KUNSTWERK VAN DE WEEKFebruary II

De hoodie die Devan Shimoyama inspireerde tot een eerbetoon aan slachtoffers van politiegeweld

Devan Shimoyama Beeld Natascha Libbert

Wekelijks bespreekt de Volkskrant een kunstwerk dat nú om aandacht vraagt.

Toen de ongewapende Afro-Amerikaanse tiener Trayvon Martin in 2012 werd doodgeschoten, waren er twee verdachten: een witte Amerikaanse man en een hoodie. Ja, u leest het goed: de hoodie, ook wel bekend als capuchontrui, werd verdacht. Niet officieel natuurlijk, maar in het publieke debat leek het er soms verdraaid veel op. Talkshowpresentator Geraldo Rivera beweerde op Fox News zelfs dat het kledingstuk net zo goed verantwoordelijk was voor de dood van Trayvon Martin als George Zimmerman, de buurtwacht die de jongen doodschoot omdat hij hem er verdacht vond uitzien (in zijn hoodie dus). Want, we parafraseren: iedereen kan begrijpen dat een gekleurd kind in een capuchontrui eruit ziet als een crimineel. Een verbijsterend staaltje victim blaming dat – begrijpelijk – veel protest veroorzaakte.

Deze hoodie, gemaakt van honderden nepbloemen, nepdiamanten en pailletten, is een eerbetoon aan Martin én een protest tegen de omstandigheden van zijn dood. February II maakt deel uit van een serie sculpturen die de jonge kunstenaar Devan Shimoyama maakte rondom de dood van Afro-Amerikaanse mannen en jongens die de afgelopen jaren door politiegeweld of burgergeweld om het leven zijn gekomen, zoals Michael Brown, Philando Castile, Eric Garner, Tamir Rice en Trayvon Martin dus. Net als de hoodie van Martin verwijzen ook de andere kunstwerken naar de specifieke omstandigheden van hun dood.

Iets soortgelijks deed kunstenaar Jammie Holmes afgelopen week. Naar aanleiding van de moord op George Floyd liet hij in vijf Amerikaanse steden vliegtuigjes opstijgen met spandoeken waarop de laatste zinnen van Floyd in hoofdletters geschreven stonden, zoals: ‘Please I can’t breathe’, ‘They’re going to kill me’ en ‘Everything hurts’. Het heeft iets ongelooflijk krachtigs, die nadruk op specifieke details. Zeker in het geval van deze moorden, die stuk voor stuk symbool staan voor iets veel groters. Pijn zit ’m vaak in de details, geschiedenis ook.

Jammie Holmes, They’re Going to Kill Me (2020). Beeld Azim Ohm/Jammie Holmes & Library Street Collective

Shimoyama wilde een werk maken dat niet alleen pijn doet maar ook hoop geeft. De nepbloemen van February II verwijzen naar de manier waarop nabestaanden hun geliefden herdenken, door op de plek van overlijden bloemen, tekeningen en andere aandenkens neer te leggen. Het zijn kortstondige, spontane monumenten in de publieke ruimte die op een gegeven moment ook weer verdwijnen. Met zijn sculpturen geeft Shimoyama ze een langer leven. Ze roepen het trauma van de moorden aan, maar vieren ook het leven van de overledene.

Op het eerste gezicht dacht ik dat het vooral dit was wat me raakte in February II: het contrast tussen de pijn waaraan het kunstwerk herinnert en de lichtvoetige, bijna schaamteloze schoonheid ervan. En, bovendien, de spanning tussen de capuchontrui als symbool van (mannelijke) dreiging en agressie, en deze lieflijke, zachte uitvoering. Die tegenstelling past bij Shimoyama, die in zijn schilderijen ook steeds bloemen, snoepkleuren en glitter gebruikt om een ander beeld van Afro-Amerikaanse mannelijkheid te laten zien. Niet hypermasculien en agressief, maar kwetsbaar en gevoelig.

Pas later viel me nog een ander contrast op, dat te maken heeft met hoe mooi het kunstwerk in Het Nieuwe Instituut is geplaatst. De hoodie hangt sterk uitgelicht in een hoek. De slagschaduw ervan valt daardoor niet alleen op de grond maar ook op de muren. Van onderen kruipen ze omhoog, die schaduwen, als duistere tongen. Maar de sculptuur zweeft net buiten hun bereik. De mouwen zijn gespreid, alsof de denkbeeldige drager zijn armen uitstrekt in een gebaar van onschuld.

Wie: Devan Shimoyama (31)

Wat: February II

Waar te zien: In de tentoonstelling The Hoodie in Het Nieuwe Instituut, Rotterdam. T/m 23/8.

Jaar: 2019

Materiaal: Zijden bloemen, nepdiamantjes en pailletten geborduurd op een katoenen trui, visdraad en stalen frame 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden