De 'gewone' tv-kijker trekt een zit van drie uur niet meer

Wat is het toch met Zomergasten, was vorige week maandag de vraag op deze plek. Het had een behoorlijk geslaagde reeks achter de rug, toch bleven de kijkcijfers achter. Het antwoord blijft gissen, maar behalve misschien wat sleetsheid in de 27-jarige formule, zag ik een voor de hand liggender verklaring over het hoofd: de spanningsboog.

Voor een beroepskijker zijn avonden van vijf, zes of meer uur kijken dagelijkse kost. Maar de 'gewone' tv-kijker lijkt een zit van drie uur niet meer te trekken. Andere kanalen, Twitter, Facebook en smartphone schreeuwen om aandacht.

Niet voor niets speelt televisie daarop in: een 'thema-avond' duurt hooguit anderhalf uur. Documentaires worden geperst in het keurslijf van 50 minuten.

Dat was dan ook wat opviel in Getekend - veteranen in therapie, de 2Doc van Coen Verbraak die de NCRV zondag uitzond: hij duurde ruim anderhalf uur. Een bewuste keuze: 'Ik hoop dat je door de lengte als kijker de wereld van de veteranen in getrokken wordt, maar je moet er wel voor gaan zitten', zei Verbraak in de VARA-gids van deze week.

Verbraak filmde therapeutische sessies en interviews met Ed, Hans, Jan-Willem, John, Nick, Patrick. 'TROS-Kompas-soldaatjes', die als jongens van 17 of 20 een bon uit het omroepblad tekenden om in het leger te gaan. Op 'vredesmissie' belandden ze in halve en hele oorlogen. Nu, jaren later, kampen ze - verlamd door verdriet en schuld - met een posttraumatisch stresssyndroom (PTSS). De beelden keren steeds terug: het kind dat op een landmijn liep, de vrouw die ze met bebloede buik moesten achterlaten.

Ze keerden in zichzelf, raakten apathisch, depressief, en kregen (zelf)moordneigingen. Een van hen: 'Ik dacht: als ik mijn gezinsleden dood, dan hebben die tenminste rust. Ik had voor mezelf al een boom uitgezocht waar ik tegenaan zou rijden.'

Het relaas van de mannen werd opgetekend volgens het bekende procédé: verstilde beelden, langzaam inzoomen op foto's, dreinende klanken eronder en veel zwijgende, peinzende mannen.

Een documentaire volgens het schoolboekje. Maar toch te lang voor de onbevangen buitenstaander.

Documentaires op tv lijken een opvallende voorkeur te hebben voor de zware kant des levens, misschien dat het grote lijden zich beter laat verbeelden dan de oppervlakte van de levensvreugde. Maandag zond de HUMAN de documentaire Wakker in een boze droom uit. Het filmersduo Peter en Petra Lataster (onder meer Niet zonder jou en Jeroen, Jeroen) volgde Ingrid, Vicky en Sabrina, vrouwen die de diagnose borstkanker kregen. De film werd bekroond op het IDFA en terecht. Zonder commentaar wordt de kijker de levens ingezogen van de vrouwen, die verschillend reageren op hun ziekte.

Het benauwendst was wellicht de opgewekte Vicky, die na een eerdere borstamputatie nietsvermoedend bij haar arts kwam die de kleine bultjes in haar borststreek niet vertrouwde. Foute boel. Vicky: 'Ze zitten dus overal, die rotjongens.' Vol goede moed lijkt ze opnieuw het pad van chemo, bestraling en de hele nasleep in te gaan. Vicky is begin dit jaar overleden, meldt Peter Lataster in de VPRO-gids van deze week.

De aftiteling vermeldde dat niet. Misschien volgende week. Want dat was de andere oplossing die HUMAN (of het netmanagement) had gekozen voor deze twee uur durende documentaire: doorknippen en uitzenden in twee delen. Het wachten is nu op het slot, volgende week maandag. Als een spanningsboog van drie of anderhalf uur al te veel is, duurt een week veel te lang.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden