'De enige begrenzing zit in je hoofd'

Met Interstellar nestelt de Nederlandse cameraman Hoyte van Hoytema zich tussen de cinematografische wereldtop. Zijn volgende klus: James Bond.

Hoyte van Hoytema: `Zo'n kolossale productie is intimiderend, dan ben je geneigd iets te veel zekerheden in te bouwen.'Beeld Johan Bergmark

Hoyte van Hoytema (43) mag niet zeggen waar op aarde hij zich bevindt. Bondprotocol. De Nederlandse cameraman is op locatie ter voorbereiding op de opnamen van het 24ste avontuur van de Britse geheim agent. 'Ze zijn daar heel streng in. Er zitten natuurlijk weer een paar exotische oorden in', meldt hij over de telefoon. De wereldpremière, vorige week, van zijn vorige klus, het ruimtespektakel Interstellar, moest hij op het laatste moment afzeggen vanwege 007. Van Hoytema stuurde zijn vader maar naar Londen. Die was onder de indruk. 'Maar dat zijn ouders altijd.'

Christopher Nolan prees Van Hoytema bij die première. Zonder de kunsten van de Nederlander zou Interstellar niet zo los en documentaireachtig ogen, zei de regisseur over de voor een sf-blockbuster ongebruikelijke camerastijl. Van Hoytema liet handgrepen bevestigen aan de immobiele IMAXcamera's, zodat hij met de hand kon filmen. 'Ze wegen iets van 30, 35 kilo', zegt hij, 'maar je kunt zo'n camera een beetje strippen, er wat minder rommel aan hangen, daar heb je trucjes voor.'

Megaproducties

Het drie uur lange Interstellar was gebudgetteerd op 130 miljoen euro, exclusief marketingkosten. Nolan, die al megaproducties regisseerde (The Dark Knight, Inception), werkt zo min mogelijk met groene schermen voor later toe te voegen digitale effecten. Alles wat echt kan worden gemaakt, wil hij ook echt op de set hebben. 'Toen ik het script las dacht ik: holy fuck, hoe gaan we dit doen? De enige begrenzing zit in je hoofd, leerde ik van Chris en zijn team. Als jij het kunt verzinnen, kunnen zij het bouwen, of testen.'

Een paar jaar geleden vernam Van Hoytema via zijn agent dat Nolan naar hem had geïnformeerd. Daar kwam niks uit: de Nederlander stond die periode al geboekt, het project waaraan Nolan destijds werkte, ging ook niet door. 'Ik dacht: toch eens vragen of Nolan me alsnog wil ontmoeten. Vervolgens ben ik naar Los Angeles gevlogen waar we over alles spraken, behálve over zijn volgende film. Terug in mijn hotel werd ik gebeld door een van zijn medewerkers: of ik het script wilde lezen? Ook dat gaat allemaal geheim.'

Ook in een vervolggesprek kwam de film in kwestie geen moment ter sprake, Nolan wisselde enkel 'interesses' uit met de cameraman. Vervolgens stapte Van Hoytema op het vliegtuig, om na de landing te vernemen dat studio Warner hem een officieel bod had gedaan. Twee dagen later stond de cameraman al op een gletsjer in IJsland, voor een eerste locatiebezoek.

Matthew McConaughey en Anne Hathaway.Beeld ap

Simpel

Voor zijn eerste ruimtefilm, waarbij wetenschappers waren betrokken, werkte Van Hoytema met zo realistisch mogelijke belichting. 'Als je een zwart gat hebt dat licht en sterren naar binnen zuigt, wat voor een licht geeft dat dan? En hoe verhoudt dat licht zich tot het ruimteschip, dat zes maal roteert terwijl de zon in een bepaalde positie staat?'

Om te voorkomen dat hij zich zou verliezen in details en mathematische precisie, sprak hij zichzelf 's avonds toe bij het spotten van de opnamen van die dag: 'Shit Hoyte, dit had je losser moeten doen, en daar ben je wel héél laf bezig - je moet je eigen politieagent zijn, als cameraman. Zo'n kolossale productie is intimiderend, dan ben je geneigd iets te veel zekerheden in te bouwen. Voor mij moet een beeld niet te uitgedokterd ogen. Als het simpeler kan, is dat beter. Een houtskoolschets is vaak het allermooiste, mooier nog dan een schilderij.'

Alhoewel hij lid is van de Nederlandse beroepsvereniging van cameramannen (NSC), nam Van Hoytema nooit een film op in eigen land, of met een landgenoot. 'Ik zou dat best eens leuk vinden, maar ik kies films nooit op basis van een plek. Makkelijk hebben ze het niet, geloof ik, die Nederlandse regisseurs. Ik heb het idee dat mensen met oorspronkelijke en gekke ideeën In Nederland door diepe modder waden, dat ze onvoldoende worden ondersteund.'

Ook in Los Angeles, waar hij inmiddels woont met zijn Zweedse vrouw en dochter, probeert hij met enige regelmaat een Nederlandse speelfilm te kijken. 'Borgman bijvoorbeeld. Ik ben een Alex van Warmerdam-fan, altijd al geweest.'

Jurysysteem

Hij is al enige tijd weg uit ons land, maar cameraman Hoyte van Hoytema is lid van de beroepsvereniging van cameralieden en voelt zich betrokken bij de Nederlandse filmwereld. Net als de voorzitter, cameraman Jules van den Steenhoven, zou Van Hoytema graag zien dat het jaarlijkse filmprijzengala overgaat van het huidige jurysysteem op een academy: een opzet waarbij een grote groep vakgenoten jaarlijks stemt over de Gouden Kalveren. 'Dat is een systeem met een grotere integriteit. Niet alleen goed voor de waardering voor de prijs, maar ook bevorderlijk voor de feedback binnen de sector. Je ziet dat niet alleen bij de Oscars, maar ook in Engeland en Duitsland of bij de Europese filmprijzen.'

Polen, Zweden

Hoyte van Hoytema (43) groeide op in Dinteloord (Noord-Brabant). Na te zijn afgewezen voor het cameraklasje van de Nederlandse filmacademie, besloot hij zich aan te melden bij de ouderwetse doch veelgeprezen Poolse filmacademie te Lódz. Daartoe diende hij Pools te leren spreken, de oorspronkelijke taal van zijn opa. In Lódz kreeg hij onder anderen les van de legendarische cineast Krzysztof Kieslowski. Na zijn opleiding maakte Van Hoytema in Zweden naam met tv-series en films, waaronder de alternatieve vampierfilm Let the Right One In. Die film won vele prijzen en bleek de opstap naar een internationale carrière (o.a. The Fighter, Tinker Tailor Soldier Spy, Her).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden