De Holleeder-connectie

Al drie decennia is Peter R. de Vries nauw betrokken bij Willem Holleeder en zijn entourage. Hij zette 'De Neus' op de kaart en heeft nu weer een rol in zijn vermoedelijke ondergang.

null Beeld Lumine.nl
Beeld Lumine.nl

Het is december 1985 en Peter de Vries, een 29-jarige misdaadverslaggever bij dagblad De Telegraaf, neemt de telefoon op. Aan de lijn is Heineken-ontvoerder Cor van Hout, die in een hotel in Frankrijk wordt vastgehouden in afwachting van uitlevering, samen met zijn kompaan Willem Holleeder.

Dit is het telefoontje waarop De Vries heeft gewacht. Al maanden is hij bezig om contact te krijgen met de Heineken-ontvoerders. Hij bezoekt alle pro-forma-zittingen in Parijs. Naar de Parijse Santé-gevangenis, waar het duo aanvankelijk vastzat, stuurt hij regelmatig brieven en bovendien elke dag De Telegraaf.

'Het waren altijd kleine lichtpuntjes in de duisternis van de Santé geweest en ik was hem daar dankbaar voor', zal Cor van Hout later laten optekenen. 'Nu kon ik eens wat terugdoen, waarbij het mes bovendien aan twee kanten sneed.'

Primeur

En zo krijgt De Vries, de journalist die zulke welkome post stuurde, zijn eerste primeur toegespeeld van de ontvoerders: ze worden geschaduwd door beveiligers van het bierconcern. 'Heineken jaagt op ontvoerders', luidt de kop boven het voorpaginaverhaal dat op 21 december 1985 in De Telegraaf verschijnt.

Hier ligt de kiem van het contact tussen Peter R. de Vries en Willem Holleeder, dat deze week, na bijna dertig jaar, tot een onverwachte apotheose kwam.

De Vries vertelde in De Wereld Draait Door en RTL Late Night over de jarenlange bedreigingen en intimidaties aan het adres van de twee zussen en een ex van Holleeder. Zelf vertellen zij in interviews in NRC Handelsblad en De Telegraaf dat Holleeder geen knuffelcrimineel is, maar een levensgevaarlijke psychopaat. Uit hun verklaringen, woensdag voorgelezen in de rechtbank, blijkt bovendien: Holleeder heeft overwogen De Vries te vermoorden.

In drie decennia tijd is Peter R. de Vries nauw betrokken geraakt bij Holleeder en diens entourage. Niet alleen als misdaadjournalist, maar ook als vriend, vertrouweling, woordvoerder, zakenpartner en slachtoffer.

En dat begint allemaal in Frankrijk. Zijn allereerste ontmoeting met Willem Holleeder is op de parkeerplaats van het hotel buiten Parijs, ergens in 1986. Holleeder is gereserveerd, afstandelijk. De Vries wil een boek over de Heineken-ontvoering schrijven. Holleeder ziet dat niet zitten, maar hij schikt zich - Cor van Hout heeft nu eenmaal bedisseld dat ze met deze journalist gaan praten.

Cor van Hout (l) en Willem Holleeder stonden in 1986 in noord Frankrijk vanuit een hotel de pers te woord. Beeld anp
Cor van Hout (l) en Willem Holleeder stonden in 1986 in noord Frankrijk vanuit een hotel de pers te woord.Beeld anp

Doorbraak

De gesprekken zullen uitmonden in het boek De ontvoering van Alfred Heineken, waarvan inmiddels circa een half miljoen exemplaren zijn verkocht. Voor De Vries, net de 30 gepasseerd, betekent de bestseller zijn definitieve doorbraak als misdaadjournalist. Het zet ook Holleeder (alias 'De Neus') en Van Hout nationaal op de kaart, als criminelen met een menselijke kant: nietsontziende ontvoerders, maar ook 'gabbers' uit de Amsterdamse Jordaan.

'Dat dit boek dertig jaar later nog steeds verkoopt, hadden we niet voorzien', zegt De Vries. 'Willem heeft later weleens gezegd, als bepaalde publiciteit hem niet uitkwam: dat heb ik allemaal aan dat boek te danken. Hij liet dan nog weleens vallen: ik was er niet voor.'

De zussen van Holleeder ontmoet De Vries voor het eerst in de rechtbank in Parijs. Ze spreken elkaar tijdens schorsingen van de zitting. 'Ze wilden in eerste instantie niets met me te maken hebben. Ik werd met heel veel scepsis ontvangen.' Pas twee jaar later, na samen lunchen, 's avonds een drankje, worden ze toeschietelijker.

In het boek speelt Sonja Holleeder, inderdaad de zus van Holleeder, maar ook de partner van Cor van Hout, een belangrijke rol: de politie peilt een telefoontje uit van 'Boxer' oftewel 'Boxie', zoals haar bijnaam luidt, en zo worden de ontvoerders getraceerd. Vervolgens rijdt ze elke week vanuit Nederland naar Parijs om haar man en broer te bezoeken.

Deze week liet De Vries in RTL Late Night een geluidsopname horen waarop is te beluisteren hoe Holleeder zijn zus 'Boxer' uitkaffert en bedreigt.

Ook in de jaren tachtig is de harde kant van Holleeder al merkbaar. 'Willem was toen al iemand bij wie je aan z'n ogen kon zien, of als hij snel ging spreken, dat iets hem niet aanstond', zegt De Vries. 'Hij heeft niet veel manieren waarop hij iets kan zeggen.'

'Kankerhoer' en 'kankerhond' behoren tot Holleeders favoriete scheldwoorden, blijkt uit de verklaringen die deze week openbaar zijn gemaakt.

Justitie denkt Willem Holleeder de genadeklap te geven dankzij niet eerder bekend geworden getuigenissen van zijn eigen zussen. Beeld anp
Justitie denkt Willem Holleeder de genadeklap te geven dankzij niet eerder bekend geworden getuigenissen van zijn eigen zussen.Beeld anp

De jonge misdaadverslaggever kan het beter vinden met de welbespraaktere Van Hout. Als die uit de gevangenis komt, ontwikkelt zich zelfs langzaam een vriendschap tussen de journalist en de crimineel. Ze zijn allebei rond de 30, allebei Amsterdammers, houden van Ajax, zo is dat gelopen. 'We hadden een bepaalde chemie met elkaar', zegt De Vries. 'Dat was wel wonderlijk. Dat vond ik zelf ook lastig.'

Sonja Holleeder is getuige van hun groeiende contact. Als de Vries bij hen over de vloer komt, spreekt hij ook regelmatig Astrid Holleeder, de andere zus van Willem, een strafrechtadvocate in Amsterdam.

Er zijn de rechten op het boek, die worden verdeeld tussen De Vries en Van Hout. Aanvankelijk krijgt Van Hout het meeste geld: 70 procent van de royalties. Later, medio jaren negentig, wordt dat percentage bijgesteld naar 50. Als Van Hout in 2003 wordt geliquideerd, gaan de royaltyrechten over op zijn kinderen, die weer onder voogdij staan van Sonja Holleeder.

Je zou kunnen zeggen: De Vries heeft hier een rol als journalist, maar ook als vriend en zakenpartner. Toch voelt dat voor hem niet zo. 'Je gooit het dan op één hoop, maar het speelde zich niet gelijktijdig af.'

Wanneer Van Hout in 2003 wordt geliquideerd, plaatst De Vries in De Telegraaf een overlijdensadvertentie: 'De meest bijzondere man die ik in mijn leven heb ontmoet, is dood.'

Als hij Sonja komt condoleren, is haar broer Willem daar ineens ook. Dat is opmerkelijk: Willem Holleeder is al jaren geleden gebrouilleerd geraakt met Cor van Hout en wil ook Peter R. de Vries daarom niet meer zien. Uit de verklaringen van de zussen en zijn ex blijkt nu dat Holleeder plannen had om Van Hout te vermoorden, maar op dat moment, daags na de moord, lijkt hij geraakt door diens dood.

Zo ontstaat er opnieuw contact tussen de misdaadjournalist en Holleeder.

Als Holleeder in 2012 uit de gevangenis komt, is De Vries de eerste journalist die hem spreekt, in een bos ergens in Nederland. Holleeder gaat zelfs akkoord met een Amerikaanse verfilming van het door hem gehate boek over de Heineken-ontvoering, onder de titel Kidnapping mr. Heineken.

Ondertussen is De Vries ook in gesprek met de zussen en de ex-partner van Holleeder. Bij zus Astrid, de advocate, legt hij op tafel wat hem al langer opvalt: het lijkt alsof Holleeder hen commandeert, hun leven bepaalt. 'Toen heeft ze voor het eerst gezegd: je moest eens weten hoe zwaar het is om met deze man om te gaan. Dat werd een vrij emotioneel gesprek.'

Peter R. de Vries op de plek in Amstelveen waar Cor van Hout werd gedood in 2003. Beeld anp
Peter R. de Vries op de plek in Amstelveen waar Cor van Hout werd gedood in 2003.Beeld anp

Dreigementen

Langzaam wordt ook duidelijk: dit gaat verder dan commanderen.

Maar de vrouwen durven niet het achterste van hun tong te laten zien. Peter R. de Vries heeft immers ook nog steeds contact met Holleeder. Hij wil niet zeggen wanneer de vrouwen besluiten om gesprekken met Holleeder op te nemen en hun verhaal bij justitie te doen. In 2013 leggen ze hun eerste verklaringen af bij het Openbaar Ministerie.

Willem Holleeder, van begin af aan niet enthousiast over de publiciteit die de misdaadjournalist hem al jarenlang gebracht heeft, staat ineens bij De Vries op de stoep, op vrijdagavond 25 april 2013.

'Ik kom je even zeggen, mijn naam niet in de film, geen woord en ook niet in het boek.' Het loopt bijna uit de hand. Holleeder dreigt: 'Moet ik het nu afmaken? Wil je dat ik het nu doe?' De Vries zoekt de publiciteit. Hij twittert over Holleeder die 'doorgedraaid' bij hem op de stoep staat, vertelt erover bij De Wereld Draait Door.

Maar hij doet ook aangifte bij de politie. Holleeder, die voorwaardelijk vrij is, wordt voor meerdere verdenkingen gearresteerd en voor bedreiging veroordeeld tot 46 dagen cel. Tegen zijn zus Astrid, zo bleek deze week, zegt hij in deze periode dat hij een schutter gaat regelen om eventueel De Vries dood te schieten.

Maar het contact tussen De Vries en Holleeder wordt daarna hersteld. De Vries zegt in november 2013 in de Volkskrant: 'Hij heeft zijn excuses aangeboden en duidelijk gemaakt dat hij niks tegen de film heeft. Hij is wel nieuwsgierig naar de opnamen, af en toe praat ik hem bij.' Deze zomer gaat in Nederland Kidnapping mr. Heineken in première, waarin de ontvoerders worden afgebeeld als klungelige Amsterdamse penose. De Vries heeft zich uit het project teruggetrokken.

'Topcrimineel' Willem Holleeder werd veroordeeld tot 46 dagen cel voor het bedreigen van misdaadjournalist Peter R. de Vries. Beeld anp
'Topcrimineel' Willem Holleeder werd veroordeeld tot 46 dagen cel voor het bedreigen van misdaadjournalist Peter R. de Vries.Beeld anp

Knuffelcrimineel

In de media verwerft Holleeder na zijn vrijlating in 2012 het imago van knuffelcrimineel, die uitgebreid zijn verhaal mag doen in het gerespecteerde interviewprogramma College Tour en zelfs zijn eigen column krijgt in het weekblad Nieuwe Revu. Willem Holleeder: geen geharde misdadiger, maar een man met wie iedereen op de foto wil.

Deze week wordt dat beeld definitief ontkracht met de geheime geluidsfragmenten en de interviews die zijn zussen en ex geven in NRC Handelsblad en De Telegraaf. Zelf hebben de vrouwen weinig media-ervaring: De Vries regelt daarom deze gesprekken voor hen. Daarna besprak hij zelf het nieuws bij De Wereld Draait Door en RTL Late Night.

In welke rol zat hij daar? 'Ik zat daar als iemand die kennis van zaken heeft over de Heineken-ontvoering', zegt De Vries. 'Ik ken alle betrokkenen. Ik ken de ontvoerders, ik ken de familie, ik ken hun advocaten. Ik denk niet dat er iemand is die meer weet over de ontvoering en alles wat daarmee samenhangt, dan ik. Ik zat daar gewoon als Peter R. de Vries.'

In de media verwerft Holleeder na zijn vrijlating in 2012 het imago van knuffelcrimineel Beeld
In de media verwerft Holleeder na zijn vrijlating in 2012 het imago van knuffelcrimineelBeeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden