De kanshebbers in Cannes

Niet vaak was Nederland zo sterk vertegenwoordigd op het filmfestival van Cannes. De Volkskrant weegt het speelveld en sprak de Nederlandse afgevaardigden voor de 69ste festivaleditie. Die is woensdag geopend door de 47ste Woody Allen.

The Red Turtle van Michael Dudok de Wit.

Maakt Paul Verhoeven, nu aanwezig met Elle, voor het eerst kans op een Gouden Palm?

Nee. De cineast zelf beweert overigens van wel; hij weerspreekt de suggestie dat zijn Basic Instinct in 1992 óók al meedong naar de hoofdprijs stellig: 'Helemaal niks van waar!' Volgens de officiële festivalwebsite was Basic Instinct destijds behalve openingsfilm ook deelnemer aan de competitie. Krantenberichten uit de tijd beweren zowel het een als het ander; de eerst hors compétition aangekondigde Amerikaanse thriller zou later alsnog aan de competitie zijn toegevoegd. Men zou het kunnen navragen bij de juryvoorzitter van dat jaar, Gérard Depardieu, maar die liet vorige week in een interview met Le Parisien weten dit jaar geen acte de présence te zullen geven, uit onvrede over de huidige festivalleiding. Tevens benadrukte de ronde Franse filmgod dat filmseks allemaal namaak is, en ook die ene bewuste scène uit Basic Instinct met Sharon Stone, die volgens Depardieu een 'culotte avec poils' droeg - een panty met haar. Ook dit zal Verhoeven ontkennen.

Voer voor cinefielen, kortom.

Paul Verhoeven. Beeld Ade Johnson / ANP

Was er ooit een Nederlander die met een Gouden Palm naar huis ging?

Daar kun je over discussiëren. Bert Haanstra zegevierde in Cannes met zijn tien minuten lange, middels waterreflectie gefilmde juweel Spiegel van Holland, in 1951. Maar destijds heette de hoofdprijs nog Grand Prix. De Palme d'Or werd geïnstalleerd in 1955. En in 1964 weer opgeheven, toen men 'goud' een burgerlijk en suspect begrip achtte; ongepast voor het eren van kunst. Daar kwam men in weer 1974 op terug.

Bert Haanstra. Beeld anp

Wie kan er dit jaar nog meer iets winnen?

Michael Dudok de Wit (58) voor beste speelfilmdebuut, de Caméra d'Or. De in Abcoude geboren en op zijn 20ste naar Londen vertrokken illustrator zag zijn animatiespeelfilm The Red Turtle geselecteerd voor het Un Certain Regard-programma. Dudok de Wit is bekend, of vermaard, vanwege zijn in 2001 met een Oscar bekroonde tranentrekker Father and Daughter: een van de mooiste korte (animatie)films ooit gemaakt, over een meisje dat blijft terugkeren naar de plek langs de kade waar haar vader ooit afscheid van haar nam.

Michael Dudok de Wit. Beeld Claude Pauquet

Zijn dit Nederlandse films?

Nee. Paul Verhoevens Elle, met Isabelle Huppert, komt uit voor de Fransen. Michael Dudok de Wit voor coproducerende Japanners en Fransen. Het is voor het eerst dat de Japanse Ghibli-animatiestudio (bekend van de gepensioneerde Oscarwinnaar Hayao Miyazaki) een westerling vroeg onder hun hoede een speelfilm te maken. Aan Dudok de Wits dialoogloze film over een man op een onbewoond eiland werkten zo'n dertig animatoren mee, onder wie één Nederlander: schrijver- en schilderzoon Bob Wolkers. De Japanse studiobazen waren zeer galant, zegt Dudok de Wit vanuit Londen. 'Ze vroegen bij elk bezoek eerst heel beleefd of ik behoefte had aan hun opinie. Dat had ik zeker: ze maken daar prachtige films.'

De enige wél echt Nederlandse film (van productiehuis Pupkin) in een voornaam programma te Cannes is de kortfilm Import, opgenomen in de Quinzaine des Réalisateurs. Een sterk ritmisch, licht absurdistisch en tragikomisch verslag van een dag uit het leven van een net gearriveerd Bosnisch vluchtelingengezin in Holland, van de hand van de Bosnisch-Nederlandse regisseur Ena Sendijarevic (28).

Ena Sendijarevic.
Still Import van Ena Sendijarevic.

Sinds wanneer maakt Paul Verhoeven Franse films?

Sinds de Fransen hem vroegen. Elle is een bewerking van de Franstalige roman Oh... van Philippe Dijan uit 2012, waarin een zakenvrouw op onorthodoxe wijze het contact aangaat met de stalker die haar bruut verkrachtte. En nu, na zijn opschooncursus Frans bij de nonnen en de regie van zijn thriller Elle, overweegt de Nederlandse regisseur maar liefst drie nieuwe Franse filmprojecten. Het beviel hem uitstekend in het zuiden: geweldige acteurs, hardwerkende crew en - ook wel eens fijn - nu eens geen gezeur over geld.

'Ik geloof dat ik hem zelf wel leuk vind', merkt Paul Verhoeven op over Elle. Je ziet zijn pretoogjes voor je terwijl hij het zegt over de telefoon. Derden mogen zich voor de wereldpremière nog niet publiekelijk over de film uitspreken - wie de film al zag, tekende een embargo.

Elle was oorspronkelijk bedoeld als Amerikaanse film. 'We dachten aan Seattle, Boston of Chicago als locatie. Maar ze durfden het daar niet aan.' Zo ook de beoogde Amerikaanse actrices. 'Binnen een of twee dagen hoorde je al: nee, dat doen niet, beginnen we niet aan, terwijl je meestal wel een paar weken moet wachten op antwoord. Dat het scenario van Elle in feite amoreel is en zich niet verdiept in wat correct of incorrect is, vonden de Amerikanen lastig.'

Luc en Jean-Pierre Dardenne uit België.

Toen stelde producent Said Ben Saïd (o.a. Carnage van Roman Polanski) voor er gewoon een Franse film van te maken. 'Een sprong in het diepe zoals ik dat ook ervoer bij Robocop, mijn eerste Amerikaanse film. Ik beheerste de taal niet goed, kende de meeste acteurs niet. Heel anders dan Zwartboek waarbij alles gecontroleerd was en ik alles wist: de achtergrond van het verhaal, de karakters, acteurs, de crew. Dat was: alles ligt vast, nu gaan we het doen. Elle was: niks ligt vast, nu eens kijken hoe het zou kunnen. Best griezelig, maar ook bevrijdend.'

Verhoeven sprak al wat Franse en Belgische journalisten over Elle. Een van hen, een vrouw, noemde het een feministische film. 'Dat klopt ook wel.' De regisseur, wiens film pas helemaal aan het slot van het festival in wereldpremière gaat, heeft zich nog niet verdiept in de concurrentie. 'Sean Penn heeft ook een film in competitie, zag ik. En die twee broers uit België. Verder weet ik het niet zo precies.'

Wie wint de Palm?

Behalve als Michael Haneke een nieuwe film afheeft - en dat heeft de Oostenrijker niet - ligt het speelveld behoorlijk open. Ongeveer de helft van de deelnemers geldt (op papier) als serieus kanshebber. Zoals de gebroeders Dardenne, tweevoudig Palmwinnaars met Rosetta en L'enfant en overgestapt op een minder grauw Waals realisme. Of de sterke Roemeense afvaardiging, met Cristian Mungiu, eerder Palmwinnaar met abortusdrama 4 maanden, 3 weken, 2 dagen. Let ook op Asghar Farhadi. De Iraniër won een Gouden Beer en een Oscar voor echtscheidingsdrama A Separation. Zijn nieuwe, in Iran opgenomen variatie op Arthur Millers klassieker Death of a Salesman, Forushande (The Salesman), is nog niet beoordeeld door de Iraanse censuurcommissie.

Asghar Farhadi.

Gouden Palmjury

De jury die zich over Paul Verhoevens Elle mag buigen: regisseur/voorzitter George Miller (Mad Max), acteurs Kirsten Dunst, Mads Mikkelsen, Donald Sutherland, Vanessa Paradis, regisseurs Laszlo Nemes (Son of Saul) en Arnaud Desplechin (Un conte de Noël), en actrice Valeria Golino.

Forushande (The Salesman) van Asghar Farhadi.

Hoeveel secties zijn er?

Veel. De officiële selectie telt zo'n vijftig films, verdeeld over de competitie en het doorgaans net wat avontuurlijker programma Un Certain Regard (dit jaar met negentien titels, waaronder zeven debuutfilms). En dan zijn er nog wat nachtelijke vertoningen plus hors compétition-ereplekken, voor commerciëlere Amerikaanse titels zoals Steven Spielberg TFG, een verfilming van het boek van Roald Dahl. Naast de officiële programma's zijn er ook twee onafhankelijke programma's: de Semaine de la Critique en het Quinzaine des Réalisateurs, dit jaar met gevierde namen als de Chileen Pablo Larraín, Snowden-documaakster Laura Poitras, Taxi Driver-scenarist Paul Schrader en de Italiaanse veteraan Marco Bellochio - elk ander festival zou er een moord voor doen. Ook zijn er nog talloze vertoningen voor distributeurs en filmopkopers in de markt, waar bijvoorbeeld de Nederlands-Amerikaanse horrorfilm The Windmill Massacre te zien is. Op vrijdag de 13de.

Was er niet ook iets met Hadewych Minis?

Ja, die komt ook. Drie jaar na haar hoofdrol in Alex van Warmerdams Borgman (de eerste Nederlandse speelfilm in competitie sinds 1974) mag ze weer over de rode loper, vanwege haar bijrol in de Duitse competitiedeelnemer Toni Erdmann, van regisseuse Maren Ade. Maar ze is er niet. Of eigenlijk: pas een dagje later. Op zaterdag heeft ze de première van De Storm; zingen met Spinvis en het Nederlands Kamerkoor. 'Zul je altijd zien', zegt ze. In de film - ze heeft hem nog niet gezien - tracht een vader het contact met zijn dochter te herstellen door zich te verkleden en zeer afwijkend te gedragen. 'Het is grappig, ontroerend, licht absurdistisch.' Minis speelt de beste vriendin van de dochter. Een verschil tussen Duitse en Nederlandse speelfilmopnamen? 'Dat ze bitte zeggen in plaats van actie!. Heel aangenaam.'

Hadewych Minis. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden