tv-recensieLance

De flashback naar de horrorjaren van Armstrong is het meest beklijvende van de docu Lance

Lance Armstrong en zijn moeder, jaren negentig.

Bij alles wat we weten na deel 1 van de documentaire Lance over de gevallen wielergod Lance Armstrong was ik — geboren Tour de France-liefhebber maar in de jaren des onderscheids afgehaakt door het institutionele bedrog — het meest onder de indruk van het ziekteverloop van zijn teelbalkanker. Toen de tumor werd vastgesteld — in 1996 stortte Armstrong fysiek in — moest niet alleen de aangetaste testikel worden verwijderd. Er waren uitzaaiingen in de longen, ‘zo groot als golfballen’, en hersenen. Een arts in de documentaire, die Armstrong destijds behandelde met chemo en bestralingen: ‘We zeiden dat hij 20 tot 50 procent overlevingskans had, in werkelijkheid had hij die nauwelijks.’

De flashback naar de horrorjaren van de Amerikaanse superwielrenner, dan een mid-twintiger, is het meest beklijvende van de eerste helft van de tweedelige documentaire, die FOX Sports zaterdag uitzond — met veel talking heads en weinig sportieve hoogtepunten. We zien Armstrong door de behandelingen kaal, mager, kapot. De eerste wegwedstrijd die hij na zijn wonderbaarlijke genezing rijdt, eindigt in een fiasco. Hij wordt uit zijn team gezet en tekent een mager contract bij U.S. Postal. Zelden iemand met zoveel weerzin bij een perspresentatie gezien als Armstrong naast de montere sponsorvertegenwoordiger.

De beelden maken, behalve door de getoonde gruwel van kanker, indruk omdat ze iets blootleggen van Armstrong waaraan het in de documentaire vaak ontbreekt: gevoel, kwetsbaarheid, eerlijk chagrijn. Het zijn de enige momenten waarop de Texaanse Narcissus zich onbedoeld in de ziel laat kijken en er voor het eerst ook iets kan gloren van begrip voor het onbeschaamde dopinggebruik (de ‘raketbrandstof’ epo) dat hem zeven touroverwinningen en het even zo vaak inleveren van die onderscheidingen bracht. Zou het doodsverachting kunnen zijn?

De hoofdvraag die documentairemaker Marina Zenovich beantwoord wilde zien, zo vertelde ze in een interview met VeloNews was: waarom die doping, waarom het liegen? Waarom kortom het uithangbord zijn van die georganiseerde misdaad-op-wielen? Dat antwoord krijgt ze van de inmiddels 48-jarige Armstrong niet; hij praat openlijk, onbewogen en zonder spijt over gebruik, bedrog, vermeende noodzaak. Maar een verklaring geeft hij nergens, en ook de wielerjournalisten, oud-teamgenoten, vrienden en familie komen in Lance niet veel verder dan te wijzen op zijn fysieke talent, zijn geldingsdrang, de ‘haatknop’ die hem, eenmaal aangezet, aanwakkerde tot ongekende rivaliteit.

Ik vermoed dat Zenovich’ waaromvraag niet de juiste is geweest - wie weet er nou antwoord op de vraag waarom hij handelt zoals hij doet? Dat vergt uitputtend speuren naar de persoonlijkheid áchter iemands gedragingen, en juist daar schiet Zenovich tekort. Zijn stiefvader zegt Lance door een militaire opvoeding tot een killer te hebben gemaakt. Alsof zoiets eendimensionaals rechtdoet aan de complexiteit van een karakter en het beste naar boven brengt. Zijn jonge moeder (17, toen Lance werd geboren) droeg met haar ruimdenkende opvoeding bij aan het ‘wonder dat ik geen massamoordenaar ben geworden’: Lance’ terloopse opmerking waarop Zenovich niet eens reageert. Achter zo’n half schertsende uitspraak gaat een wereld schuil - Armstrongs duistere universum waarover wordt gezwegen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden