De laatste reis

Hoe fout was Céline?

Gisteren was het 50 jaar geleden dat Louis-Ferdinand Céline overleed, van de romans Reis naar het einde van de nacht en Moord op krediet, maar ook, in 1937 en 1938, van verwerpelijke antisemitische schotschriften. Céline's sterfdag gaf in januari in Frankrijk aanleiding tot een heftige controverse toen minister van Cultuur Frédéric Mitterand de voorgenomen feestelijkheid op de lijst van 'Nationale herdenkingen' plaatste. Onder druk van protesten werd Céline al na twee dagen van de lijst geschrapt.

Voor Nico Keuning vormde de vijftigste sterfdag de aanleiding om nauwgezet verslag te doen van de zes jaren (1945-1951) die Céline in Denemarken doorbracht als vluchteling voor de Franse justitie. Keuning bezoekt de adressen waar Céline verbleef, maar zijn boek is vooral een kritische beschouwing over Céline's antisemitisme.

Van rehabilitatie met betrekking tot de schotschriften wil Keuning niets weten, wel van nuancering waar het om de bijkomende beschuldigingen van collaboratie gaat. Het interessantste deel is dan ook de vertaling van Céline's verweerschrift, geschreven naar aanleiding van de beschuldigingen in het Franse verzoek om uitlevering. Keuning geeft aan wat de feiten zijn, waar de Franse justitie zich in haar na-oorlogse zuiveringsdrang heeft laten meeslepen door vage beschuldigingen, en waar Céline zich laat meeslepen door zijn eigen waarheden.

Céline zat anderhalf jaar in voorarrest, maar werd uiteindelijk op alle hoofdpunten vrijgesproken. In 1951 keerde hij terug naar Frankrijk. Hij pakt in Meudon zijn beroep als huisarts ('armendokter') weer op, en verbiedt de herdruk van zijn gewraakte pamfletten. In een van zijn laatste fictieve werken stelt hij zichzelf de vraag of hij ooit gelukkig is geweest. Het antwoord is Célineïaans krachtig: 'Nooit godverdomme!'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden