de freefunkfilosoof

Hij was Mr. Defunkt, hardcore freefunker en inspiratie voor de Red Hot Chili Peppers. Nu woont Joseph Bowie gewoon in Gorinchem....

KOEN SCHOUTEN

Een doorsnee nieuwbouwwijk in Gorinchem, met verkeersdrempels en speelperkjes. Een keurig huis met bloemetjes in de tuin. De deur zwaait open en daar staat Joseph Bowie: Mr. Defunkt, één van de meest hardcore New Yorkse vuige freefunkmuzikanten, grondlegger van een muziekstijl, op- zijn-kop-zetter van nachtclubs en toegewijd muzikaal opstandeling. Trombone in de hand, grote grijns. ‘Hello!’ Het is even wennen, maar Bowie woont sinds drie jaar gewoon in Nederland.

De 52-jarige trombonist en zanger verwerft zich langzamerhand een plek in de Nederlandse muziekscene. Hij speelt met Luc Houtkamps POW Ensemble, Hans Dulfer, het Duitse Emergency Room, zijn eigen groep Kosen Rofu en is geregeld speciale gast, zoals op de laatste cd van hiphopsensatie Relax. Daarnaast toert hij met de Amerikaanse jazzster Yusef Lateef. ‘Ik heb in Europa veel meer werk dan in de States.’ Gorinchem, waar hij woont met zijn Nederlandse vrouw, blijkt een prima uitvalsbasis.

Recent ontstond een van Bowies favoriete nieuwe projecten: The Punk Funk All Stars. Het is een band met helden uit de vrije funk en bluesrock: de gitaristen James ‘Blood’ Ulmer en Vernon Reid, bassist en initiatiefnemer Melvin Gibbs en drummer Ronald Shannon Jackson. ‘Allemaal oude vrienden.’ Zaterdag zal de groep het eerste concert geven van een internationale tournee. Op het festival Jazz op het Dak, dat de VPRO organiseert bovenop het Amsterdamse wetenschapscentrum NEMO.

De muzikanten kennen elkaar uit de New Yorkse muziekscene van eind jaren zeventig, begin jaren tachtig. Ze behoorden tot de grondleggers van een beweging waar je weinig meer over hoort, maar die een grote impact heeft gehad. Het was een van de laatste creatieve uitbarstingen in de jazz. Experimentele musici combineerden hun vrije opvattingen met de vette groove en aanstekelijke explosiviteit van funk. Het resultaat was wilde, dansbare muziek vol persoonlijke expressie.

Joseph Bowie is opgegroeid met freejazz. Zijn twaalf jaar oudere broer Lester was een van de weinige trompettisten die zich met volle overgave toelegde op de vrije muziek – een domein dat werd overheerst door saxofonisten. De in 1999 overleden trompettist geldt als een van de meest inspirerende geesten die de jazz heeft gekend. Saxofonist James Carter laat nooit na te benadrukken hoeveel hij aan hem heeft te danken. Bowie: ‘Hetzelfde geldt voor mij. Lester heeft me als oudere broer altijd geholpen. Mijn band Defunkt werd door de meeste jazzmusici scheef bekeken. We waren verraders omdat we speelden voor volle zalen met dansende mensen en veel vrouwen. Lester vond dat geweldig.’

Meer dan door jazzmusici werd de Defunkt-stijl opgepikt door rockmuzikanten. De Red Hot Chili Peppers noemen Defunkt een belangrijke inspiratiebron. Bowie: ‘Ik zag die gasten vaak op onze concerten.’ En Vernon Reid speelde in Defunkt voordat hij een paar jaar later zijn succesvolle rockgroep Living Colour begon.

‘New York bruiste in die tijd van de muzikale energie. Alle muzikanten woonden downtown, in de Lower Eastside. Het was er toen nog spotgoedkoop. Iedereen had een loft waar concerten werden georganiseerd. Ornette Coleman had een plek met zijn groep Prime Time, ik zat bij La MaMa Children’s Theatre. Je speelde elke avond wel ergens.’ Tegelijkertijd kwam in New York de new wave-scene op met Blondie, The Ramones en concerten in club CBGB’s.

‘Je moet het zo zien: dit was tien jaar na de hippies en de anti-oorlog beweging. Men merkte dat flowerpower niet alles was. Het was een tijd van actie ondernemen, revolutie, opkomen voor jezelf. Bewustzijn was het sleutelwoord. Bewust van je ras, bewust van je gezondheid. Biowinkels werden een groot succes. En het was de tijd van shock-performances. Ozzy Osborne beet het hoofd van een vleermuis af. James Chance sloeg het publiek in elkaar. Dat was de sfeer. Iedereen was out. Tegelijkertijd was elke band anders. Iedereen wilde een individu zijn. En we waren on-ge-loof-lijk stoned.’

Als scholier was Bowie Jimi Hendrix-fan, dus ging hij acid gebruiken – ‘dat was logisch’. Daarna heroïne en speedballs, de combinatie met cocaïne. ‘Als ik niet verslaafd was geweest had ik nu een makkelijk leven, want ik heb goed verdiend. Mijn eerste vrouw woont nog steeds in een penthouse in Manhattan.’ Omdat Defunkt op zijn concerten een tomeloze energie ten toon spreidde, gold de groep wel als een echte coke-band. ‘Dat heb ik vaak gehoord. Maar ik was de enige die drugs gebruikte en dat was geen coke. Als mensen me nu bezig horen, vragen ze nog steeds wat ik gebruik. Maar sinds 1987 ben ik clean. Drugs hoorden bij de cultuur, maar de urgentie kwam van binnen.’

Maatschappelijke betrokkenheid is voor Bowie vanzelfsprekend. ‘Dat geldt voor de meeste musici uit die tijd, en zeker voor de gasten die zaterdag op het dak spelen. Onze no wave-funk was intelligente muziek in de zin dat zij radicaal was, politiek. Die functie is daarna overgenomen door de rap. Vervolgens is die muziek voor het overgrote deel verpest door platenmaatschappijen, omdat het goedkoop was met lekker weinig muzikanten. In de loop van de jaren tachtig is het creatieve verlangen van mensen op een doortrapte manier gesmoord door media en grote bedrijven. Televisie heeft de wereld gehomogeniseerd.

‘Toen ik dertig jaar geleden in Nederland speelde, was alles nog echt Hollands. Nu zie je dezelfde gympen en baggy pants als in de rest van de wereld. Ik zie de Punk Funk All Stars als boodschappers uit de independent age. Ik ben een oude muziekfilosoof. Die binnenkort ook gewoon een TomTom gaat kopen, trouwens.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden