Uitgelicht

De ‘game’ aan de grens tussen Bosnië en Kroatië

Het kat-en-muisspel tussen vluchtelingen en de politie aan de grens tussen Bosnië en Kroatië wordt ‘The Game’ genoemd. Cigdem Yuksel legde met haar camera de wanhoop vast.

Umer, 16 uit Pakistan. Beeld Cigdem Yuksel

‘We waren bijna in Europa,’ vertelt Hamit (16) uit Syrië. ‘Vlak voordat we de grens naar Slovenië wilden oversteken, pakte de Kroatische politie ons. Ze namen ons in een geblindeerd busje mee terug naar de grens met Bosnië. Daar werden we overgedragen aan gemaskerde mannen. We moesten een voor een uitstappen, ze pakten ons geld af en vernielden onze telefoons. Toen begonnen ze te slaan. Drie van mijn vrienden konden wegrennen, maar ik viel. Terwijl ze sloegen zeiden ze: ga weg, ga terug naar Bosnië.’

De oversteek naar Europa heeft alleen dit jaar al aan meer dan 2.000 mensen het leven gekost. Ook binnen Europa gaan de grenzen op slot. De grens oversteken, ‘The Game’, zoals migranten het noemen, is steeds moeilijker en gevaarlijker geworden. Maar wie asiel in Europa wil aanvragen, is gedwongen het spel te spelen.

Nu de grens tussen Servië en EU-lid Hongarije potdicht zit, is de route verlegd naar de grens van Kroatië. Duizenden migranten zijn momenteel gestrand in Bosnië en Herzegovina, het armste land van Europa. De meeste van hen zitten in grensplaatsen Bihac en Velika Kladusa, in het noordwesten. Hamit is een van de honderden alleenreizende kinderen die hier, op de drempel van de EU, overleeft. Ze komen uit Pakistan, Afghanistan, Irak, Syrië. Op zoek naar veiligheid en een beter leven zijn ze vaak al jarenlang onderweg.

In afwachting van hun volgende poging om de grens over te steken, bivakkeren ze in tentjes en kraakpanden, zonder elektriciteit, of sanitaire voorzieningen. De winter komt eraan, het kan hier 20 graden vriezen. En dus proberen elke avond groepjes mensen op ‘game’ te gaan. Ook Hamit is van plan het snel weer te proberen. ‘Natuurlijk ben ik bang, maar welke keus heb ik? Terug naar Syrië kan ik niet.’

Om hiervandaan door te reizen naar de EU moeten vluchtelingen door gevaarlijk gebied. In het niemandsland liggen nog mijnen uit de Balkanoorlog, er zitten beren, wilde zwijnen en wolven. Bovendien zijn de Kroatische grenswachten berucht. Bijna iedereen heeft een verhaal over mishandeling. Wie wordt aangehouden, wordt de grens terug overgezet. Die ‘pushbacks’ zijn illegaal.

De ‘game’ vindt plaats in de schaduw van de nacht. Het is ongeveer zeven dagen lopen, over bergen en door dichte bossen, naar de grens met Slovenië. Slapen doen ze nauwelijks, het proviand raakt vaak op. Met behulp van hun gps proberen de jongeren de andere kant te halen. Maar de regels van het spel veranderen voortdurend. Zelfs kinderen die Slovenië bereiken worden teruggestuurd, overgedragen aan de Kroatische politie, die hen op hun beurt weer over de grens met Bosnië en Herzegovina zet. Game over. Wie durft opnieuw?

Deze serie werd financieel mogelijk gemaakt door Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten en het Postcode Loterij Fonds voor journalisten. Het is onderdeel van het transmediaproject Shadow Game over alleenreizende kindmigranten in Europa. Shadowgame.eu

Boqor Moha Daa Uud Axmed, 17. Boqor was 15 toen hij in zijn eentje op pad ging vanuit Somalië. Hij is inmiddels 1,5 jaar onderweg. De Libië route is te gevaarlijk geworden, daarom reist hij via deze kant.
Mohamad Hussein, 17, Aleppo, Syrië. Mohamad zit al zestig dagen vast aan de grens. Zijn vader is vermoord door Islamitische Staat. Toen de Turken kwamen is hij opgepakt en mishandeld. Toen hij vrij kwam is hij weggegaan. Zijn moeder is nog in Jenderis. Hij heeft twee broers in Zweden en een in Duitsland. Mohamad wil het liefst naar Zweden. 'Als ik maar veilig ben,' zegt Mohamad.
Sami, 17, Kobani, Syrië. Sami vluchtte vijf jaar geleden met zijn ouders vanuit Syrië naar Turkije. Hij werkte er als knechtje in een distributiecentrum, waar hij dagen van 17 uur maakte. Toen hij ziek werd van het werk, besloot hij naar Europa door te reizen. Zijn reis leidde o.a via de nieuwe, gevaarlijke route door de bergen van Montenegro. 'De bergen zijn daar zo stijl als een muur,' vertelt Sami. Hij kent de gevaren van de volgende 'etappe' op zijn reis. Toch heeft hij er vertrouwen in dat hij het haalt. 'GPS is onze vader en moeder geworden.' Hij wil het liefst naar Noorwegen.
Sheru, 15, Afrin, Syrië. Sheru reist samen met zijn oudere broer Jano (18). Ze hebben drie jaar in Turkije in de textielindustrie gewerkt. Het liefst willen ze naar Nederland. 'Ik wil naar school,' zegt Sami. 'Daar ben ik al jaren niet geweest.'
Ahmad, 12. Pakistan
Mikdad, 12 jaar. Pakistan. Mikdad en zijn neefje Ahmad (12) zijn inmiddels 8 maanden onderweg. Ze willen naar Italië, daar woont een oom. Ze hopen naar school te kunnen, maar werken is ook goed.
Rayhan, 17, Afghanistan. Rayhan is vier keer op game geweest. Hij is 1 keer opgepakt bij de grens van Italië en Slovenië, 1 keer in Slovenië, 2 keer in Kroatië. 'Elke keer ben ik in elkaar geslagen, vier telefoons zijn kapotgemaakt, ze pakten mijn geld af.' Rayhan wil naar Frankrijk, daar wil hij naar school gaan.
Asef Ali, 17, Pakistan. Asef is 1,5 jaar onderweg. Hij wil naar Italië, om welk werk dan ook te doen.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.