Klassiek Mirga Gražinytė-Tyla

De eerlijkheid waarmee aanstormend dirigeertalent Mirga noten laat opbloeien, kent een gevaar: spanningsverlies ★★★☆☆

Of moeten we het omdraaien en zijn onze kritische oren toe aan een detox?

Mirga Grazinyte-Tyla leading the Met Orchestra in Tchaikovsky's "Symphony No. 4" at Carnegie Hall on Friday night, May 18, 2018. (Photo by Hiroyuki Ito/Getty Images) Beeld Getty Images

Voor wie later heeft ingeschakeld: door het dirigentenvak waait een revolutie. De vrouwen arriveren, en rap ook. Het snelst aanstormende talent komt uit Litouwen. Ze heet Mirga Grazinyte-Tyla, is 33, en vanwege de achternaam mag iedereen haar ‘Mirga’ noemen. Vorig seizoen gaf ze in Utrecht een met sterren besprenkeld optreden. Nu debuteert ze met haar orkest uit Birmingham in het Amsterdamse Concertgebouw.

Mirga heeft de potentie de wetten van haar vak te herschrijven. Sterker, ze is er al mee begonnen. Zo is ze de eerste vrouw bij wie je vermoedt dat een gezelschap als het Concertgebouworkest binnen handbereik ligt. Niet dat ze daarop jaagt, Mirga blijft vooral dicht bij zichzelf. Haar toverwoord is naturel. Aan de zakelijke kant betekent dat: geen erotiserende pr-foto’s waarmee de klassieke sector vrouwen opzadelt. Aan de muzikale kant: de pot op met machismo.

Als Mirga applaus haalt, staat ze naast de bok, als muzikant onder muzikanten. Dirigeert ze De vuurvogel van Stravinsky, dan schuwt ze muzikaal krachtvoer. Maestro’s met scoringsdrift poken het beest liefst zo snel mogelijk op, Mirga prefereert de spaarbrander, zacht en nog zachter, laat die noten maar voor zichzelf spreken. Waarna een opflakkering des te verrassender aankomt.

Meer is minder, luidt ook onder dirigenten de mantra. Maar Mirga zwaait naar hartelust. Door de arabesken heen schemert misschien haar koordirigentenverleden, een metier waarin tekstdetails grafisch worden verbeeld. Evengoed beheerst ze de kordate slag en dirigeert ze complexe overgangen moeiteloos.

En toch.

De eerlijkheid waarmee Mirga noten laat opbloeien, kent een gevaar: spanningsverlies. Pas in het laatste kwart van De vuurvogel, met eerst een raspende uitbarsting en dan dat slaaplied van harpen en fagot, pas dan geven kritische oren zich gewonnen. Maar misschien moeten we het omdraaien en zeggen dat die oren toe zijn aan een detox, zodat ze de naturelle betovering vanaf maat 1 begrijpen.

Intussen was het leerzaam te zien hoe klassieke topvrouwen zelf beschikken over hun imago. Dalen af van de trap: de dirigent en de solist van de avond, pianist Yuja Wang. De Chinese is niet alleen een uitzonderlijk begaafde musicus, in het klassieke wereldje is ze ook de meest besproken fashionista. Staat Mirga voor getemperde opsmuk, Wang zweert bij goud met glitters, kortgerokt en hooggehakt. 

Samen joegen ze ritmisch vuurwerk door het Vijfde pianoconcert van Sergej Prokofjev.  Al bleven het eilanden, Wangs mechanische perfectie en het strak geleide, soms te luide symfonieorkest van Birmingham.

Stravinsky, Prokofjev en Weinberg

City of Birmingham Symphony Orchestra met Yuja Wang (piano) o.l.v. Mirga Grazinyte-Tila. 

21/5, Concertgebouw, Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden