De ideale Romeinse stad: Londen

Non-fictie In schitterend proza vertellen Price en Thoneman het verhaal van het ontstaan van Europa...

Pal voor het Europees Parlement in Straatsburg staat een kunstwerk dat de mythologische prinses Europa toont, rijdend op een van staal en glas gemaakte stier. Dit beeld, dat de ontvoering van Europa naar Kreta door de in een stier veranderde Griekse oppergod Zeus weergeeft, werd in 2005 door de stad Agios Nikolaos, op Kreta, aan het Parlement geschonken. Boodschap: de wortels van Europa liggen in Kreta.

Met dit voorbeeld begint het geweldige eerste deel van The Birth of Classical Europe. In minder dan 350 pagina’s pure tekst vertellen Simon Price en Peter Thonemann het verhaal van de ‘geboorte van Europa’. Een verhaal dat ruim twee millennia bestrijkt, van de vroegste beschaving op Kreta rond 1750 voor Christus tot Augustinus (rond 400 na Christus). In prachtig proza presenteren ze een wereld waarin steeds weer verschillende volkeren hun eigen geschiedenis creëren. Al in 1300 voor Christus suggereerden de inwoners van het Griekse Mycene dat zij afstammelingen waren van veel oudere mythologische helden. Meer dan een millennium later deden de Romeinen hetzelfde, waarbij het lang onduidelijk bleef wie hun mythologische voorouder was: de Trojaanse held Aeneas, de door wolven gezoogde Romulus en Remus, of de Griekse held Hercules. Het precieze antwoord, zo stellen de auteurs, doet er minder toe dan de continue pogingen van volkeren uit de oudheid hun huidige historie te herformuleren; de Grieken keken terug naar de Trojaanse oorlog, de Romeinen naar de Grieken, het christendom plaatste zichzelf in een Romeinse en joodse traditie, en christendom en jodendom beïnvloedden de islam.

Aan de hand van al deze geschiedenissen vertellen Price en Thonemann het ‘klassieke’ verhaal van de mediterrane wereld: de Trojanen en Myceners, Phoeniciërs en Perzen, de klassieke Griekse poleis en Alexander de Grote, en Romeinse Republiek en keizerrijk worden met elkaar in verbinding gebracht.

Ook de manieren waarop ‘klassiek geschiedenis’ het meer moderne verleden beïnvloed heeft komt aan bod. In aparte tekstblokken passeren intrigerende terzijdes de revue. Zo behandelen de auteurs pogingen van Christopher Wren om Londen na de grote brand van 1666 te herbouwen als een ideale Romeinse stad, en de wijze waarop de nazi’s het Spartaanse ethos probeerden in te zetten. Of Europa geboren werd in het antieke mediterrane gebied of niet lijkt de auteurs uiteindelijk niet echt te interesseren. Hun aandacht gaat uit naar de betrekkelijkheid van wat op welk moment als klassiek of beschaafd gold, naar de continue veranderingen in hoe mensen hun identiteit vormgeven, en naar de vele verschillende versies waarin de erfenis van de oudheid steeds weer terugkomt. Magistraal dekt de lading nauwelijks. Dit boek verdient het om zelf een klassieker te worden.

Olivier Hekster

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden