De H van Hitchcock

Vandaag, vrijdag de dertiende, is het honderd jaar geleden dat Alfred Hitchcock werd geboren. De regisseur van Vertigo, Psycho en North by Northwest maakte van schurken gewone mensen met gebreken....

Acteurs. 'Acteurs zijn vee', zei hij, later zichzelf verbeterend: 'Acteurs zijn geen vee, maar moeten als vee worden behandeld.' Wanneer een acteur iets wilde weten over zijn karakter, zei Hitchcock: 'Lees het script.' En als hij vroeg: 'Maar wat is mijn motivatie?', antwoordde Hitchcock: 'Je salaris.'

Blond. Hij had een voorkeur voor blonde actrices: 'Blondines zijn de beste slachtoffers. Ze zijn als maagdelijk wit dat de bloedige voetsporen toont.' Joan Fontaine, Ingrid Bergman, Grace Kelly, Eva Marie Saint, Kim Novak, Vera Miles, Janet Leigh, Tippi Hedren. Tal van hen maakte hij het hof. Zie ook Hedren, Tippi.

Bel-Air. De Hollywoodwijk waar Hitchcock overleed op 29 april 1980, 's morgens om 9.17 uur. Hij kampte al enige tijd met hart-, lever- en nierproblemen.

Blackmail (1929), The Birds (1963).

Cameo. Klein rolletje van een bekende persoonlijkheid. Sinds The Lodger (1926) liet Hitchcock zich altijd even zien in zijn films, vrij in het begin 'om de spanning niet om de verkeerde reden vast te houden'.

Cocky Carroll, Madeleine. Hoofdrolspeelster in The 39 Steps (1935). De eerste blonde actrice volgens het Hitchcockmodel: elegante, koele schoonheid, met onderhuidse erotische lading.

Champagne (1928).

Dialoog. 'Een dialoog moet klinken als een geluid tussen andere geluiden, gewoon iets dat uit de mond komt van mensen wier ogen het verhaal visueel vertellen.'

Douche. Meest befaamde scène: Janet Leigh wordt in Psycho met veertien messteken vermoord in de douche.

Drama. 'Drama is het leven, met de saaie stukken eruit gesneden.'

Downhill (1927), Dial M for Murder (1953).

Empty World. Titel van een film waarvan de aankondiging in 1936 het enige was wat ermee gebeurde.

Easy Virtue (1927).

Foreign Correspondent (1940). Spionagethriller die zich grotendeels afspeelt in Nederland, waar Joel McCrea als Amerikaanse correspondent een door de nazi's ontvoerde diplomaat zoekt. Hitchcock gebruikte windmolens, paraplu's en regen. Als de film in kleur was geweest, had Hitchcock de scène gemaakt waarvan hij altijd had gedroomd: moord in een tulpenveld. Goebbels vond het een prachtfilm.

The Farmer's Wife (1929), Frenzy (1972), Family Plot (1976, zijn laatste film).

Gainsborough. Voormalig Londens station, in 1919 omgebouwd tot de studio waar Hitchcock zijn eerste films maakte. In 1949 verkocht en veranderd in een tapijtzaak. Wordt gerestaureerd en wellicht volgend jaar als studio heropend. Met een groot standbeeld van Hitchcock.

Good Evening. Vaste welkomstwoorden bij de reeks korte televisiethrillers die hij tussen 1955 en 1965 presenteerde en deels regisseerde: Alfred Hitchcock Presents (1955-1962) en The Alfred Hitchcock Hour (1962-1965).

Grant, Cary. In Engeland geboren acteur, tevens koning van de charme, net als James Stewart te zien in vier Hitchcockfilms. Rent voor zijn leven in North by Northwest wanneer een vliegtuigje hem probeert omver te vliegen, heeft een historische kusscène met Ingrid Bergman in Notorious, en kon het tijdens de opnamen van To Catch a Thief zeer goed vinden met Grace Kelly in het Carlton Hotel van Cannes.

Hedren, Tippi. Speelde in The Birds en Marnie. Weigerde op Hitchcocks avances in te gaan, waarna hij tijdens de laatste opnamen van Marnie niet meer tegen haar sprak. Pas ontdekte opnamen van haar screentest voor The Birds worden vanavond vertoond op het festival van Locarno.

Herrmann, Bernard. Schreef de muziek voor The Man Who Knew Too Much, The Wrong Man, Vertigo, North by Northwest, Psycho, The Birds en Marnie. Voor Torn Curtain moest hij de muziek wat populairder maken en minder sloom dan in Marnie. Toen alles af was, kwam Hitchcock luisteren, liep na een paar maten de zaal uit, zei dat het een aanfluiting was en wilde geen noot meer horen. Herrmann, die daarna nooit meer voor Hitchcock werkte: 'Hij wilde popmuziek, maar dat paste helemaal niet bij hem.'

Hepburn, Audrey. Hitchcock schreef in 1959 No Bail for the Judge, met Audrey Hepburn in de hoofdrol. Toen zij bezwaar maakte tegen een op het laatst toegevoegde verkrachtingsscène in Hyde Park, werd het project van de ene op andere dag geschrapt.

Irving Thalberg Award. Kreeg hij in 1969 bij de Oscaruitreiking, voor 'het meest consistente productieniveau van een individuele producent', volgens iedereen in de zaal als doekje voor het bloeden omdat hij nooit een Oscar had gewonnen. Iedereen verwachtte een geestige speech, maar Hitchcock zei: 'Thank you', en liep weg.

I Confess (1952).

Jezuïeten. Op het Sint Ignatius College in Londen brachten de paters jezuïeten hem de begrippen schuld en boete bij, die in zijn werk zo'n grote rol spelen. Leerlingen mochten bij straf zelf bepalen wannéér zij de gebruikelijke twaalf stokslagen in ontvangst namen.

Juno and the Paycock (1930), Jamaica Inn (1939).

Katholicisme. Hitchcock ging 's zondags altijd naar de kerk, eerst voor zijn moeder, later voor zijn dochter. Hij was bang voor priesters, en liet er nooit eentje bij hem thuis binnen.

Kelly, Grace. Blonde Hithcockgodin in Dial M for Murder, Rear Window en To Catch a Thief. Bij de opnamen van deze laatste ontmoette zij prins Rainier III van Monaco, met wie ze een jaar later trouwde. Bij Rear Window besteedde Hitchcock een half uur aan een opname van haar schoenen, een shot dat niet in de film kwam. Zijn assistent Herbert Colemann vroeg naar het waarom, en Hitchcock antwoordde: 'Heb je nooit van schoenfetisjisme gehoord?'

Leytonstone. Buitenwijk in Oost-Londen waar Alfred Joseph Hitchcock op zondag 13 augustus 1899 werd geboren, als jongste van het gezin. (Voor toeristen: 519 Leystone High Road, waar nu een benzinepomp staat.) Vader William handelde in groenten en gevogelte, en voedde zijn drie kinderen traditioneel katholiek op.

Leigh, Janet. Hield aan Psycho een gerimpelde huid over. 'Ik stond zeven dagen in die douchecel. Gelukkig zorgden ze ervoor dat het water warm was.'

The Lodger (1926), The Lady Vanishes (1938), Lifeboat (1943).

Moeder. Moeders zijn in Hitchcocks films meestal dominante, kwekkende dames die hun volwassen zonen behandelen als kinderen. De zonen hunkeren naar moeders liefde én zijn vaak bang voor haar. Hitchocks eigen moeder was een plichtsgetrouwe katholieke vrouw van Ierse afkomst, die altijd netjes gekleed was en goed kon koken. (Toen hij getrouwd was, kookte Hitchock zelf voor zijn vrouw, stipt om 19.00 uur.) Elke avond moest Hitchcock aan zijn moeders bed gedetailleerde vragen beantwoorden over wat hij die dag had gedaan. Hij woonde bij zijn moeder tot hij trouwde, daarna ging zij vaak met hem en Alma mee op vakantie.

MacGuffin. Omschrijving van iets dat belangrijk lijkt, maar niets betekent en alleen dient om de vaart en de spanning erin te houden. Zoals documenten waar spionnen op uit zijn. De jacht op deze papieren, daar gaat het om, niet om wat erin staat.

Miles, Vera. Een van de actrices die Hitchcock kwelde tijdens opnamen (The Wrong Man), nadat zijn godin Grace Kelly hem 'verlaten had' door te trouwen. Hij hield aparte repetities met haar, soms acht of negen uur per dag. Dat werd pas minder toen zij tijdens de opnamen trouwde met Gordon Scott.

The Mountain Eagle (1926, enige film waarvan geen kopie meer bestaat; alleen vier scènefoto's zijn over), The Manxman (1929), Murder (1930), The Man Who Knew Too Much (1934 en 1956), Mr. and Mrs. Smith (1941), Marnie (1964).

Notorious (1946). 'De langste kus uit de filmgeschiedenis': drie minuten knabbelen Ingrid Bergman en Cary Grant aan elkaar.

Novak, Kim. Verving Vera Miles voor Vertigo, toen deze zwanger werd. Bleef beroemd om haar dubbelrol van twee vrouwen, met twee verschillende kleuren haar, slachtoffer en dader. Ging er prat op geen bh te dragen in de scène waarin James Stewart haar volgt op straat.

Number Thirteen. Zou in 1922 Hitchcocks eerste film zijn geweest, maar hij kwam niet af.

Number Seventeen (1932), North by Northwest (1959).

Oscar. Hitchcock won nooit een Oscar voor regie, hoewel hij vijf keer genomineerd werd: voor Rebecca, Lifeboat, Spellbound, Rear Window en Psycho.

Politie. Na kleine kinderen waren agenten de meest gevreesde wezens voor Hitchcock. Als jongetje van vier werd hij tien minuten op een politiebureau opgesloten, met de boodschap dat dit gebeurde met kinderen die stout zijn. Verschillende Hitchcockfilms gaan over ten onrechte verdachte personen.

Perkins, Anthony. Het echte slachtoffer van Psycho. Speelde in Psycho de rol van zijn leven als Norman Bates, de psychopathische hoteleigenaar. Kwam daar nooit meer overheen. Hij acteerde in twee vervolgen, waarvan hij er een zelf regisseerde.

The Pleasure Garden (1925), Paradine Case (1947), Psycho (1960).

Quayle, Anthony. Onbeduidende rol in The Wrong Man.

RKO. Radio-Keith-Orpheum. Hollywoodstudio waar Hitchcock Mr. and Mrs. Smith, Suspicion en Notorious maakte.

Rich and Strange (1932), The Ring (1927), Rebecca (eerste film in Hollywood, 1940), Rope (eerste kleurenfilm in 1948), Rear Window (1954).

Suspense. Hitchcocks bijnaam: The Master of Suspense. Als geen ander kon hij het publiek deelgenoot maken van de angsten van de filmpersonages. 'Vroeger droegen schurken een snor en schopten zij hun hond. Het publiek is tegenwoordig slimmer. Mensen willen geen schurken meer in groen kalklicht, maar gewone menselijke wezens met gebreken.' En: 'Laat het publiek zo veel mogelijk lijden.' En: 'Geef de toeschouwers hetzelfde plezier dat ze hebben wanneer ze ontwaken uit een nachtmerrie.' Andere bijnamen: zijn moeder noemde hem Fred, op school zeiden ze 'Cocky', hijzelf hoorde het liefst 'Hitch'.

Stewart, James. De grote voyeur in Rear Window, die de hele film lang door de zoomlens van zijn fotocamera naar de overkant tuurt. Merkte later op dat hij Hitchcock zelf nooit door de camera had zien kijken.

Sabotage (1936), Secret Agent (1936), Spellbound (1945), Suspicion (1941), Saboteur (1942), Shadow of a Doubt (1943) Skingame (1931), Stage Fright (1950), Strangers on a Train (1951).

Truffaut, François. Franse regisseur die uit een urenlange dialoog met Hitchcock de Hitchcockbijbel Hitchcock-Truffaut samenstelde (1967).

The 39 Steps (1935, wellicht zijn beste vooroorlogse film), To Catch a Thief (1955), The Trouble with Harry (1956), Torn Curtain (1966), Topaz (1969).

Universal. Studio waar Hitchcock een paar vroege films maakte en alle films van na 1963. Tot zijn dood had hij er een eigen kantoor.

Under Capricorn (1949).

Vertigo (1958). Meestal genoemd als zijn beste film, gevolgd door Rear Window, North by Northwest en Psycho, de film met de bekendste scène. Zie ook Douche.

Wings over the Jungle. Nooit gemaakte film, omdat producent Alexander Korda in 1933 het geld niet bij elkaar kon krijgen (noch acteurs, noch crew).

Waltzes from Vienna (1933), The Wrong Man (1957).

X-rated. Amerikaanse aanduiding voor wat bij de katholieke filmkeuring in Nederland vroeger 'strikt volwassenen' heette. Hitchcock heeft een paar keer problemen met de keuring gehad. In overleg met de Engelse censor haalde hij tien van de veertien messteken uit de douchescène van Psycho.

Young, Robert. Kleine rol in Secret Agent.

Young and Innocent (1937).

Darryl F. Zanuck. Hollywoodproducent die voor 20th Century Fox Saboteur wilde produceren, áls Henry Fonda de hoofdrol kreeg. Ging niet door. Hitchcock maakte de film bij Universal, met Robert Cummings.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden