Gids van de week Carice van Houten

De favorieten van Carice, zoals de lach van een kind: ‘Wat kun je daar verliefd op zijn’

Beeld Oof Verschuren

Met een zoveelste prijs in de pocket – voor ‘Instinct’ – gidst Carice van Houten ons door haar favorieten.

Een goede gids, zo leert de sessie met Carice van Houten, weet wat ze wil. De 43-jarige actrice tuurt op de lunchkaart van hotel The Dylan. Dan, tegen de serveerster: ‘Ik zou eigenlijk een salade niçoise willen, zónder de salade. De losse elementen – aardappels, tonijn, ei, tomaat, whatever – vind ik allemaal lekker, maar die blaadjes vind ik altijd zo’n gedoe.’

Ze zat hier een week eerder nog samen met Halina Reijn, weggezakt op de bank van het Amsterdamse hotel. Toen ging de telefoon: hun film Instinct had de Variety Piazza Grande Award gewonnen op het Internationaal Filmfestival van Locarno. Kort tevoren waren ze er nog, voor de wereldpremière. Nu mocht Reijn terugvliegen vanwege de prijsuitreiking.

Het is Reijns eerste film als regisseur, en Van Houtens eerste als producent. ‘Dat je ergens van begin tot eind bij betrokken bent, geeft een nóg grotere kick’, zegt de actrice, over die nieuwe professie. ‘Ik zat niet – zoals Halina – ook echt bij de montage of kleurcorrectie, maar ik maak hier wel meer dan ooit deel van uit.’

Met een lachje: ‘Op zich heb ik ook een leuk hoofdrolletje te pakken.’

Ze speelt psychiater Nicoline, die als enige in het tbs-behandelteam protesteert tegen de verlofaanvraag van de veroordeelde verkrachter Idris, en zich tegelijk tot hem aangetrokken voelt. ‘When Melisandre meets Jafar’, schreef The Hollywood Reporter in een lovende recensie, zinspelend op de eerdere, bekendste rollen van hoofdrolspelers Van Houten (in Games of Thrones) en Marwan Kenzari (Aladdin). Na te zijn vertoond op de festivals van Locarno en Toronto, opent Instinct vrijdag 27 september het Nederlands Film Festival.

‘Paul Verhoeven en zij lijken natuurlijk in eerste instantie voor geen meter op elkaar’, zegt Van Houten over hartsvriendin/regisseur Reijn, ‘maar op een of andere manier tóch ook wel. Die totale overgave op de set, de aanstekelijke energie. Als ik wakker word, duurt het een kwartier voor ik één oog open heb. Halina staat gewoon meteen op: een wakker iemand.’

Man Up, hun nieuwe gezamenlijke productiebedrijf, gaat zich – vooralsnog – richten op het vertellen van verhalen vanuit vrouwelijk perspectief. Zoals Instinct, en de door Van Houten en Reijn van de grond getrokken tiendelige televisieserie Red Light, die zich deels afspeelt in het vrouwenhandelcircuit. ‘De naam Man Up moet je met een korreltje zout nemen, niet té serieus, maar er zit zeker een feministische drive achter. Voor Red Light, een grote serie, voerden we allerlei productionele gesprekken. Op een gegeven moment was er een man – ik zal geen naam noemen – die zei: nou meisjes, nu even oortjes dicht, we gaan het over de cijfertjes hebben. Letterlijke tekst! Toen we daar wegliepen, dachten we wel: oké, dit gaat voortaan anders.’

Geluid 

Kinderlach

‘Het mooiste geluid, dat is dus de lach van mijn kind. Dat vindt elke ouder, toch? Die schaterlach van mijn zoontje, die is echt next level. Pure drugs. Hij heeft een best wel grote mond, ook nog. De lach is zó aanstekelijk. Hij klinkt een beetje zoals mijn vader vroeger lachte, misschien heeft dat ermee te maken. Niet helemaal hetzelfde timbre, mijn vader klonk dieper, maar wel hetzelfde effect: zo iemand die van z’n kruk rolt. Zal ik er eentje laten horen?’

Vingers vegen rap over haar telefoon. ‘Even zoeken in de driehonderdmiljoen filmpjes. ‘O hier! Nee, dit is ’m niet, dit is z’n babylachje – ik zoek de diepe lach.’

Gevonden. We zien – en horen – een jochie met lang, blond haar en een melodieus rollende lach, die na de nodige variaties in toon eindigt in een voldane zucht.

‘O heerlijk, wat kun je verliefd zijn op je kind… Sorry.’

‘Oh heerlijk, wat kun je verliefd zijn op je kind ... Sorry.’ Beeld Oof Verschuren

Muziek

Blue van Joni Mitchell

Van Houten steekt haar linkeronderarm op: vier bescheiden letters spellen’ blue’. ‘Heb ik afgelopen april laten zetten. Je hoort weleens een lied, of leest een boek, waarbij je denkt: hoe kan de persoon die dit heeft gemaakt mij zo goed kennen? Het album Blue luisterde ik voor het eerst toen ik net klaar was met de middelbare school, zo rond mijn achttiende. Een vriendje met wie ik toen kortstondig iets had, kwam ermee aanzetten. De relatie ging uit, maar hé: ik heb er mooi Joni Mitchell aan overgehouden. Alleen het eerste nummer van Blue al: All I Want, echt een liefdesliedje. Ze zingt: I want to knit you a sweater, want to write you a love letter, I want to make you feel better, I want to make you feel free. Dat is toch wel zo’n beetje het mooiste wat je iemand kan wensen in een relatie.’

Actrice/mens 

Meryl Streep

‘Ik kan midden in de nacht weleens denken: wat is Meryl Streep nu aan het doen? Het is bijna een soort verliefdheid. Ik heb haar eens ontmoet, alweer een poosje geleden. Op datzelfde feestje stond ik eerder met een bekende acteur te praten, die ik vertelde dat ik zo had genoten van zijn spel in een bepaalde film. En het was een lul. Echt een lul. Terwijl Meryl Streep, die ik even later aansprak, heel lief een gesprekje met me voerde en me vervolgens een kus op m’n wang gaf. Wat een mooie vrouw, zo gracieus. Ik wilde die wang, zoals het een ware fan betaamt, niet meer wassen. Er zijn mensen die niet tegen haar acteren kunnen – dat is een bepaald slag mensen. Streep laat véél zien als actrice, een combinatie van techniek en intuïtie. Ze is ook een goede comedy-actrice, heel helder en minutieus. Buiten dat heeft ze ook gewoon een heel mooi gezicht. Ik vind het best dapper dat ik zo op haar afstapte, zou ik nu misschien niet meer durven – ik had wellicht een biertje op. Ik complimenteerde haar met een scène in The Bridges of Madison County: de manier waarop ze – op slag verliefd – een sigaret uit Clint Eastwoods hand grist. Je ziet ook dat regisseur Clint verliefd op haar moet zijn geweest. Hij vergeet soms letterlijk naar zichzelf te snijden. Betoverd.’

Woody Allen en Meryl Streep in de film Manhattan (1979). Beeld Imageselect

Humor (1)

Laurel en Hardy

‘Zelf ben ik als kind niet eh… schaterlachend ter wereld gekomen. Of ik als kind hardop lachte om Laurel en Hardy weet ik niet, maar van binnen lachte ik zeker wel. Vooral door mijn vader, die al hardop lachte om wat er ging gebeuren, vóór het gebeurde, omdat hij de films die hij ons liet zien zelf al zo goed kende. En daar moesten mijn zus en ik dan weer om lachen. Wat me vooral bijstaat is hoe ze onder de plak zaten, die Laurel en Hardy. Hoe hun vrouwen werden neergezet: altijd als hun moeders en boos, woest, een beetje eng. Vrouwvriendelijk was het niet meteen, maar wel zó leuk.’

Humor (2)

Ricky Gervais

‘Die is totaal beïnvloed door Laurel en Hardy, denk ik. Zelfde vaatje, alleen minder slapstick. Gervais heeft ook een prachtige treurnis. Hij móét weten wat het is om je een enorme lul te voelen, en klein. Hoe lelijk mensen kunnen zijn in hun ambitie, dat is The Office. Ik vind Gervais zó grappig dat hij ook gewoon fysiek aantrekkelijk wordt.’

Humor (3)

Gummbah

‘Ik heb een paar originele tekeningen van Gummbah, ingelijst. Eentje is van een man met snor in een stoptrein…’ Ze schiet in de lach. ‘Dan zie je die man gewoon achter het raam zitten, staat eronder: het was geen gezicht, Hennie in de stoptrein, en hij wist het.’

Ze schiet wéér in de lach. ‘O heerlijk. Hij heeft eens een tekening voor me gemaakt, die kreeg ik voor mijn verjaardag. Zie je twee rare, onooglijke mensen met heel veel schaamhaar over een pad rennen, en zegt iemand die naar ze staat te kijken: ja, we kunnen niet allemaal Carice van Houten zijn. Topcadeau.’

Beeld Gummbah

Dans

Nederlands Dans Theater

‘Een kunstvorm die ik eigenlijk pas vrij laat heb ontdekt, maar ik was direct superfan. Je kan mij op theatergebied geen groter plezier doen met het Nederlands Dans Theater. Als ik een dansvoorstelling zie, is het soms alsof ik niet zelf mijn gedachten stuur, als een soort trip. Je voelt van alles, terwijl er op het podium niks gezegd wordt. Na zo’n voorstelling denk ik altijd: fuck, ik heb het verkeerde beroep gekozen. Heerlijk toch, als ik níét hoefde te praten? Dan kon ik gewoon bewegen! Op zich heb ik wel de bouw van een danser. Of nou ja, ik zóú het lijf van een danser kunnen hebben. Tenger ben ik altijd geweest, zeg maar gerust een spillepoot. Maar ja, ik ben dus nogal een stijve hark.’

Eten

Macaroni met kaas en ketchup

‘Ik ben net als Andy Warhol een witvoedselmens. Ik weet dat het slecht voor me is, maar als ik mag kiezen, eet ik het liefst wit brood, witte pasta, witte muisjes. Vroeger was Casa di David mijn stamrestaurant, hier vlakbij. Spaghetti bolognese, homp boter erop, en heel veel kaas. Heerlijk! Ik ben totaal geen avonturier qua eten. Komt door mijn vader, denk ik toch. Mijn ouders waren gescheiden. Pannenkoeken, kaasfondue of macaroni met kaas en ketchup – dat waren de drie gerechten van mijn vader.

‘Zo’n sterrenrestaurant, echt superleuk hoor. Maar zelf ben ik een luie, ongeïnspireerde kok. Elleboogjesmacaroni, blok kaas erin, roeren zodat het draderig wordt, en dan ketchup erin. Dat is geen bolognese, maar misschien toch wat ik het lekkerste vind. Voor bolognese moet je vlees bakken, groente erin en zo, gezonde dingen. Maar een echte mac and cheese is totaal groenteloos. Je moet wel de juiste ketchup hebben. Heinz.’

Beeld Getty

Stad

Tokio

‘Gooi mij maar ergens neer. Als ik me goed voel, maakt het niet zo uit. Nijmegen – ik zeg maar wat – is ook leuk. Maar Tokio, ik heb er laatst een film gedraaid, daar voelde ik me zo op mijn gemak, zo veilig. Ik weet: Japan is ook een heel raar, overspannen land, maar ik was al verkocht toen de Japanse taxichauffeur, een klein mannetje van in de tachtig, begon te giechelen toen ik hem complimenteerde met zijn Engels. Echt zo hihihi, als een klein meisje, achter z’n hand. Ook heel leuk winkelen daar. Als je het over kleding hebt, is Tokio helemaal mijn ding. Hier vinden ze mijn stijl soms vrij raar, daar niet.’

Mode

Gucci

‘Voor mijn doen ben ik vandaag heel chic gekleed. Gucci. Ik wil er niet te veel reclame voor maken, ik heb er nooit interesse voor gehad, dat hele Gucci. Debiel duur natuurlijk. Maar nu hebben ze dus een ontwerper die een beetje gek is: Alessandro Michele. Hij doet alles door elkaar, eclectisch. Kijk, zo’n jasje met aardbeien, zo vet.

‘Ik hou heel veel van kleding, maar in het dagelijks leven draag ik eigenlijk altijd hetzelfde: kasjmieren joggingbroek en kasjmieren joggingtrui, maar dan wel in een mooie modekleur, ha. Vrienden noemen me ook wel Kruimeltje: ik draag graag kistjes, hele wijde mannenbroeken met bretels. De tijd van kokerrokjes en hoge hakken ligt ver achter me.’

Boek/film

De ondraaglijke lichtheid van het bestaan (Milan Kundera)

‘Las ik toen ik 15 was, een sinterklaascadeau. De film zag ik kort daarna. Die passage over ‘het klein woordenboek van onbegrepen woorden’ vond ik fascinerend. Dat verschillende mensen, vanwege hun achtergrond, vaak een heel andere betekenis geven aan woorden en begrippen, zélfs aan iets onmiskenbaars, zoals de maan.

‘Wat ik me van de film vooral herinner, is die keuze tussen de gevaarlijke liefde, die je niet helemaal kunt pakken, en de veilige. Moet je kiezen voor het een, of voor het ander?

En dan Juliette Binoche en Daniel Day Lewis. Hoe ze in bed liggen: zij het maagdelijke meisje, met blozende wangen, hij soort van de mooiste man op aarde. Er zit ook zo veel mooie symboliek in het verhaal. Alles eraan greep me. De tijd waarin het speelt, hun relatie, de seksualiteit, dat treurige einde. Nu ik het erover heb, wil ik het boek er meteen bij pakken. Herlezen.’

Daniel Day-Lewis in bed met Juliette Binoche in de film The Unbearable Lightness of Being (1988). Beeld Getty

Dier

Berggorilla

‘Voor het Wereld Natuur Fonds reisde ik naar Rwanda. Daar heb ik de berggorilla bezocht in z’n natuurlijke habitat. Zo waanzinnig mooi. De geur van de aarde alleen al, hoe lekker dat rook. Die berggorilla’s, een silverback, jonkies en zo, ik kreeg tranen in mijn ogen, was ontroerd. Ik was ook moe, dat scheelt. Eerst vier uur klimmen in de ijle lucht – ja, je kunt ze niet bestellen, je moet ze zoeken. Dit is zo oorspronkelijk, dacht ik. Al mijn stomme angsten gingen daar even overboord. Ik dacht: wat heb ik nou te zeggen? Ik kom hier bij jou op bezoek, aap. Nederig, werd ik ervan.

‘Ik vind dieren mooi, maar als het erop aankomt, ben ik een schijterd. Een hond, dat lukt. De rest is me te ongrijpbaar en ongecontroleerd. Muizen vind ik doodeng. Maar ook snelle insecten. Ik voel me zo dom, als ik zo’n prachtige vlindertuin weer eens niet binnen durf. Maar dat gefladder, dat ik ze niet zie aankomen – heel onprettig. Maar goed, er valt mee te leven.’ Ze lacht. ‘Verder heb ik niet zo veel issues hoor.’

CV Carice van Houten

5 september 1976 geboren in Leiderdorp als Carice Anouk van Houten. Dochter van musicoloog en filmhistoricus Theodore van Houten en hoofd personeelszaken Teleac/NOT Margje Stasse. Oudere zus van actrice Jelka van Houten.

1999 Doorbraak als actrice met hoofdrol in Martin Koolhovens Telefilm Suzy Q. Eerste Gouden Kalf.

2000 Studeert af aan de kleinkunstacademie in Amsterdam. Debuteert als toneelactrice bij het Noord Nederlands Toneel in De driestuiversopera.

2001-2005 Acteert in diverse Nederlandse speelfilms: Minoes (2e Gouden Kalf), De passievrucht, Lepel, Knetter.

2006 Speelt hoofdrol in Zwartboek, het oorlogsdrama van Paul Verhoeven, in wereldpremière op het Filmfestival van Venetië.

2007 Speelt grote rol in de ensemblefilm Alles is liefde, de eerste Nederlandse romantische komedie.

2008 - 2010 Combineert rollen in internationale films met publiekssuccessen in eigen land: Komt een vrouw bij de dokter, De gelukkige huisvrouw. Speelt bijrol in oorlogsdrama Valkyrie, als echtgenote van Tom Cruise’ graaf Von Stauffenberg.

2011 Krijgt rol van priesteres Melisandre in Game of Thrones; zal meespelen in 29 afleveringen.

2012 See You on the Ice, Van Houtens debuutalbum als zangeres, krijgt lovende recensies.

2015 Krijgt een relatie met de Australische acteur Guy Pearce, op de set van Martin Koolhovens Brimstone. Een jaar later wordt hun zoon Monte geboren.

Richt het productiebedrijf Man Up op, samen met Halina Reijn.

2019 De speelfilm Instinct, eerste Man Up-productie, gaat in première op het Internationaal Filmfestival van Locarno.

Filmredacteur Bor Beekman sprak Carice van Houten eerder dit jaar over het onvermijdelijke afscheid van haar Game of Thrones-personage Melisandre. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden