Review

De kwaliteit van BredaPhoto is ongekend hoog

Kunst - BredaPhoto

Het poëtisch hoogtepunt op BredaPhoto zijn de foto's van Jia Dai Teng Fei, die in China door hun ouders verlaten kinderen op het platteland opzocht. In deze expositie wordt belicht wat burgers doen in tijden van maatschappelijke versplintering.

Jia Dai Teng Fei - Why did you leave me behind Beeld Jia Dai Teng Fei

De participatiemaatschappij heeft woorden als solidariteit en de verzorgingsstaat uit het politieke spraakgebruik verdreven. Zelfredzaamheid en individualisme rukken op - de mentaliteit van 'zoek het lekker zelf uit als het even kan'. Die politieke tendens beperkt zich niet tot Nederland. Op alle continenten worden burgers op zichzelf teruggeworpen, in neoliberale democratieën, falende Afrikaanse staten en dictaturen.

BredaPhoto, de jaarlijkse parade van hedendaagse internationale fotografie die op pleinen, in parken en (gelegenheids)musea uitwaaiert over de stad, heeft tot thema de individualisering en versplintering die een terugtredende en of falende overheid wereldwijd teweegbrengt. YOU is de titel van de manifestatie - niet ik, niet wij: jij. BredaPhoto is geen expliciete aanklacht tegen falende overheden. Zij belicht vooral wat de op zichzelf teruggeworpen burgers doen met hun leven in tijden van maatschappelijke versplintering. Dat is, zo toont Breda, meer dan overleven in de marge. Ze zonderen zich af van het moderne leven om met minimale middelen opnieuw te beginnen. Ze rechten de rug en vinden hun eigen weg, volgen hun dromen, geven kleur aan het beton van de metropool.

BredaPhoto

Fotografie

T/m 30/10. Op vijftien festivallocaties
Catalogus You, 25 euro

Improvisatietalent

Op het Chasséplein, het hart van de manifestatie, wordt het thema door een tiental fotografen uitgewerkt op een aantal met reusachtige fotodoeken bespannen stellages. De Duitser Michael Wolf toont er de minimale ingrepen in de anonieme openbare ruimte van de bewoners van Aziatische metropolen - al vaker zijn werkterrein. Ze gebruiken een stroomdraad als waslijn, behangen reeksen buizen aan de gevel van een wolkenkrabber met een paraplu, hun handschoenen, een bezem, hun krantje - transformeren een steeg tot een opslag annex woonverblijf in de buitenlucht. Mooie sporen van menselijkheid, door Wolfs registrerende wijze van fotograferen verheven tot bijna-abstractie van lijnen en kleuren.

Ook de Wit-Rus Alexey Shlyk zoekt in alledaagse spulletjes naar improvisatietalent. Die is in zijn land, nog altijd in post-communistische sferen, ruimschoots te vinden want aan gebruiksartikelen is volop gebrek. Zodoende knutselen de Wit-Russen zelf op ingenieuze wijze de voorwerpen waarin de dictatuur niet voorziet: een vaas gelijmd uit duizend scherven, een halter met bakstenen als gewichten, een beschermbril geknipt uit een petfles. Shlyks ode aan de vindingrijkheid is vrolijk en inspirerend, net zoals, in het park naast het plein, talrijke projecten dat zijn. Zo liftte de Fransman Antoine Brey van de Pyreneeën naar de Karpaten om in Europa het even inventieve als zware bestaan te fotograferen van alternatieve eenlingen en leefgemeenschappen - steevast herkenbaar aan de zonnecollector op het dak, onofficieel keurmerk van autarkie.

Xu Yong heeft een manier gevonden om het Chinese verleden niet te vergeten

Een van de opvallende presentaties van BredaPhoto is die van de Chinees Xu Yong. Hij presenteert kleurennegatieven op groot formaat met opnamen van de studentendemonstraties voor meer vrijheid in Peking, 1989. Wie in China al te openlijk spreekt over de door de met geweld onderdrukte demonstraties, riskeert nog steeds vervolging. Door de negatieven zelf te fotograferen met smartphone of tablet, kan de bezoeker ze omzetten naar normaal kleurenbeeld - mits het beeldbewerkingsprogramma daarin voorziet. Volgens Xu ligt aan zijn keuze om negatieven te presenteren een puur artistieke keuze ten grondslag. Het is evenwel aanlokkelijk ze te zien als een subtiele manier om het bloedige Chinese verleden niet te vergeten, en de slachtoffers van het geweld als het ware door beeldbewerking opnieuw tot leven te brengen.

Rauwheid

Van wat ik gedurende een lange middag rondzwerven door Breda aan fotoprojecten zag - wie het hele aanbod tot zich wil laten doordringen heeft onvoldoende aan een leenfiets en een volle dag kijken - is de kwaliteit ongekend hoog en past het merendeel wonderwel in het festivalthema. Vaak heeft zo'n grote manifestatie iets oeverloos, omdat uit alle macht wordt geprobeerd de meest uiteenlopende fotografie in het keurslijf van het thema te dwingen. In die val zijn de curatoren van BredaPhoto niet getrapt.

Een hoogtepunt vormt de presentatie op de binnenplaats van het Breda Museum. Voor The Absent State onderzochten vijf fotografen in China, Venezuela, Griekenland, Congo en de VS hoe het ontbreken van een ondersteunende overheid uitpakt. In Congo studeren leergierige studenten onder straatlantaarns, omdat thuis de elektriciteit steeds uitvalt. In Amerika dolen zwervers en daklozen rond langs eindeloze wegen, over eindeloze prairies, langs verlaten garages en fabrieken, slapen en wonen in auto's. De rauwheid van hun bestaan tekent zich af op hun gelooide gezichten.

Poëtisch hoogtepunt zijn de foto's van Jia Dai Teng Fei, die in China door hun ouders verlaten kinderen op het platteland opzocht. Ploeteren op het weerbarstige land, voor opa of oma met tbc zorgen, de eenzaamheid van een ouderloos bestaan overwinnen en toch welgemoed in het leven staan. De veerkracht van die kinderen wordt samengebald in een overdonderend portret van een oplichtend meisje tegen een blauwzwarte avondhemel. Gepresenteerd zoals dat alleen kan in de openlucht, op het formaat van een klein zwembad. Om in te verdrinken zo mooi.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.