Klassiek

De Johannes-Passion door de Nederlandse Bachvereniging primetime op tv is precies wat we nodig hadden ★★★★★

De mooiste koralen werden zo grandioos gezongen dat je niet anders kon dan terugspoelen.

Bas-bariton Arttu Kataja zingt bij de Nederlandse Bachvereniging. Beeld NTR
Bas-bariton Arttu Kataja zingt bij de Nederlandse Bachvereniging.Beeld NTR

Had corona Nederland in het voorjaar van 2020 niet platgelegd, dan waren er 254 uitvoeringen geweest van de passies van Bach. Begin dit jaar rekende bijna niemand er nog op een Matthäus- of Johannes-Passion in een volle zaal of kerk mee te maken. Om toch iets van de traditie overeind te houden, bracht de NPO zowel een verse Matthäus als Johannes op televisie. De Nederlandse Bachvereniging tekende voor de laatste, met een uitzending op Goede Vrijdag, primetime.

De Johannes is korter en vereist geen twee koren, zoals de grote broer: geschikter dus wanneer musici en zangers zich aan de anderhalve meter moeten houden. De afstand tussen dirigent René Jacobs en sommige zangers in de Grote Kerk van Naarden leek van bovenaf zo groot dat je je afvroeg of ze elkaar wel goed konden zien. Door het dynamische camerawerk had de kijker thuis over zicht niets te klagen. Alleen al de lichtinval maakte het de moeite waard.

Jacobs koos voor de versie uit 1725, die volgens de dirigent ingetogener is en daardoor beter aansluit op de actuele situatie. Het betekende ook dat er toch een deel klonk dat we kennen uit de Matthäus. In plaats van met het gebruikelijke strenge openingskoor, de muzikale draaikolk Herr, unser Herrscher, begint deze versie met de koraalbewerking O Mensch, bewein dein Sünde gross.

De Belgische dirigent René Jacobs zong vroeger zelf vele Johannes-Passions als countertenor. Beeld Philippe Matsas
De Belgische dirigent René Jacobs zong vroeger zelf vele Johannes-Passions als countertenor.Beeld Philippe Matsas

Dat hád energieker gekund. Bij Jacobs is het contrast tussen de bespiegelende delen en die waarin het verhaal wordt verteld dan ook maximaal, al zat de pit er in de ‘1725-aria’ Himmel Reisse, Welt Erbebe wel goed in. Als evangelist deed Daniel Johannsen het echt uitstekend, met als enige minpuntje dat hij zijn muzikaal meest dramatische regel – ‘und weinete bitterlich’ – meer theatraal dan vocaal uitbuitte. Zing, en de wringende harmonieën doen het werk.

En nog wat muggenzifterij: dat een Sweelinck-toccata op kistorgel werd ingevoegd voorafgaand aan het tweede deel, werkte niet zo. Maar wat stond er veel bijzonders tegenover. De jonge Spanjaard Alberto Miguélez Rouco zit met zijn frisse stem in de engelachtige hoek van het countertenorenspectrum. Hij was trefzeker met smaakvolle versieringen en fraseringen en perfecte medeklinkers. Bas-bariton Arttu Kataja maakte indruk in zijn Pilatus-rol.

Het koor klonk lekker onderkoeld in de regel ‘wir haben keinen König’ en wat mooi was dat Jacobsiaans lang aangehouden ‘wohin’ in Eilt, ihr angefochtnen Seelen. Ja, waar gaat het heen met de wereld? De mooiste koralen (nee, geen discussie over mogelijk), Durch dein Gefängnis, Gottes Sohn en In meines Herzens Grunde, werden zo grandioos gezongen dat je niet anders kon dan terugspoelen.

Een gedenkwaardige uitvoering, kortom, en het alternatieve slotkoor, met een klinkend ‘amen’ maakte het tot een van de meest geslaagde klassieke producties in coronatijd. Guido Tichelman zorgde voor de voorbeeldige geluidsregistratie.

Johannes-Passion

Klassiek

★★★★★

Door de Nederlandse Bachvereniging

2/4, op NPO 2 vanuit de Grote Kerk in Naarden. Terug te zien op npostart.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden