De heilige lengte van Jezus Christus was 1.65 meter

Eindelijk weet Arjan Peters wat colporteur betekent. Ook las hij een nieuwjaarsgedicht van Chris J. van Geel.

BoekenweekBeeld Eva Roefs io Cooman

Meteen alweer iets geleerd. De Baarnse antiquaar en verzamelaar Jos Goudswaard (1870-1959) deed in 1915 in Uit het leven van een boekenleurder verslag van zijn pogingen om in Vlaanderen kunstboeken aan de gefortuneerde man te brengen. Niet aan de vrouw, want die snauwde hem meestal af of smeet hem op straat. In het Noorden heet zo iemand als Goudswaard een colporteur, legt hij in het voorwoord uit, dat is iemand die het land afloopt met almanakken en volksboeken die in een bak uitgestald om zijn hals hangen.

Een col (hals) porteur (drager) is iemand die iets om zijn hals draagt. Nooit geweten, omdat ik het me nooit heb afgevraagd. Met dank aan Goudswaard, uitleider P.J. Buijnsters en De Carbolineum Pers die het opzienbarend levendige geschrift heeft herdrukt (50 exemplaren; euro 40,-), waardoor ik en passant ook nog te weten kwam hoe groot Jezus Christus was - geen reus.

Van een landloper met wie hij vriendschap had gesloten, kreeg Goudswaard, die eigenlijk veel liever zelf verzamelde dan handel te drijven, als geschenk 'de heilige lengte van Jezus Christus'. Dat was 'een strook papier 1.65 meter lang, waarop gedrukt staan litanieën en gebeden, een bevuild papier dat zijn eigenaar, zijn drager behoedt voor alle kwalen; die vrouwen zonder smarten doet baren en de huizen waarin ze zich bevindt veilig maakt tegen kwade geesten', en waar de Hollander niet weinig blij mee was: 'moge 't stuk mijn huis ook bewaren voor bommen, granaten, geweervuur, roof, plundering en diefte!'

Nog een nieuwtje: uit een brief In nadenkelijke rust van de dichter en beeldend kunstenaar Chris J. van Geel aan de met hem bevriende dichter Judith Herzberg, geschreven op 3 januari 1964, het ongepubliceerde gedicht 'Een nieuw jaar':

'Akkers en hagen en wind/ in een lang landschap gehangen/ en door de winter opgetild/ tot aan de zon en nieuwe wanden/ van leegte en koud licht/ bloeiend opgericht.// De bomen hebben het overleefd,/ de stammen en de takken,/ zaad heeft ze voorgezweefd.'

Het tekeningetje dat hij erbij maakte, en het gedicht dat hij bij zijn brief schreef, noemt bezorger Marsha Keja kenmerkend voor Van Geel (Hof van Jan; 40 exemplaren; euro 10,-).

Met de uitgave van de gehele briefwisseling Chris van Geel-Judith Herzberg in het vooruitzicht, die de jaren 1962-1974 beslaat en nog deze maand bij uitgeverij Bas Lubberhuizen verschijnt, kunnen we het jaar handenwrijvend voor geopend verklaren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden