RECENSIECaDance 2021

De laatste grote choreagrafie van Krisztina de Châtel is een waardige afsluiting

In Scala is ontsnappen voor de dansers onmogelijk. Daar zorgt De Châtel, koningin van de uitputtingsslag, wel voor. Online te zien op het gestreamde festival CaDance.

Scala van choreograaf Krisztina de Châtel.  Beeld Sjoerd Derine
Scala van choreograaf Krisztina de Châtel.Beeld Sjoerd Derine

Waarnaar leidt die blankhouten trap, denk je voortdurend. Een bevrijdend uitzicht? De hemel? Het oneindige niets? Nee, daarvoor klinkt het geluid te onheilspellend, waarmee hij tijdens Scala piepend tot stilstand komt. Om snel weer zijn mechanische wenteling te hervatten, aangestuurd door onzichtbare krachten.

Dóór moeten ook de vijf vrouwen, die zich telkens stapjes hoger wagen. Het is een krachttoer hoe ze zich in strakke formaties fraai uitgelicht staande houden op deze draaiende wenteltrap – blikvanger in de laatste grote choreografie van Krisztina de Châtel (78).

Aan hun motoriek te zien en aan de soundscape te horen, bevinden de vrouwen zich in een gevecht. Componist Han Otten mengt de repetitieve pianocomposities van Bach met marsmuziek, schoten, explosies en vrouwenstemmen. Als er al iets is waar deze machtige ladder toe leidt, is het de waanzin van oorlog.

Mooi hoe een ogenschijnlijk eenvoudig beeld van een roterende trap (ontworpen door De Châtel met scenograaf Theun Mosk) zo’n metaforische uitstraling krijgt. De danseressen bestijgen het gevaarte in heldere, strijdbare bewegingen, vol gestrekte vuisten en marcherende benen. Wijdbeens nemen ze plaats, alsof ze even hun schoot openen. Om dan, vrouwelijker, hun haren los te gooien en hun broekspijpen te laten vieren. Ontsnappen aan de strijd blijft echter onmogelijk, daar zorgt De Châtel wel voor, danskoningin van de uitputtingsslag.

De Panter van choreograaf Dunja Jocic.  Beeld Marinus Groothof
De Panter van choreograaf Dunja Jocic.Beeld Marinus Groothof

Scala, te zien op het Haagse festival CaDance (online dit jaar), vormt een waardig afsluiter van het grootse oeuvre van de Hongaars-Nederlandse choreograaf. Ze heeft de dans verrijkt met een weelde aan krachtig zwaaiende armen en stoer verschuivende benen in fraai vormgegeven ruimten, gedomineerd door imposante sculpturen. Beelden die gegraveerd zijn in het collectieve dansgeheugen.

Feminale

Op het grote podium stopt De Châtel met nieuwe creaties – de productie wordt haar te zwaar. Wel blijft ze, naast kleinere projecten, eerder werk hernemen en jonge makers steunen. Zo neemt ze nu onder de noemer Feminale, naast het half uur durende Scala, een nieuw werk van de opkomende choreograaf Astrid Boons mee op tournee.

Deze voormalige danseres van Dansgroep Amsterdam en Nederlands Dans Theater onderwerpt in Arise drie vrouwen aan een aanval op hun schouders. Beukend werken ze zich met wegdraaiende ogen omhoog, van het fysiek zware grondwerk met verdraaide gewrichten tot rechtopstaande vervormingen. Net als de tl-buizen boven hen, hangen ze uiteindelijk uit het lood. Toch kom je online onvoldoende dichtbij om tot het laatst met het zwetende drietal mee te voelen. Daarvoor is de choreografie net te abstract. Consequent en stoer is Arise zeker.

Sterk invoelbaar is wel het sinistere De Panter van Dunja Jocic. In Simon Bus heeft ze een ideale vertolker gevonden van een man die, naar later blijkt, slechts een simulatie van een appartement heeft gekocht, in plaats van een veilig thuis. Dat vervreemdende gegeven werkt ze mooi uit in een trio met naast de knap achterdochtig dansende Bus twee infiltrerende dansers. De onheilspellende sfeer rekt zich soms nog wat lang op, maar dan houdt de voice-over van acteur Ramsey Nasr de volhouders zeker bij de les.

Een van de kleinere verrassingen van CaDance is de dansfilm 2m2 van choreograaf Antonin Comestaz. Hij vertaalt het gevoel van opgesloten te zitten, klevend aan deze tijd, naar een extreem inventieve solo, vastgelegd met de stop-motion-filmtechniek. Een schoolvoorbeeld van hoe gekmakende eenzaamheid op de vierkante meter leidt tot creatieve uitspattingen. En daarmee tot een vrolijke bevrijding.

Dansfilm 2m2 van choreograaf Antonin Comestaz.  Beeld Antonin Comestaz
Dansfilm 2m2 van choreograaf Antonin Comestaz.Beeld Antonin Comestaz

CaDance 2021:

Feminale door Dansgroep Krisztina de Châtel: Scala (★★★★☆) van Krisztina de Châtel en Arise (★★★☆☆) van Astrid Boons, 5/2, online op x.korzo.nl. Tournee t/m 7/4

De Panter (★★★★☆) van Dunja Jocic, 4/2, online op x.korzo.nl. Tournee in 2022

2m2 (★★★★★) van Antonin Comestaz, 31/1, online op x.korzo.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden