De glamourkat van De Wilde Stad: 'Alleen Abatutu kan deze klus aan'

Kattentrainer Sabine van der Helm strikte precies de goede kat

Toen er een geschikte kat werd gezocht voor de hoofdrol in De Wilde Stad, wist kattentrainer Sabine van der Helm meteen welke dat moest worden: Abatutu. 'Alleen hij kan deze klus aan.'

In De Wilde Stad loop Abatutu over de Albert Cuypmarkt, passeert bruggen, boten en de pont, struint door parken, straten, over daken, langs snelwegen, grachten, kantoorpanden en over de Wallen. Beeld Marie Wanders

'Toen we aan het filmen waren tijdens de Gay Pride kwam er een vrouw op ons af die zei dat ze het zo zielig vond voor Abatutu. Dierenmishandeling vond ze het, om zo'n kat tussen de mensenmassa te laten lopen, ze wilde zelfs de politie bellen. Terwijl ze dat zei, hapte ze in een frikadel. 'En u heeft het over dierenmishandeling, mevrouw? Weet u waar die frikadel vandaan komt, en wat voor leven die varkens hebben gehad? Eet smakelijk verder!' - dat heb ik haar geantwoord.'

Sabine van der Helm (58) komt als een tijgerin op voor haar dieren. Ze is eigenaar van castingbureau Catvertise en levert dieren voor films, theater, tv-series, fotoshoots en reclame. In haar huis aan de Leidsekade in Amsterdam scharrelen, naast twee konijnen en twee deeltijdhonden, elf katten rond, waaronder Abatutu (7). Hij is de hoofdpersoon in De Wilde Stad, een film over het deels onbekende dierenleven in de grote stad, in dit geval Amsterdam. Hij neemt de kijker als het ware mee op sleeptouw, op zijn ontdekkingstocht door de stad waar dier en mens met elkaar samenwonen. Abatutu en met hem Van der Helm, die voortdurend op de set aanwezig was, zijn er met tussenposen 2,5 jaar mee beziggeweest.

Tekst gaat door onder de foto.

Abatutu (rechts) met trainer Sabine van der Helm. Beeld Marie Wanders

Enorme expressie

Toen Catvertise het verzoek kreeg een kat als gastheer voor De Wilde Stad te casten wist Van der Helm meteen dat het Abatutu moest zijn. Abatutu komt oorspronkelijk van een boerderij in Goeree-Overflakkee waar zij meer katten vandaan haalt. Eerder was hij al te zien in onder meer de film Wiplala en de tv-series Vrijland en Dokter Tinus.

Op dit moment speelt hij een niet onbelangrijke bijrol in de dansvoorstelling Don Quichot van Het Nationale Ballet. Daar zit hij op een balkon toe te kijken naar wat zich beneden hem op het Spaanse dorpsplein allemaal afspeelt. Hij is stevig gebouwd, blijft onder alle omstandigheden rustig, stoïcijns bijna, en is gewend aan het leven op straat doordat Van der Helm haar katten al van jongs af aan mee de stad in neemt, aan een riempje of in een mandje op de fiets. 'Toen ik op de eerste draaidag met Abatutu op de set kwam, zag je ze wel eerst denken: moet dat onze hoofdpersoon worden? Omdat hij nogal fors is, en ze wilden eigenlijk een rode kater. Maar ik wist van te voren dat alleen hij deze klus aan zou kunnen. Hij heeft een enorme expressie, is heel nieuwsgierig en gaat graag op onderzoek uit.'

In De Wilde Stad loop Abatutu over de Albert Cuypmarkt, passeert bruggen, boten en de pont, struint door parken, straten, over daken, langs snelwegen, grachten, kantoorpanden en over de Wallen. Op zijn tocht ontmoet hij bij het Amstel Hotel onder meer Amerikaanse rivierkreeften op zoek naar de rivier, verwondert hij zich op de markt over het vreetgedrag van reigers en ziet vanaf de kade toe hoe een jong eendje net wordt gered uit de bek van een woeste meeuw.

Beeld Frans Lemmens
Beeld Frans Lemmens

Vanuit een dier

Ook al moest een scène soms tien keer over, Abatutu onderging geduldig zijn lot. Van twee dingen bleek hij niet te houden: hardlopers in het Vondelpark, dus filmen daar kon men vergeten. En ook weigerde hij de trap van het Amstel Station op te lopen als er mensen naar beneden liepen.

Voor regisseur Mark Verkerk stond het vast dat De Wilde Stad vanuit een dier verteld moest worden. Zoals hij in zijn eerste Nederlandse natuurfilm De Nieuwe Wildernis (2013, over de Oostvaarderplassen) een veulen volgde, volgt hij nu Abatutu. En een kat is zowel huisdier als roofdier, tenminste als hij naar buiten kan - overdag snorrend op de cv, 's nachts op avontuur.

Verkerk: 'Met De Wilde Stad willen wij mensen bereiken die normaal niet naar natuurfilms gaan. In Amsterdam wonen naar schatting 350 duizend katten, vandaar de kat als rode draad door de film. Abatutu heeft zeker invloed gehad op hoe wij filmden, namelijk vooral vanuit het dier gezien, van onderaf dus. Wij hebben zo natuurgetrouw mogelijk gefilmd. Dat wil zeggen dat er geen afzettingen waren en kat en crew tussen het stadse leven hebben gewerkt. In dit geval wilden wij geen ecologisch verhaal vertellen, maar een caleidoscopische impressie geven van hoe divers het leven van dier en mens in de stad is.'

Recensie De Wilde Stad ***

De ontdekkingstocht in De Wilde Stad voelt opgelegd, maar dat hindert niet. De vertelstructuur maakt de film ook geschikt voor jonge kijkers.

In De Wilde Stad wordt die impressie niet alleen gegeven door het vaak van dichtbij laten zien van de dieren, maar ook de stad zelf is een fraai decor, vol leven en feesten. Er werd onder meer gefilmd op Koningsdag en dus bij de GayPride, maar ook in rustige parken waar bijen hun honing zoeken. Stadstaferelen worden veelal versneld afgespeeld, waardoor er een vrolijke dynamiek ontstaat.


De filmmakers kozen ervoor Abatutu ook tekst te geven, zodat hij als een echte gids door de stad loopt. Die tekst werd ingesproken door acteur Martijn Fischer. Verkerk: 'We hebben als voice-over niet gekozen voor een klassieke inspreekstem, maar voor iets persoonlijkers, iets speelser. Eerst hadden we Martijn gevraagd om een echte Jordanese straatkat te spelen, een beetje met die André Hazesstem (Fischer speelde Hazes in de musical Hij gelooft in mij). Maar omdat Abatutu niet zo'n stoer straatschoffie is, eerder een bedaarde, relaxte kater, kozen we voor een licht Amsterdams accent.'


Net zo bepalend als het inzetten van een kat met eigen voice-over, is de soundtrack van De Wilde Stad. Hiervoor werd samengewerkt met hiphoplabel TopNotch. Voor de film werden vier nieuwe nummers gecomponeerd, waaronder de titelsong Jungle van beton, gezongen door rapper Sef.

Beeld Frans Lemmens

In de ongekende hoeveelheid dieren die ogenschijnlijk onzichtbaar de stad bevolken - van een alligator in een geheime loods in Amsterdam-Oost tot de moordzuchtige slechtvalken op de Zuidas - was Verkerk zelf het meest onder de indruk van het enorme aantal kreeften in de Amsterdamse grachten. Doordat dat water veel schoner is geworden, gedijen vissen en andere waterdieren daar steeds beter. Ook was hij verrast over de nogal heftige en brute wijze waarop padden met elkaar paren; een enkel vrouwtje wordt door vele mannetjes tegelijk hardhandig gedekt, als in een soort gangbang. 'Dat verwacht je niet, want het zijn zo op het oog nogal suffe, logge dieren. Ons onderwaterteam heeft urenlang gefilmd om die paring in beeld te kunnen brengen.'

Op de première afgelopen maandag in Tuschinski was Abatutu uiteraard ook aanwezig. Rustig poseerde hij een uur voor aanvang, getooid met rode strik, op een voetstuk. Hij werd daar meer gefotografeerd dan bekende Nederlanders als Maan (zangeres) en René Mioch (filmjournalist). Van een fan kreeg hij een zakje kattensnoepjes van het merk Castisfactions.

Beeld Frans Lemmens

Ode aan Amsterdam

Filmproducent EMS Films heeft bij de release van De Wilde Stad ook een groot fotoboek uitgebracht met als titel De kat in de wilde stad - een beestachtige ode aan Amsterdam. Abatutu's verhalen zijn in dit geval geschreven door journalist en kunsthistoricus Koos de Wilt. In het boek wordt uitgebreider dan in de film stilgestaan bij 25 diersoorten en de omgeving waarin zij leven; van de snoek in de Boerenwetering tot een vos die zijn eten haalt bij een truckerscafé. In het hoofdstuk over vleermuizen op de Wallen (titel: 'Vluggertjes') wordt een speelse parallel getrokken tussen de efficiëntie van het zakendoen aldaar ('zien, onderhandelen en tot zaken komen') en het gedrag van vleermuizen. Daar is het precies andersom: de mannetjes bieden zich aan de vrouwtjes aan, die op hun beurt de lekkerste of de mooiste uitzoeken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.