INTERVIEW

De laatste toegift van Eddy de Clercq

Na veertig jaar dj-schap zet Eddy de Clercq binnenkort een punt achter zijn carrière. Hij schreef tot besluit het boek Laat de nacht nooit eindigen en koos negen nummers die hem al die jaren hebben geïnspireerd.

Eddy de Clercq in de Brakke Grond, 1978. Beeld Sibrand Meijer

Heeft hij net een boek geschreven met de titel Laat de nacht nooit eindigen, een ode aan de stappers, de avonturiers, de hoeren, de junks, het schorriemorrie, de jetset op zoek naar vertier - verkiest de godfather van de Nederlandse dance een gesprek in de lichtste kamer van zijn huis, waar de zon schijnt op een oude Technics Automatic SL-D3 platenspeler en het boek Hits en Tits Hoezenpoezen.

Nog twee dagen, en voorheen professor party, tegenwoordig ochtendmens Eddy de Clercq (59), zal met de presentatie van zijn boek over veertig jaar uitgaansleven officieel een punt zetten achter een carrière als dj. Draaien doet hij nog bij hoge uitzondering. Daarom, als toegift: negen nummers waarop hij de Hollanders leerde dansen. Tijdsbeeld en egodocument in één.

Eddy de Clercq Beeld Linda Stulic

1 Sam Fletcher: I'd Think It Over Twice

'Begin jaren zeventig kwam ik als 14-jarige jongen uit een streng katholiek gezin uit Gent voor het eerst in de Popcorn, een boerenschuur midden in de weilanden rond Sint-Niklaas. Elke zondagmiddag kon je daar dansen op de meest onwaarschijnlijke mix van nummers. Zeldzame muziek, gevonden door een dj die ook verzamelaar was, en zijn platen met witte handschoenen uit de kast haalde.

Popcornmuziek, dat is soul, rhythm and blues, reggae, latin, boogaloo, Ethiopische jazz, midtempo Tamla Motown, en dus ook: Sam Fletcher, een crooner, superbe vertolker van powerballads zoals ook Shirley Bassey ze zong.

I'd Think It Over Twice draai ik al veertig jaar en ik krijg er nog steeds koude rillingen van. Die tekst, die op iedereen slaat die wel eens is verlaten, die stem van Fletcher en dan de violen waarop het nummer drijft - het is echt geen flauw riedeltje, maar een heel dansbaar nummer. Voor twee danspartners. Man en vrouw, man en man, vrouw en vrouw.

Als je in die tijd twee mannen zag jiven op dit nummer, was het avant-garde, en dat was, naast de muziek, de aantrekkingskracht van de Popcorn. Al die tribes uit het uitgaanscircuit, uit Antwerpen, Brussel, Gent of Oostende, kwamen ernaartoe. En ze waren van alle leeftijden, en van alle sociale klassen.'

Beeld X

2 Bill Withers: Harlem

'Ik hoorde bij de Bende van Gent, een verzameling heel mooie meisjes en jongens, altijd volgens de laatste mode gekleed. Yves Saint Laurent, Rive Gauche, Cacharel. 'While the hip folks getting home from the party, the good folks just got up', zong Bill Withers in 1971, begeleid door een strakke dansbeat. Thuiskomen na een avond stappen terwijl de gegoede burgerij net wakker wordt, was in die tijd voor mij een daad van rebellie. Overigens zong Withers hier over de barre omstandigheden van de zwarte bevolking in Harlem, en de oplichters van de kerk die geld willen om hun priester naar het beloofde land te sturen. Ook dat was bij ons aan de hand. Toen mijn stiefoma dement werd, kwam de pastoor vaak langs en dan gaf ze hem geld. Dat is mijn moeder zo gaan tegenstaan dat ze nooit meer een kerk heeft bezocht. En ze droeg ons op hetzelfde te doen.'

Beeld X

3 Manu Dibango: Soul Makossa

'En toen was daar in 1972, vanuit het niets, die enorme hit van een saxofonist uit Kameroen. Of je nou in Le Club in Brussel was, de club waar ik op mijn 17de begon te draaien, of in Londen of in Parijs, overal hoorde je het trance opwekkende ritme van mama ko mama sa maka makossa - en dan die scheurende sax van Manu Dibango. Heel geil. En super swingend.

Het was de eerste hit van een Afrikaanse artiest die zo breed aansloeg, en dat in een tijd dat er op de deur van een club in Gent een bordje hing: 'interdit aux nord-africains'. Wat overigens ook gold voor Congolezen, en Italianen- voor alle gastarbeiders die naar België waren gekomen.

Hoe vaak heb ik niet razzia's meegemaakt: politie in burger stonden op de dansvloer, op zoek naar illegalen. Dan ging opeens het licht aan, de muziek uit en stonden de politiebusjes voor de deur. Iedereen zonder paspoort, iedereen met een bepaalde extravagantie moest mee. Ik ervoer België in die tijd als een politiestaat. Daarom ben ik er ook weggegaan.'

Beeld X

4 Sylvester: You Make Me Feel Mighty Real

'Sylvester is voor mij de verpersoonlijking van de gaycultuur. Ik heb hem in 1978 zien optreden in de Sonesta koepelzaal in Amsterdam. Dat was, zoals ik het maar noem: een spirituele bijeenkomst. De beste disco is gospel, een wisselwerking tussen performer en publiek.

Je hoort weleens: disco was homomuziek, maar daar ben ik het niet mee eens. Het was evenzogoed muziek voor latino's en blanke hetero's. Disco werd wel populair gemaakt door homo's. Gay bewustzijn manifesteerde zich op de dansvloer. Daar konden mensen laten zien wie ze werkelijk waren. Het was een compleet vrije, blije, hedonistische tijd. Aids en hiv bestonden nog niet, je liep hoogstens een geslachtsziekte op. Nou, dan ging je naar de dokter.'

Beeld X

5 Soft Cell: Memorabilia

'Ook een nummer dat gaat over afscheid nemen. Mark Almond van Soft Cell, een van mijn favoriete zangers begin jaren tachtig, die zingt: 'I collect, I reject.' Ofwel: wat neem je mee, en wat laat je achter je?

Ik woonde al een paar jaar in Amsterdam, ik had heel succesvolle, commerciële en decadente feesten georganiseerd, maar op een gegeven moment begon me het excessieve tegen te staan. In het De Mirandabad, dat we afhuurden, had iedereen seks, de overburen keken met verrekijkers en waarschuwden de politie.

Het was niet alleen dát wat me ging tegenstaan. Ik had er ook genoeg van alleen maar disco te draaien. De muziek was zo aan het veranderen: new wave en hiphop kwamen op, het ging van uitbundig en glitter naar donker en bewust.

Het waren de jaren van Reagan en Thatcher en crisis en werkeloosheid. En juist in die tijd begon ik een discotheek. De Koer, met een hardhouten dansvloer, super-de-luxe ingericht, met witte muren en bouwlampen die je het gevoel gaven dat je in een studio van een fotograaf was. Ik heb Soft Cell grijsgedraaid, die jaren. Als er werd gedanst, deed je dat alleen met je bovenlichaam. Hoekig. En als de punkers binnen waren, werd het agressief.'

Beeld X

6 Talking heads: I Zimbra

'Hoor: hoe ze hier op een Afrikaanse manier gebruik maken van polyritmische elementen. Niet één drummer, maar drie of vier percussionisten, die een heel gelaagde structuur in het nummer brengen. Een van de grote verdiensten van de punk en de new wave is dat ze die Afrikaanse ritmes mixten met het synthesizergeluid dat in die tijd opkwam. Talking Heads deed het. Malcolm McLaren, met zijn ontdekkingen Adam and the Ants en Bow Wow Wow.

Ik was in die tijd alweer gestopt met De Koer, en organiseerde eens per maand de Pepclub in Paradiso. Dat was echt de omgevallen platenkast. Ik draaide Egyptische hits van Oum Kalthoum, de volledige twintig minuten, daarna Nancy Sinatra's These Boots Are Made For Walking, dan weer Siouxsie & The Banshees. En de allereerste house.'

Beeld X

7 Farley Jackmaster Funk: Love Can't Turn Around

'Op een dag zit ik naar een Engels muziekprogramma te kijken. Het is 1985. Het muzikale landschap wordt gedomineerd door hele flauwe aftreksels van new wave, door Stock, Aitken & Waterman en Rick Astley . En daar zie ik, op tv, Darryl Pandy die een oude hit van Isaac Hayes zingt in een hele abstracte bewerking van Farley Jackmaster Funk. En ik weet: 'We zijn helemaal terug.

Die man alleen al: een neger met een zwetende kop en glitters in zijn kroeshaar, opgemaakt in oorlogskleuren en een glitterbloes aan, zo over de top en exuberant. En dan dat nummer van Isaac Hayes dat zo hysterisch is verbouwd, met die vreemde ritmes van de eerste Chicago-house, ik dacht: dit is het! Hierin ga ik me specialiseren. In de RoXY, de club die ik in 1987 opende met Peter Giele en Arjen Schrama, heeft het nog twee jaar geduurd voor iedereen om was. Medewerkers én publiek. In die dagen noemde Fons Dellen van de VPRO house 'kale minimalistische herrie'. Wat hij bedoelde was: muziek voor homo's. Daar moest je bij de VPRO niet mee aankomen. Want die waren van de stoerejongensmuziek.'

Beeld X

8 The Black Dog: Virtual

'De beste dj's zijn dj's met een unieke smaak die er alles aan doen om een plaat op de kop te tikken en 'm populair te maken. Dat zijn de mannen en vrouwen met een missie, of zoals ik ze noem: sjamanen. Die leggen de juiste plaat op het juiste moment op, zó dat je denkt: helemaal niet gek dat je Françoise Hardy draait in een discotheek.

Ikzelf heb in 1993 een van mijn beste sets gedraaid; in de Cocorico in Italië. Ik was ingehuurd voor een uurtje en had net een plaat gekocht van een nieuwe elektronische danceband uit Engeland, The Black Dog. Dat was heel experimentele breakbeat, een soort free-floatingjazz, en ik dacht, en dat gaat bij mij altijd op intuïtie: hiermee gaan we beginnen. Vijf uur later werd ik door de manager op mijn schouders getikt: wil je niet even pauzeren? Ik was volledig in trance geraakt. In Italië kon je in die tijd in 'lagen' draaien. Diep spiritueel en intens. In Amsterdam, tussen 1988 en 1991, was het: hakken en beuken. Daar vonden ze mij te intellectueel en langdradig.'

Beeld x

9 Black Motion featuring Xoli M: Rainbow

'Ik zeg het met overtuiging en ik zal er niet op terugkomen: ik haat Nederlandse dance. Het is een nationaal exportproduct waarachter zelfs het koningshuis zich schaart, maar het is een zielloze vertoning geworden. Natuurlijk, er zijn uitzonderingen, jongens en meisjes zoals DJ Hepcat, Diggy Doug, Antal. Dat zijn hele bewuste mensen die kiezen voor kwaliteit en authenticiteit en vakmanschap.

De beste house komt tegenwoordig uit Zuid-Afrika. Daar klinkt een uniek en voornaam, bijna chic geluid dat doet denken aan de disco uit de jaren zeventig en de vroege deep house uit Chicago en New York uit de late jaren tachtig. Bovendien maken veel producenten gebruik van traditionele instrumenten, en dat getuigt van respect voor een eeuwenoude muzikale cultuur.

Black Motion's Rainbow is een van mijn favoriete nummers. Het verklankt mijn voorliefde voor het land. Een paar jaar geleden hebben mijn vriend en ik er een huis laten bouwen en daardoor heb ik de Afrikaanse inborst goed leren kennen. Mensen zijn er niet zo individualistisch en egocentrisch als bij ons, maar echt op de groep gericht.

Er is sprake van een 'black renaissance', een nieuw zwart bewustzijn, een duidelijk antwoord op de verschrikkingen van apartheid van vóór 1994. Zwarte mensen hebben meer werk, meer kansen, betere opleidingen. Een vooruitzicht op een beter leven. Daar past house als soundtrack, maar ook als droomwereld perfect bij.'

Laat de nacht nooit eindigen. Eddy De Clercq en Martijn Haas. Uitgeverij Bas Lubberhuizen, 24,99 euro.

In 2004 richtte Eddy de Clercq uitgeverij en platenlabel Ubuntu Publishing op. Hij brengt eigen werk uit en compilaties van vooral Zuid-Afrikaanse muziek. In samenwerking met ILAM (International Library of African Music) uit Grahamstown, Zuid Afrika, stelde hij de albums Township Jive & Kwela Jazz samen. Daarop staan vergeten zeldzame Zuid-Afrikaanse jazz, jive en kwelamuziek. Op zijn blog 'Soul Safari' schrijft hij over Zuid-Afrikaanse muziek en cultuur.

Beeld X

De beste platenzaken volgens Eddie de Clercq

Parijs:
Betino 32
Rue Saint-Sebastien - 75011 Parijs
Tel : +33 1 43 14 61 34

Black music, dance, jazz, rare vintage records. Kleine selectie nieuwe titels black music. Kleine maar zeer goed gesorteerde winkel voor dj's en locals.

Londen:
Honest Jon's
278 Portobello Road - LondonW10 5TE.
Tel: +44 208 969 9822

Best gesorteerde platenzaak van Londen met een eigen platenlabel. Ook tweedehands vinyl aanbod. Heel avontuurlijk en avant-garde qua aanbod. Dance Folk Jazz Odds Outernational Reggae Soul / Funk Ethiopiques

Amsterdam:
Rush Hour Music
Spuistraat 98, 1012 TZ Amsterdam
Tel:020-4274505

Best gesorteerde platenzaak van Amsterdam met een eigen platenlabel. Ook tweedehands vinyl aanbod. Rush Hour Records (eigen label) heeft net de 3voor12 award ontvangen voor release van het jaar: Hunee. Dance Disco Odds African Reggae Soul / Funk Ethiopiques Brazil World

New York:
Academy Records Annex
85 Oak Street, Brooklyn, NY 11222
0718-218-8200 (bellen voor bezoek, winkels verhuizen vaak)

Dagelijkse verse aanvoer tweedehands vinyl, redelijk prijzen, goede selectie van vinyl in het algemeen. Ook klein aanbod nieuw vinyl in het rock genre. Rare vintage records aan de muur. De specialisatie hier zijn de dollarbins: tweedehands vinyl drie voor vijf dollar; veel dj's zoeken hier classic house en disco.

Rough Trade NYC
64 North 9th Street, Brooklyn, NY 11249
0718-388-4111 (bellen voor bezoek, winkels verhuizen vaak)

Nieuwe dependance van Rough Trade UK, platenlabel en winkel, tevens concerthal. Enkel nieuw vinyl!! Enorm goed gesorteerde selectie van alle nieuw verschenen vinyl in alle genres. Ook uiteraard van het eigen label Rough Trade. Bijzonder grote en comfortabele winkel in een oude havenloods en op loopafstand van Academy Records Annex. Zeer aan te bevelen. Ook voor de concerten van alternatieve Engelse en Amerikaanse artiesten. Zie de borden in de winkel voor de agenda.

Kaapstad:
Revolution Records
73 Lower Main Road, Observatory

Grote zaak in tweedehandsvinyl in Cape Town's 'hipste' buurt Observatory. Aanbevolen voor goedkope platen in elk genre. Soms is er veel jazz, rock, pop etc. maar let wel; het aanbod wisselt sterk. Ook een kleine selectie nieuw vinyl.

Mabu Vinyl
Rheeder Street Malls.

Hoewel dit nu een ware 'tourist-trap' is geworden sinds de eigenaar heeft meegewerkt aan 'Searchin For Sugar Man', de docu die Rodriguez herontdekte. Erg duur en weinig spectaculair aanbod. Wel een must-see winkel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden