De Javastraat: hier en daar een kernachtige uitspraak, maar het blijft te veel een oppervlakkige wandeling

null Beeld
Beeld

Het dieptepunt kwam op 6 november 1993, om halfvijf 's middags. Sigarenwinkelier André Hartman stond net zijn niet-verkochte kranten te noteren, toen een 17-jarige jongen de winkel betrad. Een tbs'er die niet was teruggekeerd van verlof. Met een geweer. Hij schoot de winkelier dood en ging er met wat centen vandoor.

Het was de vijftiende keer dat de sigarenzaak werd overvallen. De buurt kookte over. Nu was het genoeg geweest. Bij de crematie was zo'n beetje de hele Javastraat aanwezig. Een speciale bijeenkomst kort daarna trok honderden belangstellenden. Er werd gescholden op de stadswachten, gevloekt en gedreigd. Wanneer pakte de gemeente de verloedering nu eindelijk eens aan?

En inderdaad, in de jaren daarna regende het analyses en rapporten. Het winkelaanbod moest anders. Niet alleen maar Turkse en Marokkaanse groenteboeren, slagers en supermarktjes, maar moderne horeca en hippe winkels die jonge, kapitaalkrachtige bewoners aantrokken. 'De Javastraat als klassieke winkelstraat maakt zware tijden door', schreef de deelraad. Na twintig jaar gentrificatie is diezelfde straat de hipste van Amsterdam. Met dank aan die rapporten natuurlijk, maar ook de economische voorspoed van de jaren negentig. En niet te vergeten: de omzetting van een groot deel van de sociale huurwoningen in koopwoningen - die inmiddels weer onbetaalbaar zijn geworden.

De Javastraat

Non-fictie

Maxime Smit

Atlas Contact; 176 pagina's; euro 19,99

Journalist Maxime Smit verhuisde twee jaar geleden naar de Javastraat en ontdekte tot haar verbazing dat de 'beruchte' straat van 1993 hip en gezellig was geworden. In De Javastraat, haar 'biografie van een volksstraat', wil ze de opeenvolgende gezichten van die straat beschrijven: de oude Hollandse ondernemers, de migranten die daarna kwamen, gevolgd door de hippe ondernemers met hun modieuze spulletjes. Het levert aardige interviews op, met vleugjes nostalgie en hier en daar een kernachtige uitspraak.

Maar het blijft toch te veel een oppervlakkige wandeling. Geen foto's maar redelijk zielloze tekeningen van panden. Te veel citaten uit rapporten, geen gesprekken met de hoofdrolspelers van toen en nu, weinig aandacht voor de zwarte kanten. Het verval van de oude arbeiderswijk, de instroom van allochtonen, de groeiende tegenstellingen: het wordt vluchtig aangestipt. De moord op Hartman staat verstopt op pagina 130, in een hoofdstuk over vrijwilligerswerk. De vrijwilligers met wie Smit sprak - ze zouden zo graag een echte baan willen. Ze voelen zich niet gezien, verdreven uit hun eigen straat. En dan al die dure kledingwinkeltjes... 'Het is hier Zuid niet.' Nog even.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden