De kwaal die heet gratis

Onder kranten in de VS groeit de consensus dat het gratis weggeven van artikelen op internet onhoudbaar is. ‘Een historische blunder.’..

De geest is uit de fles in de Amerikaanse journalistiek. Het gratis op internet weggeven van nieuws en achtergrondverhalen door kranten wordt niet langer gezien als ‘dé manier voor media om in het digitale tijdperk te overleven’.

Integendeel: zowel diverse Amerikaanse journalisten als wetenschappers van Columbia University in New York, waar de meest prestigieuze journalistieke opleiding van de VS is gevestigd, spreken inmiddels van ‘een historische blunder’ en van ‘het hardnekkig luisteren naar de verkeerde consultants’.

Wegbereider van de gewijzigde ideeën over gratis nieuws op internet is Rupert Murdoch, die het weggeven van berichten ‘een doodzonde’ noemt. De 78-jarige mediatycoon maakte begin mei bekend dat hij geld gaat vragen voor de websites van alle kranten die onderdeel uitmaken van zijn mediabedrijf News Corp. The Wall Street Journal, een van de kranten uit Murdochs imperium, is op dit moment de enige grote titel in de VS waar geïnteresseerden moeten betalen voor de volledige toegang tot de website.

‘Het gratis publiceren van unieke verhalen van verslaggevers wordt door steeds meer mensen gezien als een historische strategische blunder’, zegt Nicolas Lemann, de eerste man van de faculteit journalistiek van Columbia University.

De belangrijkste reden voor de ommezwaai: er zijn – alle marketingverhalen ten spijt – wereldwijd geen voorbeelden van kranten die geld verdienen met het online weggeven van nieuws en achtergronden.

Nu veel kranten door de economische crisis in zwaar weer zijn geraakt, tellen de werkelijke kosten- en inkomstenstromen veel zwaarder dan voorheen. Argumenten die in het verleden werden aangehaald voor de aanwezigheid op internet (‘jongeren’; ‘journalistieke urgentie’; ‘naamsbekendheid’) worden naar de achtergrond gedrongen.

‘Krantenmensen hebben het gevoel dat hen een fabel is aangepraat. Dat een aantal techneuten aan de Amerikaanse westkust – Silicon Valley, het hart van de computerindustrie – de krantenuitgevers aan de oostkust hebben wijsgemaakt dat gratis journalistiek geld zou opleveren’, zegt Lemann. ‘Er werken bij de meeste kranten tientallen journalisten voor onlineafdelingen. Die kosten structureel geld, en niemand kan aangeven of online ooit winstgevend wordt. En bovendien zijn er lezers – niemand weet hoeveel – die de krant niet kopen omdat zij online alles lezen.’

Een tweede bedreiging voor het verdienmodel van online kranten – voor zover dat bestaat – is dat softwarebedrijven en zoekmachines een steeds groter deel van de opbrengsten naar zich toetrekken.

Volgens Duy Linh Tu, de nieuwe- mediacoördinator op Columbia University, komen steeds minder bezoekers op krantenwebsites terecht via de startpagina van een krant, en groeit juist het aantal bezoekers die via een link op Google News of op sociale netwerksites als Twitter en Facebook krantenartikelen lezen.

‘Lezers hebben nauwelijks in de gaten of ze nu een verhaal aan het lezen zijn op de New York Times-site, of op die van CNN of van de BBC’, aldus Linh Tu. ‘Als je ze achteraf vraagt van wie ze een stuk hebben gelezen, dan zegt een meerderheid dat het op Google stond. Het wordt voor kranten steeds moeilijker om zich online te onderscheiden.’

Dat heeft gevolgen voor reclame-inkomsten. ‘Het is voor bedrijven interessanter om te adverteren bij de zoekmachines en de websites die doorverwijzen, dan bij de kranten zelf. Adverteerders kijken allang niet meer naar het aantal keren dat een krantenpagina is aangeklikt. Dat heeft commercieel nauwelijks betekenis, ook al zijn er bij kranten nog steeds mensen die zich er blind op staren.’

De consensus in de VS over gratis nieuws als kwaal mag gegroeid zijn, de weg naar genezing is lang. Een aanzet is er wel. Diverse recente onderzoeken suggereren dat klanten bereid zijn om te betalen voor het bezoek aan nieuwswebsites. Tegelijkertijd proberen Amerikaanse krantenuitgevers, in navolging van Murdoch, de muren om hun krantenartikelen weer op te trekken.

Een geheime ontmoeting van krantenuitgevers over het thema ‘geld verdienen met online-informatie’ op donderdag 28 mei in een hotel vlak bij het vliegveld van Chicago, bleef niet lang geheim. Diezelfde dag circuleerde het programma van de ontmoeting, waar alle uitgevers van grote Amerikaanse kranten aanschoven, al in de Amerikaanse media.

De verwachting is dat ergens de komende maanden de Amerikaanse kranten, waarvan er veel al stevig bezuinigd hebben op hun onlineafdelingen, zullen proberen geld te gaan vragen voor delen van hun websites.

‘We zijn druk aan het experimenteren met hoe we onze artikelen online presenteren, en voor welke verhalen we geld willen vragen,’ zegt Matt Murray van The Wall Street Journal. ‘Maar één ding is duidelijk: onze beste verhalen zetten we gewoon in de krant. Dat is een ouderwetse strategie die iedereen snapt, en die nu opeens weer heel modern klinkt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden