De inzakkende prijs van nieuws

Nieuws, het televisienieuws in de eerste plaats, wordt vandaag de dag fabrieksmatig gemaakt. Met deze constatering begint het Britse weekblad The Economist een artikel over de internationale news industry, die onder invloed van globalisering en technologische innovatie (kabel, pc, Internet) in hoog tempo van aanzien verandert....

Het aantal nieuwsprogramma's is de laatste paar jaar hand over hand toegenomen. Nieuws kan steeds goedkoper en steeds sneller worden gefabriceerd - je hebt tegenwoordig genoeg aan een videocamera. Binnenkort kunnen met computerbeelden volwaardige items worden gedaan en hoeven verslaggevers niet langer met zendapparatuur op pad, maar volstaat een laptop.

Het tv-nieuws dreigt echter aan zijn eigen succes ten onder te gaan. Door de moordende concurrentie - de pioniers van CNN zijn niet langer monopolist - is overproductie een reëel gevaar geworden. En, ook Internet moet hoe langer hoe meer worden beschouwd als een serieuze nieuwsbron.

Wie zit er te wachten op eindeloos meer van hetzelfde? De adverteerders in ieder geval niet, en de kabelmaatschappijen daarom ook niet meer. CNN, de global news service, heeft onlangs een kwart van de banen bij CNN Headline News geschrapt.

Volgens het Pew Research Center, een Amerikaanse onderzoeksinstelling, is het aantal Amerikanen dat 's avonds naar een nieuwsuitzending kijkt sinds 1993 met de helft gedaald tot 15 procent.

Het televisienieuws mag aan snelheid hebben gewonnen, het heeft onmiskenbaar aan kwaliteit ingeboet, stellen de critici. Niet alleen noemen zij als voorbeeld de legio televisiereportages on the spot, terwijl er niets te melden valt (er was nu eenmaal een correspondent ter plaatse), maar ook wijzen zij op de verschuiving van serieuze politiek naar lichtere human interest-onderwerpen, van buitenlandse naar binnenlandse politiek en van kwesties naar personen.

The Economist vraagt zich af of deze ontwikkeling werkelijk zo gevaarlijk is.

Weliswaar past het blad ervoor nieuws als een gewoon product te beschouwen. Kranten en televisie spelen immers een wezenlijke rol in een democratie en hun taak is veeleer het publiek informeren dan amuseren.

Maar tegelijk waarschuwt The Economist in zijn commentaar 'Here is the news' tegen het verheerlijken van het 'gouden tijdperk van het nieuws', toen in het algemeen regeringen het handjevol beschikbare tv-kanalen beheersten en kijkers geen keuze hadden.

Het is helemaal geen ramp dat politici minder op het scherm komen, schrijft het blad. ('Politici vervelen mensen, en hoe minder het nieuws wordt gecontroleerd door de staat, hoe minder politici met hun gezicht op het scherm verschijnen.')

En naarmate er minder wordt geschreven over regeringen en bureaucraten wordt er meer geschreven over bedrijven en 'de manier waarop zij mensen beïnvloeden - door voedsel, gezondheid en het milieu'. 'Nieuws volgt en is trendsetter tegelijk: naarmate de rol van de overheid afneemt, wordt de particuliere sector belangrijker.'

Maar het liberale blad beaamt dat het marktmechanisme de vrije nieuwsgaring niet altijd bevordert. Waar competitie in andere sectoren ondernemers over het algemeen dwingt tot productinnovatie, zoekt de nieuwsredacteur het bij voorkeur in the same old story als zijn concurrenten vanwege de kijk/oplagecijfers.

Maar zelfs deze observatie krijgt geen vat op het optimisme van The Economist. Het blad herinnert eraan dat miljoenen Amerikanen geirriteerd zijn geraakt over de uitvoerige berichtgeving in de Amerikaanse media inzake de affaire-Lewinsky, hoewel de kijkcijfers juist aangaven dat het publiek niet genoeg kon krijgen van de ranzigste details. Dit voorbeeld bewijst, net als de snelle oplageduikeling van de Britse tabloids, dat concurrentie op de lezersmarkt kan doorschieten.

Nieuws kan je als koopwaar behandelen, schrijft The Economist. Maar je moet er wel voorzichtig mee omspringen, want 'het bevat ingrediënten die makkelijk bederven, zoals vertrouwen en fatsoen'.

Guido Goudsmit

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden