De Griekse theatermakers Azas en Tsinikoris zijn iets te pamflettistisch en politiek-correct in hun moralisme

Theater - Clean City (Anestis Azas en Prodromos Tsinikoris)

Vijf schoonmaaksters van rijke Grieken vertellen hun indrukwekkende verhalen, vol vervlogen dromen en verdampte ambities. De vraag is alleen: moet dat wel op het toneel?

Clean City Foto Christina Georgiadou

Ze komen uit Moldavië, Bulgarije, Albanië, de Filipijnen en Zuid-Afrika. En nu maken ze huizen schoon in Athene. Of althans, nu even niet, want nu staan ze op toneel. De Griekse theatermakers Anestis Azas en Prodromos Tsinikoris maakten met Clean City een voorstellingen over de, vaak vrouwelijke, migranten die thuis in dienst zijn bij de rijkere Griek. En om hun verhaal het beste over het voetlicht te brengen, vertellen vijf van die vrouwen het zelf. Mabel, Rositsa, Fredalyn, Drita en Valentina heetten ze, en ze hebben alle vijf een charmante en innemende podiumpersoonlijkheid. De een verlegen, de ander potig en stoer, een derde met zichtbare ambities in het entertainmentvak. Stuk voor stuk stelen ze onmiddellijk je hart.

Clean City (***), theater.
Door Anestis Azas en Prodromos Tsinikoris.
19/1 en 20/1, Stadsschouwburg Amsterdam.

Vervlogen dromen

In een eenvoudig woonkamerdecor, waar de vrouwen zo nu en dan een bezem of een strijkijzer ter hand nemen, vertellen ze de geschiedenis van hun migratie. Voor drie van hen hing de reden daarvoor samen met de ineenstorting van de Sovjet-Unie, hyperinflatie en het verdampen van hun spaargeld. Hun achtergrond is fascinerend: ze maken nu dan misschien huizen schoon, maar ooit hadden ze heel andere levens - de één kwam met een band naar Griekenland, de ander op een studiebeurs, de derde was verliefd. Een van de vrouwen was in haar thuisland architect, een ander professor in het Marxisme, een specialisatie die begin jaren negentig razendsnel waardeloos werd. Zulke verhalen van vervlogen dromen en verdampte ambities, plus treurige wending, mogen bekend zijn, het is toch indrukwekkend ze te horen van degenen die ze aan den lijve meemaakten.

De vraag is alleen: moet dat op het toneel? Hun levensverhalen hadden een interessante documentaire opgeleverd, maar behalve een grappig dansje en een liedje af en toe, heeft de voorstelling weinig toegevoegde theatrale waarde.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Clean City Foto Christina Georgiadou

Bitchy

Een prikkelende parallel die de makers leggen met de Griekse neonazistische beweging Gouden Dageraad, komt onvoldoende uit de verf. Zeker, het is slim en inventief om hun xenofobe discours van 'reinheid' en 'zuiveren' letterlijk te nemen: Gouden Dageraad wil Griekenland zuiveren van migranten? Migranten houden juist de stad schoon!

Maar Azas en Tsinikoris zijn iets te pamflettistisch en politiek-correct in hun moralisme en verontwaardiging. Jaha, het is heel erg allemaal. Maar dat weten we wel.

Dat geldt ook een beetje voor de verhalen van de vrouwen over hun werkgevers, die natuurlijk allemaal ongeïnteresseerd, snobistisch en bitchy zijn. Dat is pijnlijk, en zou niet zo moeten zijn, maar voor interessant drama is het contrast iets te zwart-wit, met de schoonmakers als een soort Cinderella's.

Eén van de vrouwen vormt daarop een interessante uitzondering, als ze meer dan eens hint op de zwaktes van mannelijke werkgevers, en hoe zij daar, in haar jongere jaren, altijd wel raad mee wist. Dat is spannend, en ambivalent, omdat het onderscheid tussen dader en slachtoffer en goed en fout vervaagt.

Een gemiste kans is daarnaast dat het schouwburgpubliek, waarvan een groot deel vermoedelijk zelf schoonmakers in dienst heeft, niet op het eigen gedrag wordt aangesproken. Daardoor blijft de voorstelling ietwat veilig en op afstand.

Niettemin is het leerzaam én leuk om een avond met deze vrouwen mee te leven, om met ze mee te dromen, te dansen en te zingen. Om ze even te leren kennen, al is het nog zo vluchtig.


Made in Athens

Griekse theatermakers vinden ook zonder geld voor de kunsten hun weg.

Clean City maakt deel uit van het programma Made in Athens van de Stadsschouwburg Amsterdam, waarin theater uit Griekenland centraal staat.

In Griekenland is sinds de crisis geen geld en al helemaal niet voor de kunsten. Toch vinden theatermakers hun weg en blijven ze kunst maken. Sterker: het lijkt erop dat de kunsten bloeien als nooit tevoren.

Griekse kunstenaars onderzoeken de staat van hun samenleving, hun wortels en die van Europa.

Naast Clean City is in de Amsterdamse Stadsschouwburg ook Europium te zien. In seizoen 2018-2019 haalt de schouwburg nog meer Griekse voorstellingen naar Amsterdam.