InterviewBas Kosters

De hysterisch roze outfits van Bas Kosters voor toneelstuk De meiden vertellen een verhaal op zich

Manja Topper (links) en Marloes IJpelaar in kostuums van Bas Kosters, na de voorstelling De meiden van Dood paard.Beeld Marc Deurloo

In De meiden willen twee dienstmeiden hun Madame vermoorden. Modeontwerper Bas Kosters permitteerde zich alle vrijheid, tot een bodybag met varkenskop aan toe. 

Roze, in alle denkbare tinten, overal waar je kijkt. Suikerzoet maar door die overdaad ook wat griezelig; dit is een verhaal dat niet goed afloopt en dat lees je eigenlijk meteen al af aan het decadent getinte decor en de extravagante kostuums van Bas Kosters (43). Toneelgezelschap Dood Paard speelt De meiden van Jean Genet en vroeg Kosters voor hen te ontwerpen. Dat deed hij al een keer eerder, bij de voorstelling Queens uit 2015 – een wederzijds genoegen dat smaakte naar meer.

‘Bij Dood paard ontwikkel je een voorstelling echt sámen’, zegt Kosters (roze nagellak) in zijn atelier op de NDSM-werf in Amsterdam. Wijst naar een kledingrek iets verderop: ‘Ik heb teamsweaters ontworpen, kijk.’ De kleur laat zich raden.

‘Normaal maak ik iets en als het af is, is het af. Statisch. Een theaterkostuum is letterlijk constant in beweging en verandert soms ook in het intensieve gebruik, daar moest ik aan wennen. Maar ik vind het heel leuk om eens niet vanuit een modisch maar vanuit een verhalend oogpunt te werken.’

Dit verhaal was nieuw voor hem. De meiden is gebaseerd op een waargebeurd relaas uit 1933 van twee dienstmeisjes – zussen – die op gruwelijke wijze hun mevrouw vermoordden. De illustere Genet (naast schrijver en politiek activist ook dief, smokkelaar, prostitué) las het krantenbericht en liet zich inspireren voor zijn Claire en Solange, die zich stiekem hullen in de gewaden van hun rijke Madame en tijdens een ritueel rollenspel haar dood voorbereiden.

Kosters: ‘Het gaat over kleden, verkleden, over de kracht van kleding. Vrij snel kwam Dame Barbara Cartland in mijn hoofd op. Zij is een Engelse romanschrijver en een diva in roze. Een uitgelezen voorbeeld van iemand die in haar eigen fantasie leeft, in een soort prinsessenleven. Ik had haar op Instagram al eens mijn Spirit Animal genoemd, een soort zielsverwant. Ik vind het natuurlijk allemaal heerlijk, want ik geloof in de kracht van kleding als instrument om jezelf te uiten.’

Manja Topper als Claire in ‘de rode jurk’. Kosters: ‘De tekst loopt dus niet synchroon met wat je ziet – Claire heeft het over rood, en het is duidelijk superroze – maar het raakt elkaar in de hysterie.’Beeld Marc Deurloo

‘Manja als de meid Claire in ‘de rode jurk’ – en inderdaad, rood-is ie niet. De verschillende kledingstukken worden bij Genet veel benoemd en omschreven (wit met pailletten, een bontje). Daar liep ik tegenaan. Moest ik die dan gaan namaken? Heeft dat nut? Nee. Ik ben blij dat we met z’n allen hebben besloten tot dit visuele concept. Ik vond dat wel lef hebben van de spelers. De tekst loopt dus niet synchroon met wat je ziet – Claire heeft het over rood, en het is duidelijk superroze – maar het raakt elkaar in de hysterie. Dat vind ik leuk. Mijn eerste schetsen waren geïnspireerd op avondjurken en dienstmeisjesoutfits en uiteindelijk zijn die in deze jurk samengekomen. Couture servir heb ik bij het ontwerp geschreven. Het is een prinsessenjurk met een lange plooirok, dan zit er nog een peplum overheen, dan dat schortje, een roezel aan de mouwen, een roezel om de nek. Achter zit nog een strik, in de nek ook. Het is een maximale fantasie van wat een mooie jurk is, maar met een knipoog naar het feit dat ze toch een dienstmeid is. Ze draagt regenlaarzen die vier maten te groot zijn, waardoor ze gaat sloffen. Het is al met al een logge verschijning. Ik had liever nog lompere laarzen gehad, van dat veiligheidsschoeisel met stalen neuzen, maar die waren er niet in roze. Soms moet je dingen loslaten. Ik vond het heel leuk om bij de try-out te zien dat de kleding echt een hoofdrol had gekregen, en hoe alles samenkomt op het moment dat Madame (even) van plan is haar kleren weg te geven aan de meiden waarbij alle stukken tegelijk op het toneel staan. Alles wat we gecreëerd hebben, krijg je in één oogopslag in beeld.’

Rodrigo Batista als Madame in de voorstelling De meiden.Beeld Marc Deurloo

‘Je houdt natuurlijk rekening met de acteur en zijn lichaam bij het ontwerpen. Deze jurk van Rodrigo – die de Madame speelt – is knotsgek, maar staat extra knotsgek op dat lijf van dat excentrieke personage. Het is potsierlijk en zo hebben we het er ook echt uit willen laten zien, met op zijn hoofd een halve leverworst. Ridicule, heb ik erbij gezet. Dit is mijn favoriet, alles wat we hebben bedacht en besproken komt hierin het mooist samen. Het is enerzijds bijna een kinderjurk, naar het plaatje van een pop – Suzie – die ik vroeger had, en foto’s van Barbie. En dan zijn de mouwen varkenspoten, met bovenaan een ‘kraag’ van varkensoren. Het motief van biggen of varkens duikt vaak op, in het laatste kostuum het duidelijkst.

‘Het decor wilden we eerst maken van heel veel vintage roze jurken, we hebben er ook een stuk of wat gekocht. Maar uiteindelijk zijn we op gordijnen uitgekomen die de ruimte mooi verdelen. Het beeld op de doeken geeft de extravagantie van het jetsetleven van Madame weer, met zilveren dekschalen, kaptafels, elementen van pronklust en machtswellust en moordzucht.

‘Ikzelf maak de schetsen en begeleid het proces totdat de kostuums ‘echt’ gemaakt gaan worden door de mensen van mijn studio. Ik ben de regisseur, de regelaar, de inkoper. Een designmanager, ja.’

Manja Topper in het laatse kostuum, een soort bodybag met varkenskop.Beeld Marc Deurloo

‘Deze ‘bodybag’ met varkenskop is het laatste kostuum dat Claire aantrekt: ze sterft na het drinken van vergiftigde lindebloesemthee, die eigenlijk bedoeld was voor Madame. Dit pak is van polyester organza met een extra laag voor de stevigheid. De rest van de kostuums is van zijden organza, we wilden graag echt chic materiaal. Je kunt die stof mooi plooien, maar het wil ook steeds wel een beetje uitzakken, dus je moet het iedere keer weer goed in vorm brengen – en houden.

Het varkensthema, ja, daarin komen een paar ideeën samen. Het is enerzijds een verwijzing naar het slachten, de moordzucht van de meiden. Manja stelde zich zo voor dat ze verre van elegante dienstertjes zouden zijn maar eerder van die grove types uit de vleesverwerkingsindustrie, een soort vleeshouwers. Anderzijds refereert het aan de vraatzucht, de ongebreidelde hebberigheid, vreetlust van de rijkelui als Madame – die niet zo elegante eigenschappen van de mens in het algemeen.

Al met al zit er zit humor in ieder kostuum, het vertelt een verhaal, en dat is waar ik voor sta. Mijn werk is altijd figuratief en antropomorf: een jurk of een pak kan een heel eigen leven hebben. De kostuums zijn eigendom van Dood Paard nu, en dat is goed. Ik vind het een leuk idee dat ze het stuk over een jaar of wat kunnen hernemen en dan die pakken weer uit de kast trekken.’

De meiden van Jean Genet door Dood Paard. Met Manja Topper, Rodrigo Batista en Marloes IJpelaar. Tournee t/m 16/12. 

De Volkskrant zag de voorstelling van Dood Paard, prees het spel van Manja Topper en Marloes IJpelaar, maar was minder te spreken over de rol van Rodrigo Batista. Recensent Herien Wensink schreef:  ‘Joachim Robbrecht maakte een smakelijke bewerking, even aards als poëtisch, waarin kleurrijk wordt gevloekt en gescholden, en virtuoos gepareerd.’

Bas Kosters

Bas Kosters (Zutphen, 5 juni 1977) rondde in 1997 de opleiding Fashion aan het Rijn IJssel College in Arnhem af. Vervolgens volgde hij Fashion Design aan de AKI Academy of Fine Arts in Enschede, waar hij in 2001 afstudeerde. In 2003 zwaaide hij af met de collectie Two Teacups and a Frying Pan aan de masteropleiding van het Fashion Institute Arnhem, en sleepte hiermee de professionele juryprijs van de Robijn Fashion Award in de wacht. In 2005 richtte hij in Amsterdam de Bas Kosters Studio op, een modehuis waar ook andere activiteiten van Kosters (magazine Extra Kak) zijn ondergebracht. Kosters heeft in samenwerking met Mattel een outfit voor Barbie ontworpen, plus een levensgrote Barbie-jurk met afbeeldingen van zijn favoriete Barbies.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden