze hun eigen artistieke ontwikkeling duiden. Zangeres Mahalia bijvoorbeeld zei in een interview met de Volkskrant dat zij de goede werken van Winehouse wilde voortzetten, en dat eigenlijk iedere Britse soul- en r&b-zangeres dat zou moeten doen. Winehouse is dood, zei Mahalia, maar we moeten haar kunstenaarschap vieren.

En ook zangeres Jorja Smith, momenteel de grootste naam van de nieuwe Britse soul en dus een headliner in Biddinghuizen, zegt Winehouse te eren bij alles wat ze doet. Ze was haar grote voorbeeld: als beginnende puber met een engelachtige stem droomde Smith ervan ooit met Winehouse op een podium te staan. De Winehouse-plaat Frank uit 2003 noemt Smith zelfs ‘de soundtrack van haar leven’. Maar Winehouse overleed dus, na een zelfdestructief leven en een handvol onverwoestbare soulkrakers. Er ging een rouwende generatie overheen, het leed moest verwerkt worden. En nu lijkt de Britse soul te herleven in de handen van een groeiende groep navolgers.

Jorja Smith in The O2 Academy in London. Beeld Rob Ball

Want luister naar de stem van Smith, die ons meeneemt naar die rokerige nachtclub waar ooit Winehouse het licht moet hebben uitgedaan. Haar soul is gedrenkt in jazz en klassieke r&b, net als die van Winehouse. En dat is de vloeiende hiphopjazz van zangeres IAMDDB eigenlijk ook, al moet je iets meer je best doen om daar de Amy-inspiratie in te ontdekken.

Al moeten we Winehouse dus echt zien als startpunt van een nieuwe Britse neo-soulbeweging, de wortels van het genre reiken natuurlijk dieper. Toen de Amerikaanse neo-soulgod D’Angelo begin jaren negentig van de vorige eeuw doorbrak, had het Verenigd Koninkrijk stiekem al een kleine soulrevival in gang gezet, dankzij de band met de in dit verband zeer treffende naam Soul II Soul. Het duo Jazzie B en Caron Wheeler mengde milde hiphop met opgewekte gospel plus soul en scoorde met Back to Life zomaar een wereldhit. 

Loyle Carner in 2017 op Womad Festival in Wiltshire. Beeld Redferns

Verderop in de jaren negentig doken artiesten als Omar en Des’ree in de van oorsprong uiteraard Amerikaanse zwarte muziekgeschiedenis, net als Estelle in de jaren nul. Nee, de Britse soul zat nooit echt in het slop - denk ook even aan het megasucces van Adele. Maar de opleving van de laatste twee jaar is florissanter dan ooit en dat heeft Lowlands dus goed gezien, met Nao, Flohio, Jorja Smith, IAMDDB en Loyle Carner op het programma, die allemaal op een eigen manier meedrijven op de stroom van nieuwe en opwindende zwarte muziek uit het Verenigd Koninkrijk.

Nao in 2017 op The Parklife Festival in Manchester. Beeld Corbis via Getty Images

Wat die beweging zo sterk maakt en misschien wel vitaler dan ooit, is dat de muziek van de ziel langs uiteenlopende genres scheert. Langs hiphop en jazz, langs gospel en klassieke r&b. Volgens zangeres Mahalia is de opkomst van jonge zangeressen en liedschrijvers als haarzelf vooral zo sterk omdat de beweging zo sociaal is, en weigert het eigen ego boven dat van anderen te stellen. 

De samenwerkingen tussen de ambitieuze artiesten onderling helpen de kunst vooruit. Omdat stijlen worden gemixt, de eigen kunst een andere afslag neemt en bovendien steeds nieuwe liefhebbers worden bereikt. Een voorbeeld: Jorja Smith brak door na een samenwerking met de Engelse grimerapper Stormzy. In het nummer Let Me Down kreeg melancholieke soul een stoot straatwaarde, dankzij de obscure raps van Stormzy. 

Flohio in juli op festival Roskilde in Denemarken. Beeld Redferns

Het beste van de nieuwe zwarte muziek uit het Verenigd Koninkrijk wordt steeds samengebracht in enerverende liedjes, zoals het afgelopen weekend verschenen nummer Simmer dat r&b-zangeres Mahalia maakte met neo-soulzangeres Nao en rapper Flohio. Misschien maakt de vrijdenkerij in de nieuwe Britse soul de beweging zo krachtig en hoopgevend en dus ook ontzettend vrolijk stemmend. Dus trek op dat Lowlands-blokkenschema snel even een Britse route.

Jorja Smith

Ze is pas 22, maar ze zingt alsof ze al dertig jaar zit te zingen op een barkruk in een  louche Londense nachtclub. Jorja Smith zingt overduidelijk met de intonatie en gevoelswaarde van de door haar zo bewonderde Amy Winehouse. Maar Smith zocht na haar doorbraak in 2018, toen zij de belangrijke Critic's Choice bij de Brit Awards won, vooral ook heel veel grenzen op. Ze werkte samen met Stormzy, en met de Amerikaanse reuzen Drake, Kendrick Lamar en Kali Uchis. Ze schoot dus van grime naar hiphop en r&b en via die wonderlijke route weer terug naar de diepgewortelde soul. Want vooral die hoor je op haar debuutplaat Lost & Found. Denkt u nu: ‘Soul, mwoh, hou ik niet zo van’, probeer dan tóch even Where Did I Go. Dat is een fijne track, hoor!

Vrijdag, 18:30 uur, Bravo

Nao

Wie zangeres Nao voor het eerst hoort zingen, zal haar daarna altijd uit duizenden herkennen. Ja, Nao (ze heet eigenlijk Neo Jessica Joshua) zingt een beetje met een smurfenstem, maar dan wel in de smurfigste zin van het woord. Haar soul wordt afgevuurd vanuit een raketbasis van dance en elektronische dansvloerpop: beetje foute disco, af en toe een dapper funkgitaartje dat een saluut brengt aan Nile Rodgers. Haar eerste plaat For All We Know uit 2016 was een spetterende danspopplaat, dankzij verslavende nummers als Bad Blood en Inhale Exhale. In haar nieuwe werk is Nao wat ingetogener, en lijkt ook zij dieper in de ware soultraditie te willen stappen. Dat mag best. Maar van ons hoefde het niet eens.

Zaterdag, 14:10 uur, Heineken

Flohio

‘Soul’ mogen we de muziek van Flohio niet noemen. Flohio is in de eerste plaats een grimerapper, en een goeie ook. Maar toch druipt de soul van haar muziek (en teksten) af, luister maar eens naar het geweldige nummer Hell Bent: Flohio is toch echt een artiest die meesurft op de golven van de Britse neo-soul. Al was het maar omdat ook zij zo veel fijne samenwerking aangaat, met zangeres Mahalia bijvoorbeeld, maar zelfs met de Duitse danceband Modeselektor en de Engelse hiphopband The Streets. Flohio bewijst dat je met een brede blik richting heel verre horizonten kunt fietsen. En dat de vrouwelijke hiphop uit het Verenigd Koninkrijk op het moment, eindelijk, weer echt heel hard gaat.

Zondag, 17:00 uur, X-Ray

IAMDDB

Verrassende en erg spannende naam in dit rijtje is de Engelse zangeres en rapper IAMDDB. Als invloeden noemt zij Nat King Cole, Bob Marley en Braziliaanse samba, om ons allemaal maar even horendol te maken. Het geeft niet. IAMDDB maakt fijne, zelfs een beetje hallucinante tracks en we horen dat het goed is. Dat nummer Shade bijvoorbeeld, dat eind augustus 2017 verscheen en nog altijd rondwaart in onze muziekdromen. IAMDDB (Diana Debrito, uit Manchester) mengt jazz met barse hiphop, die ook wel ‘trap’ wordt genoemd. En in haar raps en zangstukken zet zij toch ook de eigen vocale kwaliteiten op een voetstuk. IAMDDB is misschien wel het mooiste voorbeeld van genreverschuivingen in de nieuwe Britse muziek: haar nummers zijn niet op een stijl vast te pinnen, maar ademen al het moois dat een halve eeuw aan zwarte Britse (oké: en Amerikaanse en Jamaicaanse) popmuziek heeft opgeleverd. Oftewel: ook IAMDDB mag onder geen beding worden gemist op Lowlands.

Vrijdag, 13:00 uur, Heineken

Loyle Carner

Hé, een vreemde naam op de Britse Lowlandsroute. Loyle Carner, het zal u niet verbazen, is een man. En ja, hij is vooral een jongen die de sensitieve Britse hiphop vooruit helpt. Maar toch is Carner ook een aanjager van de nieuwe soulbeweging. Simpelweg omdat hij heel veel soul inbrengt in zijn koele, beheerst vibende tracks. Luister maar eens naar het nummer Angel, dat hij maakte met de Engelse soulzanger Tom Misch. En vergeet ook niet het oor te luisteren te leggen bij het fraaie nummer Loose Ends, met wie anders dan Jorja Smith. Weer zo’n mooie samenwerking die de neo-soul uit het Verenigd Koninkrijk levenskrachtig maakt, en waarschijnlijk nog vele jaren relevant.

Zondag, 17:00 uur, Heineken

Alles over Lowlands 2019

Billie Eilish, Tame Impala, A$AP Rocky: slechts enkele van de vele artiesten die optreden tijdens Lowlands 2019. Alles wat je moet weten over de 27ste editie van dit festival hebben we hier voor je verzameld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden