De laatste barrières van de vrouwenemancipatie

Toen Charlotte Brontë in 1836 wat werk opstuurde aan de gelauwerde dichter Robert Southey, schreef deze terug dat ze een literaire carrière beter meteen uit haar hoofd kon zetten....

Vrouwelijkheid was niet alleen voor de Victoriaanse Charlotte een met hand en tand te verdedigen kwalificatie, het is dat – twee feministische golven verder – voor de meeste vrouwen nog steeds. ‘Er is niets dat meer angst inboezemt dan ‘onvrouwelijk’ te zijn’, schrijft Jolande Withuis in haar essaybundel De vrouw als mens. En het venijn zit hem in het mysterieuze ervan: je bent altijd overgeleverd aan wat anderen toevallig ‘vrouwelijk’ vinden.

Betekende ‘vrouwelijk’ in de tijd van de Brontë’s vooral inferieur aan mannen, tegenwoordig bestaat de neiging door te slaan naar een superieure variant: die van vrouwen als de bezitters van een pakket aan lovenswaardige eigenschappen.

Beide varianten zijn naar Withuis’ mening een historische en culturele constructie. ‘Het sekseverschil bestaat niet’, is haar stevige bewering, en alleen met dat uitgangspunt is het mogelijk de vrouwenemancipatie over de laatste barrières heen te helpen.

Withuis brengt een kleurrijk gezelschap samen om haar argumenten kracht bij te zetten; van de huiselijke Jane Austen, de timide Brontë-zusters en de herenpakken dragende Dorothy Sayers, tot de slachtoffers van verkrachtende soldaten en de moderne moslima’s.

Het plezierige van Withuis’ essays is dat ze zelden dogmatisch zijn. ‘Denken is lustvol, schrijven is lustvol en ook tegenspreken kan lustvol zijn’, schrijft ze, en dat ze de combinatie van die drie als ‘lustvol tot de derde macht’ beschouwt, blijkt op elke pagina.

Natuurlijk roept ze ook de lust tot tegenspreken op. Maar dat tegenspreken doe je toch vooral in de hoop dat ze doorgaat haar standpunten eigenzinnig onder woorden te brengen.Ranne Hovius

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden