Top & Flop in de media

De laatste uitzending van Brandpunt+ en de inzichten van Rob Wijnberg

Wat er goed was en wat wat minder deze mediaweek. Deze week: het prachtige werk van een onderzoeksprogramma dat van de tv is wegbezuinigd, en holle frasen in de VS.

Uitgever Ernst-Jan Pfauth en hoofdredacteur Rob Wijnberg in New York. Beeld Amy Lombard

Top

Het volgende bericht, in 2017 geplaatst op de Facebook-pagina Zwarte Piet Fan, is nepnieuws: ‘Dringende oproep: De NTR heeft toegezegd dat zwarte piet definitief zwart blijft in het Sinterklaasjournaal, als dit bericht voor dinsdag 5 december minimaal 300.000 keer is gedeeld.’ Het werd 285 duizend keer gedeeld.

Achter dit onzinverhaal zit geen Russische trollenfabriek, maar een eenmansleger uit Wageningen: de 46-jarige Cees, voorheen werkzaam bij Lokale Omroep Ede. Dat wist Brandpunt+-journalist Eric van den Berg deze week te achterhalen volgens het journalistieke adagium follow the money; hij traceerde de geldstromen van de advertenties op Cees’ Facebookpagina’s.

Uit het stuk blijkt het schaamteloze opportunisme van Cees, die betrokkenheid overigens ontkent. Ook over de vorig jaar vermoorde Anne Faber schreef hij verzinsels. Door alle maatschappelijke ophef over de onderwerpen, wonnen zijn Facebook-pagina’s snel aan populariteit, en daarmee de interesse van adverteerders.

Cees verkocht Zwarte Piet Fan (55 duizend volgers) voor 1.000 euro aan een bedrijfje dat munt wilde slaan uit die advertenties. Hierna begon Cees de hele nepnieuwsriedel opnieuw, bijvoorbeeld met de pagina Ik Ben Zwarte Piet Fan.

Donderdagavond was de laatste televisie-uitzending van Brandpunt+, het onderzoeksprogramma zal door maatregelen van de NPO alleen online verdergaan. Uit het knappe speurwerk van Van den Berg blijkt dat ze niet bij de pakken zijn gaan neerzitten.

Flop

Een van de kernwaarden van De Correspondent is ‘dat we altijd proberen te leren van kritiek’, schreef oprichter Rob Wijnberg. Kritiek is er genoeg, nu De Correspondent zich wil vestigen in de VS en daartoe een grote campagne voert. De strekking: dat Wijnberg de journalistiek over één kam scheert en wegzet als onbetrouwbaar.

Een feestje dus voor de leergierige Wijnberg. Hij vatte de lessen samen in een stuk met de kenmerkend aanlokkelijke titel: Wat ik geleerd heb van de kritieken op mijn nieuwsfilosofie. Die filosofie behelst dat nieuws cynisch maakt vanwege een nadruk op het sensationele, negatieve en uitzonderlijke.

De belangrijkste les voor Wijnberg was dat ‘ik nog duidelijker het verschil moet benadrukken tussen mijn nieuwskritiek en de (oneigenlijke) aanvallen die ‘de media’ en journalisten tegenwoordig constant te verduren krijgen’. Duidelijker zijn – geen groots inzicht, maar oké. En de een-na-belangrijkste les? Die was er niet. Een betere titel was geweest: Hoe ik de kritieken op mijn nieuwsfilosofie weerleg.

De Correspondent heeft nu, met nog zeven dagen te gaan, bijna de helft opgehaald van het streefgetal van 2,2 miljoen euro. Laten we hopen op een eindsprint, want het platform is een nuttige aanvulling in Amerika. Zeker als er werkelijk een les geleerd wordt: de lezer zit niet te wachten op holle leuzen.

Aanvullingen en verbeteringen

In een eerdere versie van dit artikel stond dat Brandpunt+ alleen online verdergaat door bezuinigingen bij de NPO. Dit is volgens de NPO feitelijk onjuist, het gaat hier om ‘een vernieuwingsslag’. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.