Nieuws

De geschiedenis herhaalt zich: kabinet wil weer een Nationaal Historisch Museum

Het nieuwe kabinet wil ‘bijdragen’ aan een Nationaal Historisch Museum (NHM). ‘We willen meer aandacht geven aan onze gezamenlijke geschiedenis’, stellen VVD, D66, CDA en ChristenUnie in hun coalitieakkoord. Tien jaar gelden draaide een plan voor een dergelijk museum uit op ruzie en frustratie.

Bart Dirks
Het nooit gebouwde Nationaal Historisch Museum, ontworpen door Francine Houben. De opening was gepland voor 2011. Beeld Mecanoo
Het nooit gebouwde Nationaal Historisch Museum, ontworpen door Francine Houben. De opening was gepland voor 2011.Beeld Mecanoo

In 2005 lanceren de fractievoorzitters Maxime Verhagen (CDA) en Jan Marijnissen (SP) het idee voor een Nationaal Historisch Museum. Er is meteen argwaan – het Rijksmuseum en andere instellingen vrezen concurrentie, anderen vinden een historisch museum te nationalistisch of overbodig. Maar er komt een plan, een budget (50 miljoen euro) en een directie.

Dan ontbrandt de strijd om de vestigingsplaats, waarbij Den Haag het aflegt tegen Arnhem. Daar moet het komen naast het Nederlands Openluchtmuseum. De gerenommeerde architect Francine Houben maakt een ontwerp voor de Canontoren. Maar in Arnhem wordt vervolgens gekozen voor een andere locatie. Niet naast het Openluchtmuseum, maar in het centrum naast de John Frost Brug, vernoemd naar de Britse luitenant-kolonel die in 1994 de brug trachtte te veroveren bij de Slag om Arnhem.

‘Moderne hutspot’

Die wijziging valt niet goed, maar nog meer onenigheid ontstaat over hoe de geschiedenis moet worden verteld. De twee directeuren van het museum in oprichting vinden een ‘ouderwets’ chronologisch verhaal achterhaald, maar de Tweede Kamer eist als leidraad de ‘Canon van Nederland’. Dat is een lijst van vijftig thema’s die chronologisch de vaderlandse geschiedenis samenvatten. SP-voorman Jan Marijnissen noemt de directeuren yuppen. Ze zouden een ‘moderne hutspot’ hebben gemaakt van zijn oorspronkelijke idee.

Het museum krijgt in 2011 nog een tijdelijk onderkomen in de Zuiderkerk in Amsterdam, maar het kabinet trekt per 2012 de stekker uit het project. Wel is er sinds 2017 een interactieve presentatie van de Canon van Nederland, in het Openluchtmuseum. Op tien ‘filmsets’ worden verschillende perioden van de geschiedenis tot leven gebracht met historische objecten – van Trijntje, het eerste skelet van Nederland, tot de beautycase van arts, feminist en pacifist Aletta Jacobs.

Historisch besef

Het plan voor een historisch museum blijft echter borrelen. Begin 2020 wordt het opnieuw aangedragen door de fractieleiders Pieter Heerma (CDA) en Lilian Marijnissen (SP). Ze laten zich nog niet uit over de opzet, het ontwerp, de locatie of het budget. Het gaat hen om het idee: het debat over de identiteit van de Nederlandse samenleving is alleen maar verder verscherpt. Een museum zou meer historisch besef moeten kweken.

Summier staat het nu op pagina 29 van het coalitieakkoord: ‘We willen meer aandacht geven aan onze gezamenlijke geschiedenis. Daarom draagt het Rijk bij aan een Nationaal Historisch Museum en een Slavernijmuseum. In aanloop naar het herdenkingsjaar 2023 besteden we extra aandacht aan dialoog over het slavernijverleden en hedendaags racisme.’

Van dat nog op te richten nationaal slavernijmuseum is al langer duidelijk dat het in Amsterdam moet komen. Het moet in een ‘nieuw, groot en iconisch gebouw’ komen in de hoofdstad of in de regio daaromheen, zo stelden de Raad voor Cultuur en de Amsterdamse Kunstraad in november in een gezamenlijk advies. Het museum moet ‘niet alleen de Nederlandse slavenhandel tonen rond West-Afrika, Suriname en de Caribische eilanden, maar ook die rond de Indische Oceaan, waar de VOC (Vereenigde Oostindische Compagnie) actief was.’

NHM-zombie

Op Twitter klinkt vooral verbazing over het plan voor het Nationaal Historisch Museum (NHM). Zoals van Karwan Fatah-Black, historicus koloniale en slavernijgeschiedenis: ‘Komen coalitiepartners ooit in onze historische musea? Als je naar de canonopstelling in Arnhem bent geweest of de spraakmakende tentoonstellingen in het Rijks, Haags Historisch of het Amsterdam Museum ziet, krijg je toch geen aandrang om die NHM-zombie weer wakker te schudden?’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden