‘De kunstwereld heeft een soort Wiegel nodig’

Wie brengt de belangen van de kunstsector onder de aandacht bij politici, nu de verkiezingen eraan komen? Verenigingen bundelen zich om te lobbyen: ‘Cultuur is geen restzetel meer.’..

Jan Peter Balkenende heeft het makkelijk. Die schrijft gewoon een brief aan Harry Mulisch om zijn grieven over ‘te weinig betrokken intellectuelen’ te uiten. Mulisch is voor hem blijkbaar de aanspreekpartner voor de culturele wereld. Maar andersom: wie stelt Balkenende op de hoogte van de verlangens van de kunstwereld?

Hoe effectief is, met andere woorden, de kunstlobby in Nederland? Niet voor niets is het namelijk dat deze week vier overkoepelende belangenorganisaties – waaronder Kunsten ‘92 en de Federatie Kunstenaarsverenigingen – Cultuurformatie hebben opgericht. Culturele organisaties kunnen zich hierbij aansluiten. Ze hopen daarmee vóór de nieuwe kabinetsformatie een aantal punten beter onder de politieke aandacht te brengen.

Met bepaalde individuele belangen zit het in Nederland immers prima. Zo heeft Ernst Veen, directeur van de Nieuwe Kerk, vruchtbaar gelobbyd voor de oprichting van de Hermitage aan de Amstel. Daarnaast bestaat er echter een hele reeks algemene organisaties: van de VSCD, langs FNV KIEM tot ACI.

En niet iedereen vindt dat dat werkt. ‘De kunstlobby is te diffuus’, ervaart CDA-cultuurwoordvoerder Nicolien van Vroonhoven, die zich vooral bezighoudt met amateurkunst. ‘Eén front heeft vaak veel meer impact.’ Ze merkte dit toen verschillende belangenorganisaties van amateurkunst zich bundelden. Deze nieuwe club kon haar veel makkelijker wegwijs maken in de problemen en verlangens van de sector.

Cas Smithuijsen, directeur van de Boekmanstichting, die de kunstlobby in Nederland onderzoekt, noemt de vorming van Cultuurformatie dan ook een bemoedigende ontwikkeling. Want een goede kunstlobby is bij samenwerking gebaat. Onderling, én met de politiek. ‘Ik geloof in interactiviteit’.

Smithuijsen noemt de situatie in Amsterdam als voorbeeld van een geslaagde kunstlobby. Spil in die lobby is Erik Gerritsen, zakelijk directeur van het Concertgebouw, en onder andere lid van de politiek-culturele overleg groep ‘Kunst van het Vooruitzien’.

Volgens Gerritsen is de kunstlobby in Amsterdam opgekomen in jaren negentig, uit bezorgdheid. ‘Vroeger kende de politiek meer vanzelfsprekende voorvechters van cultuur. In de jaren negentig kwam er een ander type mensen in de Tweede Kamer. Cultuur werd in Amsterdam zelfs een restpost.’ Mede door de lobby van de ‘Kunst van het vooruitzien’, zegt Gerritsen, kwamen thema’s als creatieve industrie en kunsteducatie op de politieke agenda. ‘Cultuur is geen restzetel meer’. Ook een landelijke organisatie als Kunsten ‘92, die in de jaren negentig vanuit dezelfde bezorgdheid opkwam, heeft volgens Gerritsen vruchtbare resultaten opgeleverd.

Volgens Kees Vendrik, financieel woordvoerder van GroenLinks, is het dan ook helemaal niet zo slecht gesteld met de kunstlobby in Nederland, in vergelijking met andere publieke sectoren. ‘Voor een sector met zoveel disciplines is het nog behoorlijk georganiseerd. Beter dan de gezondheidszorg.’ Ook is er meer politieke goodwill ‘dan men wel eens denkt’.

Wel merkt hij dat kunstorganisaties beter het ‘spel moeten leren spelen’. ‘Het is geven en nemen. Ze moeten niet alleen om meer geld vragen, maar er ook iets voor terug geven. Ze moeten plannen voorleggen, én durven zeggen als ze ergens géén geld meer voor nodig hebben.’

De kunstwereld kan leren van de professionele aanpak van het bedrijfsleven, zoals bij de zorgverzekeraars. Vendrik: ‘Een soort Wiegel zou helemaal niet slecht zijn. Of zoals de sportwereld, die Erica Terpstra heeft binnengehaald.’ Want, is ook de ervaring van Cas Smithuijsen, het wemelt van de organisaties, maar het komt bij een goede lobby toch gewoon aan op mensen van vlees en bloed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden