De heldeninspecteur

De Belg dorst Hollands maagd te schennen

'Maar eens dan komt de tijd/ Waarop wij allen wachten/ Dan gaan we naar de grens/ Om Belgen af te slachten', luidt de eerste strofe van een Leids studentenlied waarmee Atte Jongstra zijn nieuwe historische roman opent.


Het is niet voor het eerst dat Jongstra een levendige belangstelling aan de dag legt voor de korte maar bloedige confrontatie met onze zuiderburen in 1831. Zijn roman De avonturen van Henry II Fix (2007) een geval van 'brief in fles gevonden', speelt zich rond dezelfde periode af. Deze gewapende strijd is de geschiedenis ingegaan als de Tiendaagse Veldtocht, die volgde op de Belgische Opstand waarbij de Belgen zich losmaakten van het Nederlandse Koninkrijk.


In nogal kluchtig en bloemrijk proza volgen we ene Junius, heldeninspecteur en 'een spek-en-bonenman te paard', over wie prins Frederik, de jongste zoon van koning Willem I, zegt: 'U bent een raar portret. (...) Ik wed dat als u uw geschiedenis zou vertellen, dan komt er iets uit de bus waar zelfs een schrijver plezier aan zou kunnen beleven. U bent een gans dichtwerk in zijn soort.'


Aan dichtwerk geen gebrek in deze schelmenroman, waaraan een wonderlijk notenapparaat is toegevoegd. Jongstra's aanhangsel van bijna honderd pagina's bestaat vooral uit citaten uit chauvinistische gedichten en liederen waar hij kennelijk geen genoeg van kan krijgen. Iemand roept 'Voorwaarts!' en in de noot staat als uitleg: 'De Belg dorst Hollands maagd te schennen,/Welaan, hij leer' haar wrekers kennen'.


We volgen onze held door broeierige steden, langs verlaten velden, hij zit aan bij de prinsen van Oranje, ongeschonden komt hij uit de strijd, al worden de soldaten om hem heen aan flarden geschoten. Toch is en blijft Junius 'een hol vat'. Een leeg personage dat niet bij machte is het verhaal te dragen.


Jongstra is zo'n breedsprakige verteller, vol kwinkslagen en uitweidingen, dat het niet meevalt om bij deze geschiedenisles te blijven. Dat de oorlog vreselijk was maakt hij wel duidelijk, en dat de Oranjeprinsen ('de goede' en 'snelle Billy') weinig strategisch inzicht hadden ook, maar het Baron van Münchhausengehalte is zo hoog, dat hij de veldtocht tegelijkertijd ridiculiseert.


De historische bronnen kunnen het eigenlijk prima zonder Junius stellen: 'Ja, juichend vliegt gy in de dood,/In vlam en slachting godlijk groot.'



Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden