De grote geheime Mol-operatie: zwijgen, liegen, tweeten

Wie is de Mol?

Van het spotten van straatnaamborden tot het opzoeken van lievelingsnummers van de deelnemers: bij elk seizoen van Wie is de mol? doen kijkers verwoede pogingen om voortijdig de Mol te onthullen. Makers, deelnemers en jagers vertellen hoe je dat het best geheim kunt houden.

Wie is de Mol? 2016 Foto Michel Schnater

Het is september 2014 als social media-analist Jaap van Zessen (32) een boos telefoontje krijgt. Een redacteur van het tv-programma Expeditie Robinson. Of Van Zessen zijn blog met voorspellingen van de afvallers, gebaseerd op hun eigen tweets, ogenblikkelijk van het internet wil halen.

De genoemde kandidaten van Expeditie Robinson riskeren de contractueel vastgestelde boete van 100 duizend euro, stelt de redacteur. Want, onbewust of niet: zij zijn zelf verantwoordelijk voor het 'lekken' van informatie via social media.

Van Zessen haalt zijn schouders op. Niet mijn probleem, denkt hij. En vermoedelijk ook niet dat van de kandidaten. Die zijn vast niet goed geinstrueerd over hun digitale 'gedrag' tijdens de opnamen.

Het codekraken begon een half jaar eerder bij Wie is de Mol?, het nóg succesvollere reality-spelprogramma, dat zaterdag 2 januari aan zijn zestiende seizoen begint.

Van Zessen wist de geheime opnameperiode van Wie is de Mol? te achterhalen (mei en juni) en analyseerde met een 'monitoring tool' de Twitter-, Facebook- en Instagram-pagina's van deelnemers: wie was alweer snel aan het werk, welke kandidaten bleven juist heel lang stil, hoe verliep het volggedrag op Twitter en wie gingen na de opnamen bijvoorbeeld veel met elkaar om?

Daarmee voorspelde hij twee seizoenen geleden welke kandidaten voortijdig, zo niet als eerste, uit het spel vlogen. Vorig jaar noemde hij twee deelnemers die zéker ver zouden komen (Rik van de Westelaken en Marlijn Weerdenburg) en tipte hij Margriet van der Linden als de Mol. Het klopte.

Het kwam hem ook op veel kritiek te staan. Zogeheten molloten, fanatieke fans van het programma, en diverse BN'ers verweten Van Zessen het spel te verzieken. 'Lees het dan niet, ik waarschuw van tevoren voor spoilers', is het verweer van de social media-expert. 'Maar kennelijk kunnen mensen het toch moeilijk weerstaan.'

Spelverloop

Tien (semi-)BN'ers gaan naar een exotisch land, in dit geval de Dominicaanse Republiek. Daar moeten de kandidaten opdrachten uitvoeren om geld te verdienen. Een van hen is de Mol, die moet zorgen dat opdrachten mislukken, zodat er minder geld in de pot komt. Aan het eind blijven twee finalisten en de Mol over. Degene die het meest van de Mol weet, wint de pot.

Op de redactie van Wie is de Mol? zijn de reacties minder uitgesproken. 'Die analyses houden ons juist scherp', zegt Dayna Gosselaar, woordvoerder van het programma. 'Het geeft ook een beetje de buzz weer van Wie is de Mol? Iedereen wil er onderdeel van uitmaken. Maar nu moeten we de kandidaten dus bewuster maken van de valkuilen bij social media.'

Dat gold ook voor tv-presentator Tim Hofman, een van de deelnemers van het nieuwe seizoen. Hij is een zeer fanatiek gebruiker van Twitter: de teller staat in zes jaar tijd op bijna 42 duizend verstuurde tweets. 'Ik vond het ook weer niet zo ingewikkeld', zegt Hofman. 'Ja, je moest rekening houden met het tijdsverschil, omdat we op de Dominicaanse Republiek zaten. Maar ik ben gewoon doorgegaan met tweeten: af en toe een gedicht of een grapje. Ik hoefde er niet een heel team voor in te schakelen.'

Modejournaliste Cécile Narinx, eveneens deelnemer van het seizoen 2016, kreeg het advies om niet te veel af te wijken van de gebruikelijke patronen. 'Ik heb op Twitter af en toe wat oude foto's gepost van een boswandeling. Of een aankondiging gedaan van ons blad Harper's Bazaar, dat in de winkel lag.'

Nepberichten versturen op social media. Voor deelnemers is dit de afgelopen twee jaar onderdeel geworden van de geheime Wie is de Mol?-operatie. Maar ook buiten de opnameperiode hebben de deelnemers zich aan protocollen te houden. Meer dan een jaar lang moeten ze zwijgen, aangezien de casting in februari plaatsvindt, terwijl het jaar erop, in maart, pas de laatste aflevering wordt uitgezonden.

Een kandidaat mag slechts één persoon informeren. Samen tekenen ze een contract, waarin is opgenomen dat op het verklappen van spelinformatie een boete staat van 250 duizend euro.

Of in het contract ook een clausule staat over het (onbedoeld) weggeven van informatie op social media, is niet bekend. 'Daarover doen we geen uitspraken', zegt woordvoerder Gosselaar. 'Maar als een kandidaat per ongeluk iets naar buiten brengt, dan proberen we het direct van het internet af te krijgen. Het is niet de bedoeling om meteen met een contract te gaan zwaaien.'

3FM-dj Annemieke Schollaardt, ook deelnemer in het komende seizoen, zegt zich niet meer te herinneren hoe het contract eruitziet. 'Echt geen idee waar die hoge boete precies voor staat. Erg hè? Maar ach, het belangrijkste is dat niemand zich verlult. Dat zie ik ook niet snel gebeuren. Hoewel het toch ook lastig blijft in gesprekken met vrienden of in interviews. Je bent constant op je hoede.'

Tim Hofman Foto Michel Schnater

Het echte spel der leugens begint volgens Schollaardt vlak vóór de opnamen. 'Je moet toch zorgen dat je op een geloofwaardige manier drieënhalve week van de radar verdwijnt. Ik had bedacht dat het slim zou zijn om bij 3FM te zeggen dat ik vakantie neem, en dat ik daarna ziek terugkeer.'

'Veel van mijn collega's waren achterdochtig, zeker ook omdat ik Pinkpop miste. Tegen vrienden had ik weer een ander verhaal: dat ik met mijn moeder op vakantie was. En tegen de mensen die mijn moeder kennen, zei ik dat ik een pilot aan het draaien was in het buitenland.'

Voor de deelnemers die vroeg uit het spel vliegen en dus sneller thuis zijn, wacht misschien wel de zwaarste taak. Schollaard: 'Mensen moeten dan soms letterlijk twee weken binnenblijven of in elk geval niet veel in het openbaar optreden. Dat is natuurlijk vrij heftig.'

En dan ook nog erop toezien dat je gedrag op social media niet verdacht maakt.

Een telefoontje van Van Zessen. Hij heeft 'interessante dingen' gevonden. 'Het heeft me wat langer gekost, want de kandidaten hadden zich goed voorbereid', zegt hij. 'Maar met behoorlijke zekerheid kan ik van vier deelnemers zeggen dat zij er voor de finale uitgaan.' Goed nieuws voor de molloten: de Volkskrant doet niet mee aan spoilers.

Wie is de Mol?, vanaf 2/1 om 20.30 uur op NPO1.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.