De flatneurose bleek een loze term: lag het aan de flat dat men ongelukkig was?

Mijn bijna 80-jarige moeder verhuisde van haar oude poppenhuisje in de Jordaan naar een frisse nieuwbouwflat. Zij wilde graag, maar ik had bedenkingen. ‘Flatneurose’, zeurde het in mijn hoofd. ‘Flatneurose, flatneurose, flatneurose.’ 

Een flatgebouw Beeld anp

Als kind had ik het woord vaak gehoord. In een flat kon je niet wonen, was de consensus onder mijn ouders en hun coterie. ‘Waarom dan niet?’, vroeg ik. Het antwoord behelsde begrippen als ‘huisvrouwensyndroom’, ‘groene weduwe’, ‘betonvlakte’ en ‘springen van de veertiende verdieping’. En ‘flatneurose’ dus, met de uitleg: ‘Stel je voor, dan zit je daar in een zo’n hokje, en beseft dat er onder je, boven je en naast je nóg honderd van precies diezelfde hokjes zijn, allemaal mensen die zich niet als individu kunnen manifesteren...’

Individuele zwammetjes

Ik keek eens rond door ons eigen krottige huis, waar de vochtplekken in het rauhfaserbehang stonden en de blaadjes van onze citroengeraniums rilden van de tocht. Tussen de plinten van de keuken groeiden bleke zwammen, waar mijn moeder soms iets blauws op smeerde, wat niet hielp. Die zwammen manifesteerden zich in elk geval van ganser harte als individu.

Mijn tante M. woonde met haar man en kinderen in een flat. Het gezin was inderdaad behoorlijk neurotisch. Dat kwam door die flat, begreep ik. Maar goed dat wij in een écht huis woonden! Pas jaren later begreep ik dat wij, in dat échte huis, stuk voor stuk minstens even neurotisch waren als tante M. en een flink deel van de rest van de wereld.

Het woord ‘flatneurose’ verdween na de jaren zeventig al snel uit het Nederlandse vocabulaire. Het bleek een loze term; flatneuroses bestaan niet. Mensen die ongelukkig waren in een flat, bleven dat elders óók. Op zich spijtig, maar wel geruststellend voor flatbewoners. Trouwens, ook het woord ‘neurose’ wordt weinig meer gebruikt. Jammer. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden