De grote vraag van maandag: is Jon Snow nog in leven?

Aanstaande maandag gaat de serie Game of Thrones verder dan waar de romanreeks (waarmee het allemaal begon) is geëindigd. Dus niemand die weet of publiekslieveling Jon Snow, aan het eind van vorig seizoen voor dood achtergelaten, nog leeft.

Publiekslieveling Jon Snow, gespeeld door Kit Harington.

Hij mag de bastaardzoon zijn van Ned Stark, heer van Winterfell, hij mag halfbroer zijn van Robb, Sansa en Arya en hij mag het in het ijzige noorden hebben geschopt tot Lord Commander van de Night's Watch (een, zacht gezegd, omstreden benoeming), maar de kans is groot dat op zijn graf die hatelijke woorden zullen staan: 'You know nothing, Jon Snow.'

Als hij dood is natuurlijk, waarover weinig met zekerheid valt te zeggen; daarover later meer.

Maar eerst: hoe beviel die eerste alinea? Was u meteen thuis in dat onrustige koninkrijk Westeros, waar de strijd om de IJzeren Troon, zetel van de koningen van de Zeven Koninkrijken, is ontbrand en waar u meer weet van de strijdende partijen dan van die in, zeg, de Duitse politiek? Of is het allemaal raadseltaal die u vaag bekend voorkomt van verhitte gesprekken bij de koffieautomaat, waar volwassen mensen het hebben over de laatste gesneuvelde personages of over de conditie van - verstaat u dat nou goed? - een drakenmoeder.

Opwinding

Als maandag 25 april het zesde seizoen van Game of Thrones, 's werelds meest besproken (en meest illegaal gedownloade) serie begint, dan is die wereld weer keurig verdeeld in mensen die het vaker hebben over de ongelukkige familie Stark dan over hun eigen familie, en mensen die zuchtend een ommetje gaan lopen.

De opwinding over het begin van het nieuwe seizoen van deze langlopende serie, gebaseerd op de fantasy-cyclus A Song of Ice and Fire van de Amerikaanse schrijver George R.R. Martin, is groot. In het popculturele universum is dit moment alleen te vergelijken met de aanloop naar de kerstpremière van Star Wars: The Force Awakens in 2015.

Om te beginnen zal de serie voor het eerst de boeken inhalen; in de zomer van 2011 verscheen A Dance of Dragons, het deel vijf van een zevendelige romancyclus. En daarna begon het lange wachten op The Winds of Winter, het beoogde volgende deel. Enkele maanden voor deel 5 werd gepubliceerd begon betaalzender HBO in april 2011 met Game of Thrones, de serie. Dat eerste seizoen was gebaseerd op het eerste boek in de cyclus, dat twintig jaar geleden werd gepubliceerd.

Het was een gok; een gigantisch budget (naar schatting 6 miljoen euro per aflevering) om een krankzinnig complex fantasy plot te verfilmen, waarin sommige verhaaldraden elkaar pas na vele seizoenen zouden raken - als die seizoenen er al kwamen. En dan werd al in het eerste seizoen de held, het ogenschijnlijke morele kompas in dit wrede universum, gespeeld door de bekendste acteur (Sean Bean) in de cast, onthoofd. Dat zou een patroon worden. De Game of Thrones-fan moest de masochist in zichzelf omhelzen.

Beeld ap

Onbekend terrein

Het zou goed kunnen dat Martin het de afgelopen vijf jaar te druk met de serie had om veel schrijfwerk te doen. In januari van dit jaar kwam de mededeling dat de publicatiedatum van het zesde deel voor onbepaalde tijd zou worden verschoven. Daarmee kwam het onvermijdelijke in zicht: als seizoen 6 in de nacht van zondag op maandag begint, dan begeven we ons op onbekend terrein.

En op dat onbekende terrein hebben we een bloedende Jon Snow, verraden door zijn mannen, achtergelaten. Dood zou je zeggen, na de vele messteken in zijn borst, maar ook omdat dat is wat George R.R. Martin met satanisch plezier doet: het omleggen van zijn helden. Dat doet hij in een eindeloze variatie: met bijlen, gif, ravijnen, veldslagen, demonen, dolken in de nacht, drakenvuur.

Na het slot van seizoen 5 bleven de kijkers enigszins verweesd achter, onzeker over het lot van Jon Snow, die langzaam was uitgegroeid tot favoriet personage. Wellicht wist Jon Snow-acteur Kit Harington meer? 'Ze hebben me verteld dat ik dood ben', zei hij in een interview met Entertainment Weekly. 'Ik ben dood. Ik kom niet terug volgend seizoen.' Dat liet aan duidelijkheid niets te wensen over, maar het internet dacht er anders over. Aanwijzingen te over.

Dood

Neem het feit dat de acteur in juli 2015 werd gezien in Belfast, waar opnamen van het zesde seizoen zouden plaatsvinden. Wat deed hij daar? Wellicht was hij teruggeroepen om nog even voor lijk te liggen, beweerden cynici. HBO wist precies hoe ze het vuurtje moesten opstoken; de eerste poster voor het nieuwe seizoen, die in november 2015 online verscheen, was een afbeelding van Jon Snow, badend in bloed. Elke daaropvolgende trailer werd online aan een uitputtende exegese onderworpen, waarbij op elk shot en elk zinnetje werd ingezoomd, net zo lang tot er ruis en pixels overbleven en het antwoord op de dringende vraag naar de gezondheid van Jon Snow verder leek dan ooit.

Trouwens, dood, waar hebben we het over? We zijn hier in Westeros, waar de warg rondwaart (een wolf bezeten door een mens), waar magiërs de grens tussen leven en dood oversteken. Dood is ook maar een opvatting. Wie even wil weten hoe diep de fans in de materie zitten, aangedragen door de honderden pagina's achtergrondmythologie die George R.R. Martin in zijn romancyclus heeft verwerkt, moet maar eens kijken op het Nerdist Channel op YouTube. Daar worden in het Nerdist News de laatste theorieën over Jon Snow geanalyseerd.

Waarom is Jon Snow eigenlijk zo populair - wellicht het populairste televisiepersonage van het moment, dood dan wel levend? 'Valar Morghulis' is de traditionele groet van de krijgers in Westeros: 'All men must die.' Dus niemand kan zeggen dat Martin ons niet heeft gewaarschuwd . Maar op een of andere manier leggen de kijkers zich in het geval van Jon Snow er niet bij neer.

Beelden van de opnamen van het nieuwe seizoen van Game of Thrones, 'bewijsmateriaal' van fans in de discussie over het lot van Jon Snow.

Buitenstaander

Dat kan niet alleen aan de Britse Kit Harington liggen. Het is een charmante acteur die binnenkort te zien is in Brimstone, de western van de Nederlandse regisseur Martin Koolhoven, maar, met alle respect voor zijn prestaties: het is niet Kit, het is Jon. Toen president Obama, verklaard fan van de show, na het vijfde seizoen een van de regisseurs van 'GoT' tegenkwam, was het eerste wat hij zei: 'You didn't kill Jon Snow, didn't you?' Het antwoord van de regisseur: 'Mr. President, Jon Snow is deader than dead'. Nou ja, dat moet wel een dwaalspoor zijn.

Wat ons, de fans van de serie, aan Jon Snow bindt, is zijn positie van buitenstaander. Om te beginnen binnen zijn eigen familie; zijn stiefmoeder haat hem. Hij is een banneling, gedreven door nobele motieven - en die zijn schaars in Westeros - en een leidersfiguur; terwijl leidinggevende een beroerde beroepskeuze is in deze wereld.

Die catchphrase die aan hem hangt (You know nothing, Jon Snow!), wordt vele malen uitgesproken door een Wildlingvrouw uit het Noorden, Ygritte, gespeeld door de Schotse actrice Rose Leslie. Zij is achtereenvolgens Snows gevangene, zijn cipier en zijn geliefde. Dat Kit Harington inmiddels een relatie heeft met zijn tegenspeelster, komt voor de Jon Snow-watchers niet als een verrassing. Er moest iets echt zijn van de vonken die tussen hen heen en weer schoten.

Christopher Harington.

Romantische held

Jon Snow is de traditionele romantische held. Maar hij is ook de Frodo van Westeros, wat wordt benadrukt door het feit dat de enige man die hij zijn onvoorwaardelijke vriend mag noemen, een goedgemutste, stevig gebouwde kompaan is die Sam heet - net als in de boeken van Tolkien. En elke keer als Ygritte, de betreurde Ygritte, hem minachtend of begerig aankeek en hem toevoegde dat hij werkelijk niets wist, dan betekende dat een klein momentje van identificatie met elke kijker die af en toe ook niet meer helemaal wist waar en met wie (en waarom) hij nu weer ten strijde trok in Westeros. Wat zouden we zonder hem moeten?

Voorlopig weten we niets. Tot zondagnacht, 3 uur Nederlandse tijd, tenminste. Voorlopig zijn we allemaal Jon Snow.

IJsland en Noord-Ierland

Christopher 'Kit' Harington (Londen, 1986) zal de zoveelste acteur zijn die zijn wereldwijde bekendheid in een televisierol in een bloeiende acteurscarrière wil omzetten. Te beginnen met Brimstone, de western van Martin Koolhoven, die later dit jaar te zien zal zijn. Kit (zie foto links) had plannen om de journalistiek in te gaan, maar kreeg als jonge acteur een rol in de succesvolle theaterproductie War Horse. Sinds 2011 speelt hij Jon Snow in Game of Thrones, een rol die voornamelijk in IJsland en Noord-Ierland wordt opgenomen.

Het lukt HBO niet om, behalve GoT, topdrama te maken.

De opwinding rond het zesde seizoen van Game of Thrones maskeert enigszins dat het op de drama-afdeling van HBO, ooit trendsetter met baanbrekende series als The Sopranos en The Wire, de laatste tijd onrustig is. In de categorie comedy gaat het nog prima, met Silicon Valley, Veep en Girls.

Maar op dramagebied lukt het nog niet om (naast GoT) een volgende serie neer te zetten die zowel de kritiek als het publiek overrompelt. Een prestigeproject als The newsroom (Aaron Sorkin) werd na drie seizoenen afgesloten. Het had zeker fans, maar zal toch als een half-gelukte serie de geschiedenis ingaan. Ook The leftovers zal blijven steken op drie seizoenen. True Detective had een geweldig eerste seizoen, maar bij het tweede seizoen haakten kijkers en critici af.

Vinyl, de serie over de muziekindustrie in de jaren zeventig, is een project van Terence Winter en Martin Scorsese. De bijna twee uur durende pilot zou al dertig miljoen hebben gekost. Toch kondigde HBO onlangs aan dat na tegenvallende kijkcijfers Terence Winter van het project werd gehaald. Ingrijpend, want Winter werkte eerder aan The Sopranos en was ook de man achter de gangsterserie Boardwalk Empire. Het maakt Game of Thrones nog belangrijker voor HBO.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden