De kunst danst nog op de vulkaan

Op de Frieze Art Fair lijkt de crisis ver weg. Of keert het tij?..

Bij de ingang staat een lange rij vips, verzamelaars, hippe kunstliefhebbers en journalisten; iedere soort duidelijk te onderscheiden in uiterlijk vertoon. Alles lijkt koek en ei op de Frieze Art Fair in Londen, een van de grootste beurzen van hedendaagse kunst. Hier geen koperen bel ter opening – integendeel. Zachtjes tinkelen waterdruppels, alsof we een grot binnenwandelen. Kunstenaar Pavel Büchler, een van de elf kunstenaars die werd gevraagd een werk te maken voor op de beurs, nam het sprookjesachtig op. Hier in deze biotoop, deze microsamenleving van kunstdieren, bevinden we ons in een veilige grot.

Inderdaad, de crisis van de buitenwereld lijkt ver. Er wordt hier nog even doorgedanst op de vulkaan. ‘Als in het oude Rome’, zegt een Nederlandse beursbezoeker die lange tijd in Londen heeft gewerkt. ‘Alles ziet er aantrekkelijk en feestelijk uit’. Er wordt druk geproost, gezoend en gecomplimenteerd.

Of bedriegt de schijn? Tussen de geanimeerd pratende mensen staan in de galeriestands de vriendelijk kijkende mooie meisjes – de galerieassistenten – er vaak opvallend stil bij. Ze hebben niet veel te doen. Volgens ‘beursanalisten’ laten Amerikaanse verzamelaars het afweten, en wordt er nauwelijks verkocht.

Frieze Art Fair is het wonderkind van de kunstbeurzen. Opgericht in 2003 was het een instant succes. Binnen drie jaar behoorde het als verkooppunt van hedendaagse kunst tot de absolute wereldtop – alsof Londen uitgedroogd was en er met de beurs een nieuwe bron opensprong. In 2007 bezochten 68 duizend mensen de beurs, er staan 150 galeristen (vier Nederlandse). Verkoopcijfers maakt de beurs niet bekend – naar eigen zeggen omdat er galeristen zijn die hun omzet geheim willen houden.

De stands verschillen erg van elkaar, wat het braderie-effect alleen maar versterkt. Maar wat opvalt dit jaar zijn de namen van ver. The Long March, heet de hier debuterende stralend witte galerie uit Beijing treffend. Net als collega Vitamin uit Guangzhou, een kleinere galerie die entree maakt. De Chinezen komen, ook hier. Uit Brazilië zijn er zelfs zes galeries; meer dan Frankrijk (5), meer dan Zwitserland (4) of Nederland. Groeit de kunstmarkt in Zuid-Amerika? ‘Niet hard genoeg’, zegt galeriehoudster Gabriela Inui van Casa Triangulo uit Sao Paolo. ‘Er zijn slechts twee of drie grote museale instituten in Brazilië, plus de Sao Paolo Biënnale’. Galeries spelen een andere rol dan galeries in Europa en Amerika, meent ze. ‘We hebben meer verantwoordelijkheid om onze kunstenaars internationaal aan musea en verzamelaars te laten zien.’ Het kunstenaarscircuit mag dan internationaal zijn – de biotoop verplaatst zich van beurzen in Basel, New York en Miami naar biënnales in Istanbul en Venetië – voor de galeries in de niet-Westerse wereld is nog veel te winnen.

De Indiase galeriste Sunitha Kumar Emmart van GallerySke uit Bangalore, ook een first timer op Frieze, heeft een missie. Dat enkele grote Indiase kunstenaars verderop in prestigieuze Europese galeries zijn vertegenwoordigd, zoals Subvoth Gupta in de Londense Hauser & Wirth, is niet toereikend. ‘Het aantal Indiase kopers groeit, maar veel kopers betekent nog geen goede kunst’, zegt de galeriste. ‘Aan kopers hebben we niet genoeg. Er moeten musea komen, en critici en opleidingen.’

Bij enkele van de grote galeries begint het druk te worden. De galeriemeisjes leggen geduldig de kunstwerken uit aan de goedgeklede heren. Kunstenaar Tracey Emin struint langs en trekt een geduldige glimlach naar een onverwachte fotograaf, die even hard weer verdwijnt van haar gezicht.

Het feest gaat door, de kunst voelt vooralsnog geen behoefte kritisch te zijn. Maar het tij keert. Een van de elf projectkunstenaars, het collectief Kling & Bang, heeft Sirkus op neergezet. Het is een geliefde kleine kunstenaarskroeg in Reykjavik, die neergehaald werd omdat er een zakengebouw voor in de plaats kwam in het almaar groeiende IJsland. De kunstenaars verschoven de gezelligheid naar Londen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden