De illusies van Aukje Koks vervelen nooit

Aukje Koks speelt met illusies en houdt haar publiek graag voor de gek. Haar persoonlijke werken boeien het meest.

Anna Van Leeuwen
Aukje Koks, vibration is everyting Beeld
Aukje Koks, vibration is everytingBeeld

Doordat ze steeds dezelfde voorwerpen laat terugkeren, is de verrassing er na een poosje af.

Dit is geen echte zonnebril, dit is een geschilderd exemplaar. En dat is geen plastic tas. En dit is geen kledinghanger. Of wacht eens even, dit is wél een kledinghanger. Aukje Koks (1977) speelt graag het spelletje dat we kennen van René Magrittes pijp die geen pijp was. Ze houdt de toeschouwer met schilderijen en installaties voor de gek en waarschuwt daarbij: trap er niet in! Geloof niet dat dit een zonnebril is, het zijn drie versies over elkaar heen. Geloof niet dat hier een rij plastic tasjes hangt, zelfs het touw is op de muur geschilderd.

In het GEM in Den Haag heeft Aukje Koks nu een solotentoonstelling vol met dit soort illusies en verdubbelingen. Koks won in 2005 de Koninklijke Prijs voor Vrije Schilderkunst en exposeerde tijdens de bijbehorende tentoonstelling in ditzelfde museum. In haar winnende schilderijen gebruikte ze toen een traditionele techniek (tempera op doek), inmiddels is haar oeuvre een stuk experimenteler. Ze schildert bijvoorbeeld iets op linnen, snijdt dat uit en plakt het dan weer op. Of ze maakt de portemonneetjes die ze graag schildert (van het handzame kleine soort) na in speksteen. En op haar 'offertafel' vol alledaagse en mystieke objecten (Fictional idea of an offer table) legt ze een vogelveertje gerust naast een geschilderd exemplaar. Hoewel Koks kunst van alles kan zijn, blijven de kleuren herkenbaar: veel pastel en beige, alsof ze aquarelleert met olieverf. En telkens laat ze zien hoe zij als kunstenaar de werkelijkheid verdubbelt of verdriedubbelt. De zaaltekst suggereert dat die werkelijkheid soms ook op haar schilderijen reageert. Toen Koks krap bij kas zat, ging ze het woord 'money' veelvuldig schilderen, bij wijze van affirmatie, en voilà, ze kon zo'n schilderij verkopen aan een Duitse bank.

Je zou Koks in plaats van schilder inmiddels ook illusionist kunnen noemen, maar dan wel een uit het amateurcircuit. Ze laat haar werk er expres knullig uitzien. Dat vogelveertje schilderde ze op een klein paneeltje dat ze met een stukje gevouwen karton rechtop zette. En die kledinghangers vouwde ze deels zelf. Erboven hangt een bolhoed gevouwen uit ijzerdraad, waarschijnlijk een knipoog naar Magritte.

Blijft dat nou interessant, bijna negentig jaar na Magrittes pijp, om de illusie van de schilderkunst tot onderwerp te nemen? In GEM wordt Koks missie soms een beetje kolderiek. En doordat ze steeds dezelfde voorwerpen laat terugkeren, is de verrassing er na een poosje af. De zoveelste geschilderde zonnebril houdt de aandacht niet vast. Dan zijn de persoonlijke kunstwerken interessanter. Zoals het geschilderde 'liefdeskoppel' dat bestaat uit twee vervormde witte sokkels die met touw bijeengehouden worden. Een hart, een oog, een neus, een paar buizen, Koks heeft weinig nodig om een liefdesgeschiedenis te suggereren die tegelijk surreëel en levensecht lijkt. Zulke illusies gaan nooit vervelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden