De Ier die zelfs de Britten aan het lachen krijgt

Zijn humor is licht, maar bijtend. Stand-up-comedian Dara Ó Briain komt naar Nederland. Verslaggever Peter van Ammelrooy sprak hem alvast via Twitter.

Dara Ó Briain tijdens een optreden op de BBC bij Live at the Apollo in 2010. Beeld null
Dara Ó Briain tijdens een optreden op de BBC bij Live at the Apollo in 2010.

Net als veel ouders hadden de vader en moeder van Dara Ó Briain hoge verwachtingen van hun zoon. Advocaat leek hen wel een respectabel beroep. Groot was de teleurstelling toen hun kind een studierichting koos met niet al te rooskleurige vooruitzichten, wiskunde en theoretische natuurkunde. Nog groter de ontzetting toen hun oogappel het academische pad verliet en het theater inging. Om moppen te tappen.

Tussen zoonlief en zijn ouders is het goed gekomen, en met de carrière van Ó Briain (44) helemaal. Als stand-upcomedian is hij voor de Britten uitgegroeid tot de meest geliefde Ier. Dat is geen geringe prestatie in een land dat historisch behept is met een lichte vorm van hibernophobia, zoals de Engelse editie van Wikipedia het omschrijft. Nee, geen hekel aan overwinteren, maar aan Ieren of Ierland. Of U2.

Ó Briain kent zijn Britse pappenheimers. Hij mag in zijn shows graag de draak steken met de Engelse vooroordelen. Zoals over Ierse bouwvakkers, in de show Talks Funny (uit 2008). 'De eerste keer is het grappig dat het licht aangaat als je de wc doortrekt. Maar de lol gaat er snel vanaf.'

Vrijwel uitverkochte Meervaart

Dinsdag komt Ó Briain te weten of Nederlanders hem als funny man net zo omarmen als de Britten, als hij zijn allereerste show in Nederland geeft. De voortekenen zijn gunstig. Er stond in beginsel één optreden gepland in Amsterdam. Hij staat drie avonden in een vrijwel uitverkochte Meervaart.

Dat mag opmerkelijk heten. Alleen de Nederlandse tv-kijker die weleens heeft doorgezapt naar de BBC zal Ó Briain kennen. En dan niet eens als onweerstaanbare geinponem, maar als de man die ontelbaar veel quizzen en wetenschappelijke programma's aan elkaar praat. Sinds 2005 is hij de vaste presentator van Mock the Week, een spelshow waarin twee panels van elk drie ándere komieken voor een publiek in de studio punten moeten scoren met improvisaties en commentaar op de actualiteit.

Dinsdag komt Ó Briain te weten of Nederlanders hem als funny man net zo omarmen als de Britten. Beeld null
Dinsdag komt Ó Briain te weten of Nederlanders hem als funny man net zo omarmen als de Britten.

Het werk voor televisie beschouwt Ó Briain als een prettige bijzaak. Zijn hart ligt bij de bühne en bij direct contact met het publiek, dat hij ziet als meer dan een zaal makke schapen.

Uniek aan Ó Briain is dat hij ruim een kwart van de voorstelling ter plekke verzint, elke avond opnieuw, met suggesties die hij uit de zaal krijgt. Berucht is zijn ritueel aan het begin wanneer hij drie, vier toeschouwers op de voorste rijen selecteert. Die vraagt hij naar naam, herkomst en vooral beroep - om met die kennis vervolgens de hele avond de draak te steken. Zoals in Crowd Tickler (2015): 'Je bent gynaecoloog én homoseksueel? Je moet de enige man zijn die baby's op de wereld helpt te zetten uit een orgaan waarin hij verder geen enkel nut ziet.'

Onvoorstelbaar vermogen tot improvisatie

Aan het einde van de show weet hij nog steeds hoe zijn slachtoffers heten en wat ze doen voor de kost, en haalt hij ze nog een laatste keer liefdevol door de mangel. 'Nee', zegt Ó Briain via Twitter, 'er staat niemand in de coulissen aantekeningen te maken. Die maak ik zelf in de pauze. En zo staan ze gebeiteld in mijn brein.'

Ó Briain heeft een onvoorstelbaar vermogen tot improvisatie. In drie voorstellingen zagen we hem afgelopen herfst van suggesties uit het publiek krankzinnige scenario's weven voor een misdaadserie. De eerste avond was het moordwapen een boemerang, de tweede keer een pogo-stick en op de derde avond een schoen. De vrouwelijke rechercheur die de moordenaar op het spoor is ging op één avond undercover als klaar-over, op de tweede avond als slager en op de derde als duiker die moest afhaken omdat ze leed aan 1) lepra, 2) scheurbuik en 3) de builenpest.

Al die tijd staat in de schijnwerpers een kruising van een maffioos uit The Sopranos en Oom Fester uit The Adams Family, 1 meter 93 lang en kaal. Hij kan het gezicht trekken van het type man dat je niet graag in een donkere steeg tegenkomt, maar Ó Briain zal je eerder als een grote teddybeer knuffelen dan dat hij om je geld én je leven vraagt. Hij is ook een van de snelst pratende stand-uppers. Hij spuwt zijn woorden uit als kogels uit een mitrailleur, en dat alles met een Iers accent én een licht spraakgebrek. Hij is ook niet zuinig met termen waarmee de Bond tegen het vloeken grote moeite heeft.

Interview gaat verder onder het videofragment

Ó Briain mag in zijn shows graag de draak steken met de Engelse vooroordelen. Beeld null
Ó Briain mag in zijn shows graag de draak steken met de Engelse vooroordelen.

Over de Ierse omgang met de wet

'Wij Ieren kennen drie juridische stadia. Je hebt alle zaken die vallen onder 'Het zal allemaal wel', daarna valt het in de categorie 'Nou moet je niet overdrijven', tot het uitmondt in 'Oké, nu neem je ons in de zeik', en dan komt de politie.'

Talent voor stand-up

Dat hij een talent had voor stand-up, ontdekte Ó Briain tijdens debatten op de universiteit. Hij ging na zijn studie aan de slag bij kinderprogramma's op de Ierse tv, maar beproefde tegelijkertijd zijn geluk in het stand-upcircuit. 'Ik speelde drie, vier jaar in achterafzaaltjes, van Dublin tot Donegal, voor zes mensen. Maar ik leerde er veel van', vertelde Ó Briain een paar jaar terug aan een Britse krant.

Zijn verschijningen op televisie lokten toeschouwers naar het theater. Zijn grote, Engelse doorbraak is te danken aan een optreden in 2003 als panellid in Have I Got News For You, een satirisch nieuwsspel op de BBC dat wekelijks 4 miljoen kijkers trekt.

Wat de zalen doet vollopen is Ó Briains karakteristieke humor, licht en bijtend tegelijk, en zijn enorme zelfspot. In zijn voorstellingen komen de meest uiteenlopende onderwerpen aan de orde, van de keizersnee tot bespottelijke wielrennersoutfits. In een interview stelde de Ier ooit: 'Alles is geschikt voor komedie. Het gaat zelfs zover dat ik denk: Fantastisch! Hier sta ik, naakt in de gang van een hotel. Daar kan mijn gezin weer een jaar van eten.' Alles kan, behalve politiek: 'Als je een show twee jaar lang doet, raakt dat al snel gedateerd.'

Sommige thema's keren steeds terug. Ó Briain blijft een wetenschapsman in hart en nieren en niets prikkelt hem meer dan homeopaten en helderzienden. Of kruidendokters die de moderne geneeskunde afvallen (in Talks Funny). 'O, zeggen ze dan: maar de geneeskrachtige werking van deze kruiden is al eeuwenlang bekend. Klopt, van de kruiden die helpen heeft de wetenschap pillen gemaakt die we medicijnen noemen. De rest is stinkende soep.'

De '100 procent-nerd' is ook een fervent gamer. Hij praatte van 2009 tot 2012 de uitreiking van de British Academy Video Game Awards aan elkaar. In de show Live at the Apollo leidde dat tot de constatering: 'Als ik zeg dat ik van gamen hou, kijken mensen me vreemd aan. Dus als ze me vragen hoe ik me na de show ontspan, zou ik net zo goed kunnen zeggen dat ik masturbeer met keiharde porno. Het gesprek daarna verloopt namelijk toch hetzelfde. De ander: 'Dat deed ik voor het laatst als tiener!' Dan zeg ik: dan moet je het weer eens proberen. Het heeft grote sprongen gemaakt. Je kunt nu tien vingers gebruiken.'

Aan het einde van de show weet Ó Briain nog steeds hoe zijn slachtoffers heten en wat ze doen voor de kost. Beeld null
Aan het einde van de show weet Ó Briain nog steeds hoe zijn slachtoffers heten en wat ze doen voor de kost.

Stephen Hawking

Ó Briain portretteerde vorig jaar voor de BBC een jeugdheld, de geniale Britse astronoom, mathematicus en fysicus Stephen Hawking. Het werd een ontmoeting tussen een man die sneller praat dan zijn schaduw en een man die door een zenuwziekte moet communiceren via letters op een beeldscherm die hij via een sensor op zijn wang met zijn tong selecteert, een voor een. Dat tempo was ongewoon voor Ó Briain. Uiteindelijk interviewt de Ier Hawking tijdens het ontbijt. Hij legt hem een vraag voor en leest de krant terwijl de prof in zijn rolstoel 'kauwt' op het antwoord.

Er zijn weinig Britse lolbroeken van wie de Engelsen dat zouden slikken, en van Ierse grapjassen al helemaal niet. Paps en mams Ó Briain kunnen trots zijn.

Dara Ó Briain, Crowd Tickler, is te zien in de Meervaart in Amsterdam op 31/5, 1/6 en 3/6 (uitverkocht).

CV Dara Ó Briain

Op 4 februari 1972 werd Dara Ó Briain geboren in Bray (Ierland). Hij studeerde wis- en natuurkunde aan University College Dublin en richtte een studentenkrant op. Tijdens zijn studie leidde hij debatten. Vanaf 1995 presenteert hij tv-programma's voor RTÉ en BBC, zoals The Apprentice: You're Fired, School of Hards Sums en Three Man in A Boat. Hij is sinds vaste gastheer van Mock The Week en Stargazing Live. Dit jaar presenteert hij de spelshows Robot Wars en Go 8 Bit. Ó Briain is sinds 2006 getrouwd met Susan, een chirurg, en heeft twee kinderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden