Martin Koolhoven.

InterviewMartin Koolhoven

‘De groep filmnerds in Nederland is niet groot, maar die mensen ­bleken wel enorme honger te hebben’

Martin Koolhoven.Beeld Frank Ruiter

Wat zijn dit voor vragen? Acht dilemma’s voor regisseur (en presentator) Martin Koolhoven (50).

De kijk van Koolhoven: seizoen 1 of seizoen 2?

‘Ik had nog genoeg ideeën voor een tweede seizoen. We kwamen er gaandeweg achter dat we in seizoen 2 meer mainstreamfilms behandelen. Dat komt doordat ik thema’s heb gekozen met klassiekers waaraan ik niet voorbij kon. Als ik het over buitenaardse wezens heb, moet ik ET bespreken, en Alien. En als tijdreizen het thema is, kan ik niet om Back to the Future heen.

‘Er is verder niet veel veranderd, het team is hetzelfde gebleven. David Kleijwegt is de regisseur, Reinier van Brummelen doet de camera en de vormgeving. We maken het echt met z’n drieën. Deze keer kwam editor Reinier Zoutendijk erbij. Ik ben heel blij met die lui. Ik ben voornamelijk inhoudelijk bezig, die hele vormgeving ligt bij hen. Maar natuurlijk bemoeien zij zich met de inhoud en ik met de vorm, we zijn allemaal supereigenwijs.

De Lier of Asten?

‘Wat? Verdomme man, Asten maar. In De Lier woonde ik van mijn 3de tot mijn 11de, in Asten van mijn 11de tot mijn 20ste. Asten is een dorp, een soort Maaskantje, haha. Het was leuk om daar op te groeien, maar ik had altijd het gevoel dat ik weg zou gaan uit Brabant. Ik heb me er altijd een buitenstaander gevoeld, ik bleef iemand van boven de rivieren, zoals ze daar zeiden. Maar ik sprak al snel plat Astens, dat wel. Thuis niet, trouwens.’

Once Upon a Time in the West of…

‘Als mij werd gevraagd wat mijn favoriete film is, heb ik er heel lang drie genoemd: Once Upon a Time in the West van Sergio Leone, Touch of Evil van Orson Welles en Some Like It Hot van Billy Wilder. Maar Once Upon a Time in the West is inmiddels de nummer één. Ik heb de film al een keer of twintig gezien, maar hij blijft elke keer overeind.

‘De eerste keer was op tv, in 1980, op wat toen nog de BRT heette. Het was een mokerslag. Ik was 11. Dat was het begin. Mijn liefde voor film kwam op verschillende manieren tot uiting. Ik pikte bijvoorbeeld filmboeken uit de bibliotheek. Toen later de ov-kaart werd geïntroduceerd, kon ik naar Amsterdam en Rotterdam reizen om films te gaan zien. Je denkt toch niet dat je in Asten Citizen Kane bij de videotheek kon huren? Dankzij die filmboeken uit de bibliotheek wist ik precies welke films ik wilde zien.

‘De eerste regisseur voor wie ik bewust viel, was Steven Spielberg. Ik was enorm vatbaar voor het soort films dat hij maakte. Jaws, Close Encounters of the Third Kind, Raiders of the Lost Ark en ET zijn meesterwerken. Die films zijn een soort referentie voor me geworden. Het gaat net zoals met muziek, in de puberteit en de jaren daarna ben je het meest beïnvloedbaar. Ik zou zomaar in een interview kunnen roepen dat er na de jaren negentig nooit meer iets nieuws is gemaakt.’

Marc Overmars of Erik ten Hag?

‘Huh? Wie de grote man is achter de bloei van Ajax? Ik dacht even dat je bedoelde wie van de twee ik zou willen ontslaan. Verdomme man, dit is lastig. Er hangt toch een soort schimmigheid over hun werk. Over Ten Hag wordt vaak gezegd dat de spelers veel bepalen, maar als ik Ajax zie voetballen, heb ik het idee dat ik de hand van de trainer zie. Hij is de vormgever.

‘Voor de rest zijn de successen van Ajax vooral te danken aan een samenloop van omstandigheden. Overmars heeft als technisch directeur het plan-Cruijff op een handige manier geïnterpreteerd. Dat is belangrijk geweest. Het salarisplafond werd gesloopt en er werden kostbare spelers aangetrokken. Dus ik kies voor Overmars.

‘Ik ben geen fanatieke supporter. Dan zou ik nog steeds een seizoenkaart hebben en die heb ik niet meer sinds ik kinderen heb. Maar ik leef wel fanatiek mee. Als Ajax verliest, baal ik enorm. Ik heb alle kenmerkende trekjes van een typische Ajax-supporter, ook de nare. En ik vind het leuk om dat te cultiveren. Lekker arrogant doen tegen Feyenoorders, heerlijk.’

Carice van Houten of Martijn Lakemeier?

‘O God. Is de vraag wie ik het best vind of met wie ik nu het meest zin heb om weer te werken? Over dat laatste vind ik het ietsje makkelijker om na te denken.

‘Met Carice heb ik vier films gemaakt, Suzy Q, Amnesia, Knetter en Brimstone, met Martijn één, Oorlogswinter. Als ik nu voor een van de twee een film zou moeten bedenken, zou ik voor Martijn kiezen, denk ik, omdat ik dan met hem hetzelfde kan beleven als wat ik met Carice heb meegemaakt. Met haar heb ik vier totaal verschillende momenten in haar carrière gedeeld. Dat was heel leuk. Ik heb haar zien groeien.

‘Tijdens het draaien van Oorlogswinter was Martijn pas 14. Het is altijd de vraag wat de puberteit daarna teweegbrengt. Wat je vaak ziet, is dat er dan een zelfbewustzijn ontstaat dat goed acteerwerk in de weg zit. Dan lijkt het talent ineens weg. Bij Martijn had ik destijds al het vermoeden dat het hem niet zou overkomen. Hij was in veel opzichten heel bleu, daarom pakte het ook zo goed uit, maar hij was wel slim en zelfbewust. En hij is nog steeds heel goed, ik ben heel benieuwd hoe hij het in De Oost van Jim Taihuttu doet.’

Simon van Collem of Cees van Ede?

‘Van Collem. Van Ede was wat te intellectueel voor me, op die leeftijd. Ik herinner me hem ook niet zo goed. Hij zat toch bij de NOS en presenteerde Cinevisie? Van Collem besprak op tv films die ik wilde zien, in Simonskoop. Hij had nooit een mening, hij hield het graag gezellig. Er was ook nog een Belg met een tv-programma waar ik naar keek, Jo Röpcke.

‘Ik beleef enorm veel plezier aan De kijk van Koolhoven. Ik heb ook nog nooit zo veel fanatieke reacties gehad, ook niet op mijn films. De groep filmnerds in Nederland is niet groot, maar die mensen bleken wel enorme honger te hebben.’

Martin KoolhovenBeeld Frank Ruiter

Breaking Bad of Game of Thrones?

‘Joh, wat kunnen mij die televisieseries nou schelen! Totaal oninteressant, haha. Van Game of Thrones heb ik nog geen vijf minuten gezien. Dat zeg ik met enige schroom, want twee acteurs met wie ik heb gewerkt zitten in de serie. Nee, meer zelfs: Carice van Houten, Kit Harington, Michiel Huisman, plus nog wat bijrollen voor allerlei figuren.

Breaking Bad heb ik anderhalf seizoen volgehouden. Toen vond ik het welletjes. Ik zal hier wel weer gezeik mee krijgen, maar iedereen zegt altijd over series dat je nog even moet doorbijten. Nee, vanaf seizoen 2 wordt het echt goed. Nee, seizoen 3, dat is geweldig. Het moet verdomme vanaf aflevering 1 goed zijn! Ik word daar doodmoe van. Hoezo moet je even doorbijten, hoezo moet het op gang komen? Zorg ervoor dat het meteen goed is!

‘Wat ik ook zo erg vind, is dat er van alles bij wordt verzonnen om het maar zo lang mogelijk te laten duren. Je vóélt het gewoon. Er zijn maar heel weinig verhalen die je, laat ik het ruim nemen, niet in drie uur kunt vertellen. Voor de meeste verhalen volstaat twee uur.

‘Van Stranger Things heb ik alle drie de seizoenen bekeken, waarom weet ik achteraf niet, ik liet me erin luizen. Dat doen ze goed, je wilt toch weten hoe het afloopt. Elk seizoen van Stranger Things had makkelijk in één film van anderhalf uur gekund. Makkelijk.’

Presentator of regisseur?

‘Het was gek om overal plotseling presentator te worden genoemd. Ik ben een regisseur. Het heeft even stilgelegen, maar ik wil snel weer doorgaan met het schrijven van een scenario. Ik ben al lang bezig met een film die zich in 1946 afspeelt in Jakarta: een genrefilm, geen sociaal-realistisch drama. Indonesië en die politieke periode vormen alleen de achtergrond.

‘Ik begrijp het als mensen zeggen dat ik weer een film moet gaan maken, Brimstone is alweer drie jaar oud. Ik had de afgelopen periode andere dingen aan mijn hoofd, maar ik weet ook wel dat ik op deze wereld ben gezet om films te maken. Dat is wat ik ben, filmmaker. Maar ik voel me ondertussen ook moreel verplicht om er alles aan te doen om in Nederland de liefde voor film een beetje aan te wakkeren.’

De kijk van Koolhoven, elke vrijdag om 20.25 uur op NPO 3.

Meer Martin Koolhoven? 

Twee jaar geleden keek de regisseur met Sander Donkers vooruit op het eerste seizoen van het filmprogramma De kijk van Koolhoven. ‘Ik ben maar gewoon wat gaan lullen, en toen zeiden ze: dit is precies wat we zoeken.’

Alle zes afleveringen van De kijk van Koolhoven uit 2018 kun je hier terugkijken. Er is wel een tijdbeperking: terugkijken kan alleen tussen 22.00 en 6.00 uur. 

MARTIN KOOLHOVEN

1969 Geboren in Den Haag

1996 Afgestudeerd aan de Filmacademie

1999 Suzy Q, eerste film met Carice van Houten

2001 Gouden Kalf (Regie) voor De grot

2005 Het schnitzelparadijs

2006 Gouden Kalf (Publieksprijs) voor Knetter

2008 Oorlogswinter

2010 Start met Els Vandevorst productiebedrijf N279 Entertainment

2017 Gouden Kalf (Regie, Beste film) voor Brimstone

2018 Eerste seizoen VPRO-serie De kijk van Koolhoven

2019 Theatertour Klassiekers met Koolhoven

2020 Tweede seizoen De kijk van Koolhoven

Martin Koolhoven woont met zijn vriendin en hun twee zoons in Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden