De grote Nina-claim: 'One Day ... '

Koningin Nina Brink is van haar troon gevallen. Wat de mooiste beursgang ooit had moeten worden, is in nog geen vier weken uitgelopen op een drama van ongekende proporties....

IEDEREEN is achter Nina Brink aangerend. Niemand heeft de stopsignalen gezien. Spijt is eenieders deel. Nog geen vier weken na de beursgang is de euforie vervangen door schaamte. Met een strafklacht van advocaten Hammerstein en Spong en een miljardenclaim van de Vereniging van Effectenbezitters in aantocht, vragen velen zich af waar het fout is gegaan. Wie kan voor het World Online-debacle aansprakelijk worden gesteld?

World Online moest en zou de grootste internetaanbieder in Europa worden. Met die boodschap haalt Nina Brink beleggers binnen van het kaliber van de Amerikaanse chipgigant Intel en de Zwitserse familie Sandoz. Met diezelfde boodschap overtuigt Brink ABN Amro en Goldman Sachs om World Online naar de beurs te brengen.

De banken willen maar al te graag. De beursgang van World Online is een prestigekwestie. Internetbedrijven naar de beurs brengen lijkt, gezien de massale aandacht voor de 'nieuwe economie', voor de zakenbankiers van ABN Amro en Goldman Sachs een goudader. Een succesvolle beursgang van World Online zet ongekend veel deuren open.

Ook de directie van de Amsterdamse beurs wil het eerste Nederlandse internetbedrijf maar al te graag ontvangen op Beursplein 5. Hoofd zakenbankieren Wilco Jiskoot van ABN Amro, beursdirecteur George Möller van Amsterdam Exchanges: Nina Brink heeft ze aan een touwtje.

Ondanks haar onstuimige zakelijk verleden met faillissementen van computerbouwer A-Line en automatiseerder Newtron , lijkt niemand nog oog te hebben voor de risico's die aan de beursgang kleven. Het prospectus dat van World Online wordt gemaakt, blinkt niet uit in helderheid.

Zo ontbreekt zoiets simpels als een feitelijke opsomming van het managementverleden van Nina Brink. Dat zou geen overbodige luxe zijn geweest, gezien het belang van haar persoon voor de onderneming. Ook onopgemerkt blijft op dat moment de schimmigheid over de aandeelhoudersstructuur van World Online en de verkoop transacties van Brink.

WIE AAN HET langste eind gaat trekken in de miljardenclaim om World Online, laat zich niet moeilijk raden. Advocaten zijn bij voorbaat de winnaars van dit gevecht, dat vermoedelijk jarenlang gaat slepen. De 'Nina-claim' is goud waard, zo constateerde een advocaat vrijdag vergenoegd: 'It's a lawyers paradise.'

Paradoxaal genoeg is de basis voor de claim door de beschuldigde partijen zelf aangeleverd: in het prospectus. Beleggers hebben dit document na lezing van de emissieprijs op de eerste pagina terzijde gelegd. Maar de advocaten van ABN Amro, Goldman Sachs en World Online zullen zich ongetwijfeld handenwrijvend op dit juridisch hoogstandje storten, nu de Vereniging van Effectenbezitters (VEB) zich deze week heeft gemeld met een schadeclaim.

Het gaat niet om kleingeld. De geleden schade wordt geschat op 3,5 tot 4 miljard gulden.

Alsof dat nog niet genoeg is, wacht de betrokkenen mogelijk een strafrechtelijk onderzoek. De advocaten Oscar Hammerstein en Gerard Spong hebben, naast een eigen schadeclaim, een klacht ingediend bij de Amsterdamse hoofdofficier.

Collega-advocaat Jurjen Pen ziet het meeste in een schadeclaim. 'Niets ten nadele van Hammerstein en Spong, maar persoonlijk vind ik deze zaak veel geschikter voor een civiele procedure om schadevergoeding', stelt Pen. 'Al was het alleen maar omdat een strafzaak veel hogere eisen stelt aan het bewijs.' Bijkomend probleem is, vindt een Amsterdamse collega, dat een strafzaak uiteindelijk door het Openbaar Ministerie moet worden gedragen. 'Daar heb ik geen warm gevoel over', stelt de advocaat die anoniem wenst te blijven. 'Volgens mij is dat voor fraude-officier Henk de Graaff een brug te ver.'

Voor een strafzaak tegen Nina Brink en World Online moet worden aangetoond dat zij beleggers opzettelijk hebben misleid en bedrogen. 'Je kunt misschien zeggen dat Brink en World Online zich niet netjes hebben gedragen, maar dat is heel wat anders dat onomstotelijk bewijzen dat er, al dan niet opzettelijk, een strafbaar feit is gepleegd', aldus Pen. 'Dat bewijs is echt heel moeilijk te leveren.' Het is geen toeval dat een dergelijke zaak nog nooit voor de rechtbank heeft gediend.

Een schadeclaim tegen alle betrokken partijen, inclusief begeleidende banken stelt veel minder hoge eisen aan de bewijslast en is in het verleden succesvol gebleken. De VEB heeft zaken gewonnen tegen ABN Amro (zie kader over de Coop-zaak) en Philips.

DE SCHADECLAIM DRAAIT om een voor zakenbankiers bekend probleem: hoe waardeer je een internetbedrijf? Omdat dit soort bedrijven bij de beursgang nog veel verlies maakt, hangt de geschatte waarde vooral af van de toekomstverwachtingen en de te voeren strategie. De prijs van 43 euro die beleggers voor World Online moesten betalen, was dan ook een beredeneerde slag in de lucht. Daarover heeft ook ABN Amro weinig twijfel laten bestaan.

Vanwege het waarderingsprobleem is ieder gegeven hierover van groot belang. En juist op dit punt zit er een belangrijke omissie in het prospectus. Op de inmiddels beroemde pagina 99 van dit document wordt gemeld dat Nina Brink aandelen heeft overgedragen (lees: verkocht) aan drie beleggingsmaatschappijen. Wat niet wordt gemeld, is de prijs die Brink op 27 december 1999 voor de aandelen heeft gekregen: nog geen 6 euro per stuk.

Die prijs staat in schril contrast met de prijs van 43 euro die beleggers nog geen drie maanden later moesten neertellen voor een aandeel World Online.

Nog los van het feit dat beleggers niet houden van bestuursvoorzitters die aandelen verkopen in het bedrijf waarin zij investeren, is het volgens analisten en handelaren niet reëel dat World Online in waarde is verzevenvoudigd tussen de verkooptransactie van Brink en de beursgang tien weken later.

'Dit is uitermate relevante informatie voor beleggers', stelt directeur Dirk de Jong van zakenbank HSBC. 'Die 6 euro geeft hen een belangrijke indicatie voor de zo moeilijk in te schatten waarde van World Online.' De Jong krijgt bijval van advocaat en VEB-bestuurslid Gilles Hooft Graafland. 'Het is onbegrijpelijk dat ABN Amro dit heeft laten passeren', stelt Hooft Graafland.

Het ontbreken van de prijs van 6 euro die Nina Brink heeft ontvangen, gaat ongetwijfeld zwaar wegen in de slepende juridische strijd die nu volgt. Maar ook het feit dat Brink meerdere malen de suggestie heeft gewekt dat ze geen aandelen heeft verkocht, weegt volgens juristen zwaar.

'Het lijkt erop dat hier sprake is van misleidende reclame', aldus Pen. 'Als ABN Amro stelt dat in het prospectus duidelijk is vermeld dat Nina Brink heeft verkocht, had de bank ook moeten melden dat de mededelingen van Brink over haar privé-transacties niet helemaal sporen met het prospectus.'

INTUSSEN WACHT DE gevallen internet-koningin thuis in Brasschaat op wat komen gaat. Terwijl de juridische aasgieren al boven haar hoofd rondcirkelen, denkt Nina Brink na, zo vertelde ze donderdag aan NRC Handelsblad. 'World Online is een prachtig bedrijf', is het enige dat ze wilde zeggen.

Dat zijn de advocaten vast roerend met haar eens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden