De Fransen verlangen nog altijd naar een absolute vorst

Wat houdt de literaire wereld in het buitenland bezig? Onze correspondenten houden het bij. Deze week Peter Giesen over het verlangen naar een sterke man in Frankrijk.

Een portret van Napoleon Bonaparte uit 1813. Beeld afp

De Fransen hebben in 1792 hun koning onthoofd, maar verlangen nog altijd naar een absolute vorst. De Vijfde Republiek is 'een koninklijk hoofd dat op een republikeins lichaam is geplaatst', schrijft de historicus Patrice Gueffiney in zijn net verschenen boek Napoléon et De Gaulle. In mei kiezen de Fransen weer een president. Ze hopen op een nieuwe Lodewijk XIV, een sterke man die het vaderland kan redden, maar zullen waarschijnlijk een Lodewijk XVI krijgen.

Zo is het steeds gegaan, zegt Gueffiney. Sinds Giscard hebben de Fransen een president gekozen die te veel belooft en te weinig waarmaakt. Met uitzondering van Mitterrand waren ze al te menselijk, waardoor de verheven glans van het presidentschap verloren is gegaan.

Des te beter, zeggen sommigen. 'Frankrijk, genees je zelf van de individuen!', schreef de historicus Jules Michelet al in de 19de eeuw. Het verlangen naar een sterke man zag hij als een blijk van onvolwassenheid. In de jaren negentig dacht de historicus François Furet dat de Franse Revolutie eindelijk voorbij was. Frankrijk zou een gewoon land worden. Het zou niet meer dromen van grandeur, niet meer hopen op de politicus die de volkswil aan de wereld zou opleggen. Het zou een gewoon land worden dat zich, net als alle andere landen, zou onderwerpen aan de wetten van een gemondialiseere economie.

Maar het verlangen naar een sterke man is terug, denkt Gueffiney. De figuur van de redder is niets anders dan de politieke wil om de loop der dingen te beïnvloeden, zegt hij. In de jaren negentig werd die politieke wil achterhaald verklaard, maar nu is zij helemaal terug. Burgers eisen dat de staat hen beschermt tegen de grillen van de economie en vooral tegen een gevaarlijke wereld, binnen en buiten de eigen landsgrenzen. Maar wie krijgt zoiets voor elkaar? Alleen een buitengewoon individu. 'De grandeur en de heroïek hebben nog mooie dagen voor zich', aldus Gueffiney.

Geen van de kandidaten in mei past in het profiel van de redder des vaderlands. Maar het verlangen naar een verlosser zal toenemen, denkt Gueffiney. Laat het vooral een De Gaulle zijn, en geen Napoleon.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden