De Grave dreigt besmet te raken door 'Srebrenica'

Op Defensie wordt driftig vergaderd over de affaire rond het tweede verdwenen fotorolletje uit Srebrenica. De oppositie klaagt dat minister De Grave zijn belofte van maximale openheid in deze zaak niet nakomt....

Van onze verslaggever Ewoud Nysingh

De VVD beschuldigt 'de media' ervan aldoor de val van Srebrenica op te rakelen. 'Dutchbatters met traumatische ervaringen hebben het dezer dagen al moeilijk genoeg. Wij willen niet hijgerig achter de media aan lopen. We wachten de lopende onderzoeken rustig af', aldus het VVD-Kamerlid Van den Doel na de onthulling dat een tweede fototorolletje uit Srebrenica is verdwenen.

Het zijn echter de militairen zelf die de publiciteit zoeken. Vier jaar na de val van de Moslim-enclave beschuldigen voormalige Dutchbat-militairen hun superieuren ervan bewijzen van oorlogsmisdaden van Serviërs en Moslims te hebben verdonkeremaand.

Marechaussees die tijdens de debriefing van Dutchbat-militairen in september 1995 geen gebruik mochten maken van hun opsporingsbevoegdheid, vragen zich vol wroeging af waarom er jarenlang niets is gedaan tegen mogelijk strafbare feiten van Dutchbatters.

Ex-Dutchbatters zeggen dat 'de politiek' hen als zondebok gebruikt, om het eigen falen te maskeren. Ze pleiten voor een parlementaire enquête naar de gebeurtenissen in Srebrenica, in de hoop en verwachting dat 'de politiek' in de beklaagdenbank komt te staan.

Voor beroepsmilitairen is het een enorme stap om naar buiten te treden met klachten over Defensie. Het ministerie kan militairen echter niet verbieden de publiciteit te zoeken. Er worden alleen 'negatieve adviezen' gegeven. In de praktijk betekent dat: niet doen, slecht voor je carrière.

Het is opmerkelijk dat deze zomer militairen er toch voor kiezen hun verhaal te vertellen. In één geval ging het om de chauffeur die was betrokken bij het zogeheten YPR-incident, waarbij in 1995 twintig Moslims zouden zijn overreden. Sergeant Mulder was opgelucht toen bleek dat het onderzoek van het Openbaar Ministerie niets had opgeleverd en dat zijn naam was gezuiverd.

Daarna verklaarde een luitenant van de marechaussee dat de Militaire Inlichtingendienst (MID) in september 1995 had geprobeerd de Dutchbatters zelf te debriefen, mogelijk om gevoelige informatie bij de politieke leiding van Defensie weg te houden.

Afgelopen vrijdag trad een vroegere adjudant-onderofficier van Dutchbat naar buiten met de beschuldiging dat ook zijn fotorolletje was verdwenen. Er zouden foto's op staan van Moslims die waren gedood door andere Moslims. Het was voor het eerst dat een militair van Dutchbat II, het bataljon dat in Srebrenica zat voóó de val, de publiciteit zocht. Het OM bevestigde dat er in september vorig jaar een strafrechtelijk vooronderzoek was begonnen naar het verdwijnen van dit rolletje. De adjudant mocht van Defensie niet op de televisie verschijnen.

Uit onderzoek naar het andere rolletje uit 1995, dat volgens Defensie tijdens het ontwikkelen is verprutst, bleek volgens voormalig commissaris van de koningin Van Kemenade niet dat dit met opzet was gebeurd. Op verzoek van minister De Grave onderzocht Van Kemenade vorig jaar of Defensie het proces van waarheidsvinding over Srebrenica 'doelbewust heeft belemmerd, tegengewerkt of beperkt'. Van Kemenade concludeerde dat 'in het algemeen naar behoren is gestreefd naar een zo adequaat en volledig mogelijke verzameling en verwerking van informatie'.

De Grave was tevreden met de politiek gunstige 'geen-doofpotverklaring'. Maar de andere conclusies van Van Kemenade logen er niet om. De PvdA'er had het over 'opmerkelijke tekortkomingen en onzorgvuldigheden in het proces van informatieverzameling en -verwerking'. Zowel Defensie als het OM heeft volgens van Kemenade 'onvoldoende aandacht' besteed aan mogelijk wangedrag van Dutchbatters. En toenmalig minister Voorhoeve van Defensie werd 'niet steeds tijdig en adequaat ingelicht' door de top van de landmacht en de marechaussee.

De Grave beloofde beterschap. Hij kreeg allerlei stukken over wangedrag van Nederlandse militairen boven water en stuurde ze naar het OM. Ze betroffen niet alleen Srebrenica, maar ook Cambodja en Angola. Het Feitenrelaas met wangedrag van Dutchbat-militairen in Srebrenica zal De Grave openbaar maken als het OM klaar is met zijn onderzoek.

Maar de afgelopen tijd bleek er tóch nog een stuk te zijn dat De Grave niet kende: het MID-rapport over rechts-extremisme van vier Dutchbatters. Dat ging alsnog naar het OM. De oppositie klaagt nu dat de minister zijn belofte van maximale openheid niet nakomt. Want De Grave lichtte de Kamer niet in over het verdwenen rolletje van de adjudant. Hij vond vorig jaar dat daarover 'onvoldoende betrouwbare informatie' beschikbaar was.

Op Defensie is gisteren uren vergaderd over deze nieuwe affaire, want De Grave dreigt nu ook besmet te raken door de zaak-Srebrenica.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden