Review

De film over 'de slechtste film ooit' is vermakelijk en allesbehalve aanmatigend

Franco's film over de slechtste film ooit drijft gelukkig niet op leedvermaak. The Disaster Artist laat zien dat naïviteit en onkunde soms toch tot succes leiden.

Broers Dave en James Franco in The Disaster Artist

In de zomer van 2003 verrees een enorm billboard boven Highland Avenue in Hollywood. Het was reclame voor The Room, een film die uit het niets leek te komen. Producent, regisseur, scenarioschrijver, hoofdrolspeler en geldschieter Tommy Wiseau was een volslagen onbekende, behalve voor het handjevol ongelukkigen dat ooit zijn audities had mogen aanschouwen. De mysterieuze Wiseau - onbestemde leeftijd, merkwaardig accent, vampier-achtig uiterlijk - zag een roemrijke Hollywoodcarrière voor zichzelf weggelegd, maar zijn volkomen gebrek aan acteertalent voorkwam een doorbraak.

Wat Wiseau onderscheidde van andere aspirant-sterren was zijn bankrekening. Als Hollywood hem geen kansen bood, zou hij zijn eigen stervehikel wel financieren. Zo'n zes miljoen dollar (waar hij het geld vandaan had is ongewis) stortte hij in de productie van The Room, een drama over een treurige driehoeksverhouding. Niet gehinderd door kennis van zaken maakte hij een lachwekkend slechte film die in de loop der jaren zou uitgroeien tot een cultfenomeen. 'De beste slechtste film aller tijden' werd The Room genoemd.

Over de wonderlijke productieperiode van deze rampfilm en de ook nogal wonderlijke vriendschap tussen Wiseau en de jonge acteur Greg Sesteros gaat The Disaster Artist. Voor wie niet weet dat het om een waargebeurde geschiedenis gaat, moet de komedie van James Franco volslagen belachelijk lijken; zo vreemd als The Disaster Artist verzin je het niet. Wiseau, gespeeld door Franco zelf, is een ambitieuze narcist die zich niets aantrekt van goede raad en de ene verkeerde beslissing na de andere neemt.

The Disaster Artist

Komedie
Regie: James Franco
Met: James Franco, Dave Franco, Seth Rogen, Ari Graynor, Alison Brie
104 min., in 21 zalen.

Interview James Franco

James Franco regisseerde en vervulde de hoofdrol in The Disaster Artist, over het maakproces van de slechtste film ooit, The Room. De Volkskrant toog naar Londen om Franco te interviewen, maar bleef steken bij die mooie ogen.

Franco heeft duidelijk lol in het portretteren van een mafkees, maar weet tegelijk sympathie op te wekken voor Wiseau, die stug in zijn dromen blijft geloven. The Disaster Artist drijft gelukkig niet op leedvermaak; de film gaat ook over oprechte vriendschap en laat zien dat naïviteit en onkunde soms toch tot succes leiden, al is het dan op onverwachte wijze. Als cultfilm trekt The Room nog steeds volle zalen.

Franco's mededogen voor Wiseau zal vast te maken hebben met zijn eigen status als filmmaker. Als acteur is hij al jaren succesvol, maar zijn vele regieprojecten worden doorgaans afgekraakt. Franco, die ook schrijft, schildert en verschillende studies volgt, zou te veel pretenties hebben en verwaand zijn. Die kritiek is op het geslaagde The Disaster Artist in elk geval niet van toepassing: de film is luchtig, vermakelijk en allesbehalve aanmatigend. Als er al een boodschap in schuilt, is het er een die Franco wellicht van Wiseau heeft opgepikt: durf te mislukken.

Het tweede leven van de slechtste film aller tijden

'De slechtste film aller tijden', is The Room door de Amerikaanse nieuwssite Vox gedoopt. Tijdschrift Entertainment Weekly houdt het bij de 'Citizen Kane of crap'. Hoe dan ook, The Room is sinds zijn verschijnen in 2003 uitgegroeid tot een ware culthit. Nu James Franco's film over het maken van The Room in de bioscoop gaat draaien, is The Room zelf ook in Nederland weer te zien. Net als in de Verenigde Saten trekt de film volle zalen. Hoe kan zo'n slechte film zo aantrekkelijk zijn?

De premisse van The Room is eenvoudig: vrouw gaat vreemd. De uitwerking resulteert in, zoals dagblad The New York Times schrijft, 'verschrikkelijke dialogen, incoherente plotwendingen en houterig maar tegelijkertijd melodramatisch acteerwerk.'

The Room is het levenswerk van de in Polen geboren Amerikaanse acteur Tommy Wiseau. Hij schreef, regisseerde, produceerde en distribueerde de film en castte zichzelf in de hoofdrol. Met een dik, niet te traceren, accent en mechanische speelstijl zet Wiseau een compleet vervreemdende performance neer. Het maakt The Room onweerstaanbaar absurdistisch; de film doet nog het meest denken aan een soapserie die geïnfiltreerd is door buitenaards leven.

Wiseaus ambities waren torenhoog en werden enkel overtroffen door zijn gebrek aan talent en zelfinzicht   in latere interviews wekt hij de indruk nog altijd in de veronderstelling te verkeren een meesterwerk te hebben afgeleverd. De discrepantie tussen de intenties van de maker en het daadwerkelijke resultaat werkt als een motor voor de fascinatie van een cult publiek.

Internetfaam

Aanvankelijk werd The Room in twee filmtheaters in Los Angeles uitgebracht en na twee weken uit de roulatie gehaald. Het bleek voldoende voor het ontstaan van een kleine schare fans, die zelf vertoningen gingen organiseren. Die werden door mond-tot-mondreclame almaar drukker bezocht. Internet gaf de film vervolgens wereldroem.

Een voorstelling van The Room is als een kerkdienst, waar ingewijden samenkomen en de film beleven volgens een serie vaste rituelen. In het Amsterdamse filmtheater Kriterion klinkt al luid applaus wanneer het doek opengaat. Dat gaat over in uitzinnig gejoel wanneer hoofdrolspeler Wiseau zijn entree maakt. Gedurende het verdere verloop van de film is het de bedoeling dat het publiek one liners citeert of de film anderszins van commentaar voorziet. Om de haverklap wordt er 'Focus!' geroepen, als de cameraman moeite heeft met scherpstellen. Of: 'Who are you?!', wanneer op tweederde van de film een nieuw, niet geïntroduceerd personage zich met het plot begint te bemoeien. De favoriete yell is 'I definitely have breast cancer!'. Dat zit zo: deze uitlating wordt in de film plompverloren door een van de personages gedaan en is symbool geworden van het notoir slecht geschreven script. Overbodig te zeggen dat de personages er niet verder op terugkomen, zodat het publiek nog vaak roept: 'How's your breast cancer?'

En dan de lepels. In het appartement waar The Room zich goeddeels afspeelt, staan her en der ingelijste foto's van lepels. Elke keer wanneer er een in beeld komt, mag het publiek vooraf uitgedeelde plastic lepels naar het doek smijten, onder de zo hartstochtelijk mogelijk uitgeroepen kreet 'Spoon!'. Overbodig te zeggen dat zo'n lijstje vaak te zien is in The Room. Het verlaten van de zaal gaat na afloop gepaard met luid gekraak van plastic.

Devi Smits

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden