De hele wereld rouwt mee om Pavarotti

Modena treurt om Luciano Pavarotti. Maar waar waren die andere tenoren?..

Tegen het middaguur gaan zaterdag in Modena de rolluiken van de meeste winkels naar beneden. En zij zullen die dag niet meer opengaan. ‘Wegens sterfgeval gesloten’, hebben sommige middenstanders, volmaakt overbodig, op een stuk papier geschreven. Modena treurt om het verlies van zijn beroemdste inwoner, Luciano Pavarotti, en Modena viert tegelijkertijd het feest van zijn uitvaart. Iemand heeft de voorpagina’s van vrijdagkranten uit de gehele wereld tegen zijn etalageruit geplakt. Die overtuigen de Italianen er andermaal van dat hun taal een wereldtaal is: ‘Addio Maestro’, staat er in vette letters op, ‘Ciao Luciano’. Modena rouwt, maar de wereld rouwt mee.

Op het plein voor de dom doet het zich gelden, vlak voor drieën. De stad heeft twee mega-schermen laten plaatsen, opdat ook de tienduizenden die afscheid zijn komen nemen de plechtigheden binnen kunnen volgen. Ongeveer 50-duizend van hen zijn er op de been, de helft van het aantal dat vanaf donderdagavond tot het middaguur langs de baar in de kerk geschuifeld is om hem nog een keer in het echt te kunnen zien, afgevallen, een rozenkrans van parelmoer in de hand. De drukker die in opdracht van de familie de bezoekers een foto van de dode tenor aanbod kon de vraag niet eens bijhouden: 87-duizend portretjes heeft hij afgeleverd.

Onder de groten der aarde die wel de kerk in mogen zijn de Italiaanse minister-president Romano Prodi, zijn vice-premier Francesco Rutelli en de minister van Defensie Arturo Parisi. Kofi Annan, oud-secretaris-generaal van de VN, is gekomen om een saluut te brengen aan zijn culturele ambassadeur, regisseur Franco Zeffirelli en maestro Zubin Mehta komen hun vriend en collega uitluiden; dirigent Riccardo Muti is gisteravond al geweest. U2-zanger Bono is er en in zijn kielzog enkele exponenten van de Italiaanse lichte muziek. Maar de beide anderen van de drie tenoren, José Carreras en Placido Domingo, ontbreken pijnlijk.

Er is nogal wat gemurmureer geweest in Modena over de plaats van handeling: de kathedraal. Pavarotti was gescheiden en hertrouwd, en daar heeft de Rooms Katholieke Kerk naar bekend weinig sympathie voor. Mag een zondaar als Pavarotti dan wel in de kathedraal, ook al is hij beroemd en dood? In zijn afscheidspreek bezweert de aartsbisschop van Modena de praatjes: een zoon van de kerk, van deze kerk, gedoopt en wel.

Als om dat te onderstrepen wordt, tijdens de plechtige communie, wanneer door het mysterie van de kerk het brood in de handen van de priester vlees wordt en aan de gelovigen wordt uitgedeeld, een opname gedraaid van een optreden dat in deze zelfde kerk heeft plaats gevonden, nog niet eens zo heel lang geleden. Daar klinken de stemmen van Luciano Pavarotti en zijn vader, in het Panis Angelicus van César Franck, ‘het brood der engelen’; de vader van Pavarotti was bakker. Beiden hebben in het gezelschap gezongen dat, met het requiem van Cherubini, de dienst begeleidt, het Rossini-koor.

Verstikt door emoties mag de sopraan Raina Kabaivanska vanaf de gaanderij de plechtigheid openen, met het Ave Maria uit de nogal wereldse opera Otello van Giuseppe Verdi: de kerk is, in gevallen als deze, immers ook een theater. Aan het slot is het de blinde tenor Andrea Bocelli die het niet onaanzienlijke stoffelijk overschot het Ave Verum Corpus, ‘gegroet waarlijk lichaam’, van Wolfgang Amadeus Mozart mag toezingen.

Dan wordt het de huidige mevrouw Pavarotti, Nicoletta Mantovani, bezijden de kist gezeten, maar tegenover haar voorgangster en rivale Adua Veroni, dertig jaar lang Pavarotti’s echtgenote, te machtig. Prodi dankt Pavarotti uit naam van de natie, en oogst daar binnen en buiten de kerk applaus mee. Om de erkentelijkheid van Italië te benadrukken is het leger ingezet voor het slotakkoord. Zodra de kist – twaalf sjouwers – de kerk verlaat trekken straaljagers van de Italiaanse luchtmacht, laag overkomend, tot tweemaal toe een driekleur over de stad. Tegen dat geweld had zelfs Pavarotti’s stem niet opgekund.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden