Foto Beeldvormers

De foto van het huilende meisje aan de grens was geen toevalstreffer

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: Terug naar het huilende meisje aan de grens. 

Beeld John Moore / Getty

Het is de foto die maar niet weggaat. Woensdag 20 februari maakte de organisatie van World Press Photo de nominaties voor de persfoto’s van het jaar bekend. Daaronder zes foto’s die strijden om de World Press Photo van het jaar, het beeld dat de herinnering aan 2018 in onze ziel moet graveren – als het goed is. Kleine test: weet u nog welk beeld vorig jaar won?

Het was de brandende demonstrant in Caracas, Venezuela, ­gefotografeerd door Ronaldo ­Schemidt. Niet blijven hangen? Er ­gebeurt ook veel.

Bekijk hier de genomineerden voor de World Press Photo 2019

Uit de zes beelden die de jury van de World Press Photo ons voorstelde (om uiteindelijk op 11 april te onthullen welke foto de winnaar is), springt het beeld, een van de meest afgedrukte foto’s van 2018, er meteen weer uit. En met alle respect voor de crisis in Tsjaad, de gruwelen van de Syrische oorlog, het belang van een sterke pers in de zaak Khashoggi, de naweeën van een guerilla-oorlog in Colombia en de strijd tegen stropers in Zimbabwe (de thema’s van het jaar), onze blik werd meteen weer getrokken door het beeld van de peuter in het rode jasje, die huilt terwijl haar moeder wordt gefouilleerd door een man van de Amerikaanse grenspolitie.

We schreven er eerder over. De foto komt uit een reportage van de Amerikaanse fotograaf John Moore die in McAllen, Texas de grenspolitie (Border Patrol) volgde die aan de Amerikaanse zijde van de grensrivier Rio Grande illegale immigranten oppikt. Deze foto is onderdeel van een serie die op 12 juni 2018, tijdens een nachtelijke patrouille, werd geschoten. Moore, een veteraan-fotograaf, die al een decennium lang de ontwikkelingen langs de grens documenteert (ver voor ‘Build the wall!’), volgde de moeder en het kind even met zijn camera. Toen de moeder gefouilleerd werd en het meisje in snikken uitbarstte, boog Moore zich voorover om dat wanhopige moment vast te leggen vanuit het perspectief van het kind.

Al het werk dat Moore die nacht maakte kan hartverscheurend worden genoemd, maar de foto van het huilende meisje werd het beeld van die nacht (en, of we moeten ons sterk vergissen, het beeld van het jaar). Nog voordat we wisten hoe het meisje heette was de wereld er al mee vandoor gegaan. Een paar dagen later was ze al onderdeel van een van de meest besproken tijdschrift­covers van het jaar, een collage van Time Magazine, waarin ze huilend opkijkt naar president Trump (fragment van een tweede foto die een fractie eerder of later was gemaakt) en boven haar de tekst ‘Welcome to America’ staat afgedrukt. Het meisje in het rode jasje had nergens om gevraagd – ja, om haar moeder – en was, net gearriveerd in een nieuw land, al het poster child van een woedende cultuurclash. Je zou bijna vergeten dat ze een kind is, een echt kind, van nog geen 2 jaar.

De cover markeerde het hoogtepunt van de woede over mensonterende maatregelen aan de Amerikaanse grens, waar kinderen van ouders werden gescheiden. In het oorspronkelijke ­onderschrift gaf Moore aan dat de mogelijkheid bestond dat moeder en kind gescheiden zouden worden. Dat voorbehoud ging verloren in de orkaan van woede op sociale media, waar algemeen werd aangenomen dat hier een kind van haar moeder werd weggetrokken. Toen ontdekt werd dat de Hondurese moeder Sandra en haar dochter Yanela, want zo bleken ze te ­heten, nog samen waren in de ­opvang werd de term ‘fake news’ van stal gehaald.

Nu heeft Moore dus kans op de hoofdprijs in de internationale ­fotojournalistiek. Bij World Press Photo heeft zijn foto een titel gekregen: ‘Huilend meisje aan de grens’. In het bijschrift is haar naam inmiddels veranderd: Yana, wellicht haar roepnaam. De woede die opstak nadat de wereld zich iets begon aan te trekken van het lot van Yanela/Yana heeft, zo meldt de organisatie, er mede toe geleid dat het actief opsplitsen van gezinnen op 20 juni werd ­gestaakt.

‘Huilend meisje aan de grens’ was geen toevalstreffer. Maart vorig jaar verscheen Moore’s imposante fotoboek Undocumented –­ Immigration and the militarization of the United States, het resultaat van tien jaar lang het verhaal aan beide kanten van de grens volgen. En op de website van Getty Images zien we hoe hij in zijn reportages vaker het perspectief van het kind kiest.

Beeld John Moore / Getty

Nog zo’n foto die op je af springt: een kind in een rode broek luistert naar een man die op zijn hurken zit. Aan de ene kant een enorm voertuig met de tekst ‘BORDER’ op de bumper. Aan de andere kant een geüniformeerde man; Moore heeft scherpgesteld op zijn hand, voor in beeld, gehuld in een blauwe latex handschoen. Welkom in Amerika.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden