NieuwsStreetart Amsterdam

De een regelde de kunst, de ander de locatie, maar het liep mis tussen de initiatiefnemers van het enorme streetartmuseum

Kunstenaars geloven dat artistiek leider Peter Ernst Coolen het slachtoffer is en willen hun werk niet meer tonen.

De Lasloods op het NDSM-terrein in Amsterdam, met een portret van Anne Frank van de Braziliaanse street artist Eduardo Kobra.Beeld ANP

Er was scepsis toen Peter Ernst Coolen in 2015 aan straatkunstenaars vroeg om werk te maken voor een nog op te richten museum. Streetart hoort niet binnen, was de reactie. Maar velen gingen toch overstag, dankzij het enthousiasme van de nu 47-jarige Coolen, die zelf in zijn jeugd de spuitbus heeft gehanteerd en is uitgegroeid tot een kenner van het genre. Meer dan 150 street artists uit binnen- en buitenland kwamen in de afgelopen vijf jaar een doek vullen – onbezoldigd, alleen kosten werden vergoed.

Enorme werken werden het, gemiddeld 9 bij 5 meter groot. Dat had alles te maken met de locatie van het nieuwe museum: de Lasloods op het NDSM-terrein in Amsterdam-Noord, een gebouw met een vloeroppervlakte van een voetbalveld. In 2018 zou het grootste straatkunstmuseum ter wereld worden geopend, kondigde Coolen aan. Maar dat is nog steeds niet gebeurd. Een renovatie vergde meer tijd dan gepland. Daarna ontstond een conflict tussen Coolen en de man die het project grotendeels financiert.

Peter Hoogewerf is een bouwkundige die lang in gemeentedienst was, maar ook op de Zwarte Markt in Beverwijk heeft gewerkt. In 1999 zette hij zelf een vlooienmarkt op onder de naam ‘IJ-hallen’, in de door hem gehuurde Lasloods. Dat werd een succes. Coolen organiseerde in 2015 een streetartfestival op het NDSM-terrein. Kon hij niet wat doeken regelen om zijn vlooienmarkt mee aan te kleden, vroeg Hoogewerf hem. Dat leidde tot een samenwerking.

Begin dit jaar ging het mis. Coolen wil geen commentaar geven, maar enkele professionele straatkunstenaars doen dat graag. Zoals het Nederlandse duo dat als een van de eersten een werk maakte voor de Lasloods. De twee opereren altijd gezamenlijk onder de naam ‘Pipsqueak was here!!!’ en zeggen daarom niet met hun echte namen in de krant te willen. Zij kennen Coolen goed. Pipsqueak heeft ook een lang gesprek gevoerd met Hoogewerf om diens kant van het verhaal te horen. De conclusie van het duo: ‘De geldschieter gaat er met de buit vandoor.’

Coolen en Hoogewerf zouden volgens Pipsqueak ieder voor de helft eigenaar worden. Toen een en ander moest worden geformaliseerd, ontdekte Coolen dat Hoogewerf achter zijn rug om een bv had opgezet die het museum zou gaan exploiteren. Daarna lukte het niet om tot overeenstemming te komen. Pipsqueak: ‘Coolen verlangde een normaal salaris en wilde kunstenaars in de toekomst gaan compenseren voor hun eerdere onbezoldigde werk.’ Hoogewerf zou slechts een klein percentage van de kaartverkoop hebben aangeboden.

Pipsqueak noemt het ‘oliedom’ dat Coolen niet eerder afspraken heeft laten vastleggen, maar trekt zich het lot van zijn vriend zo aan dat hij tijdens het telefoongesprek in tranen uitbarst. ‘Hoe kan iemand zo gemeen zijn? Coolen heeft vijf jaar van zijn leven gegeven voor een droom. Die heeft hij waargemaakt. Maar nu mag hij er geen onderdeel van zijn.’ Pipsqueak wil niet dat hun werk wordt geëxposeerd als er geen goede oplossing komt voor hun vriend.

Onur Dinc, een Zwitserse kunstenaar, denkt er net zo over. Hij besloot pas mee te werken aan dit ‘unieke’ project nadat hij het team van Coolen had ontmoet, vertelt hij vanuit Berlijn. ‘Ik zag de passie die ze hadden.’ Hij zegt zijn werk in de Lasloods liever te vernietigen dan dat het daar wordt tentoongesteld. 

Hetzelfde stelt een Nederlandse collega, ‘Chas LoveLetters’ (hij wil ook niet met zijn naam in de krant) in een verklaring op internet. Chas LoveLetters, oprichter van het grootste straatkunstfestival in Nederland, schrijft daarin ook dat veel teamleden van Coolen zijn opgestapt omdat zij geen vertrouwen hebben in de integriteit van Hoogewerf; die komt niet uit de scene en is alleen uit op geld. Volgens Pipsqueak willen zo’n zeventig kunstenaars hun doeken weghalen uit de Lasloods.

Andere mensen uit de omgeving van Coolen melden dat hij is geïntimideerd. Uitgerekend op de avond dat premier Rutte zijn eerste persconferentie gaf over de uitbraak van het coronavirus, Coolen zat met zijn gezin voor de tv, kwamen een neef van Hoogewerf en andere mannen op motoren langs: de sleutel van de Lasloods moest worden ingeleverd. Dat deed Coolen.

Peter Hoogewerf (66) laat de beantwoording van vragen over aan een communicatie-expert. Die stelt dat ‘een verschil van inzicht’ is ontstaan nadat Coolen dit voorjaar ‘opeens eisen was gaan stellen’: 50 procent van de aandelen van een bedrijf waarin Hoogewerf miljoenen heeft gestoken, volledige zeggenschap, een fors salaris, alsmede een schriftelijk akkoord over toekomstige financiering door Hoogewerf. De maat was vol toen bleek dat Coolen geen waterdichte afspraken had gemaakt met de kunstenaars, terwijl hij voor zijn werkzaamheden wel vijf jaar lang is betaald.

De woordvoerder wijst er op dat de eigenaar van de IJ-hallen grote financiële risico’s loopt door de renovatie van de Lasloods. Volgens hem is Hoogewerf als eerste met het idee gekomen voor een straatkunstmuseum en heeft hij daarvoor zijn vlooienmarkt verhuisd naar een naastgelegen loods. ‘Het museum is niet bedoeld als een geldmachine. Er zijn miljoenen geïnvesteerd. Het duurt lang voordat die zijn terugverdiend.’

De sleutel is inderdaad door een neef van Hoogewerf en een vriend van hem opgehaald, bevestigt de woordvoerder. Maar van intimidatie is geen sprake. ‘Coolen reageerde totaal niet meer. Toen heeft de neef, die onderdeel is van het team, aangeboden: ik bel daar wel even aan.’

Het nieuwe museum opent naar verwachting in oktober de deuren onder de naam STRAAT. Dankzij de overgebleven teamleden en nieuw aangetrokken experts wordt het een ‘tempel voor streetart’, aldus de woordvoerder. Helaas heeft Coolen een ander verhaal verspreid, waardoor een deel van de kunstenaars zich wil terugtrekken. ‘Een aantal volgt het narratief van Coolen. Dan tonen we dat werk niet. Het is net als bij elk ander museum. Als bij het Stedelijk Museum een curator weggaat, is dat ook lastig. Maar het museum gaat daarna verder.’

Loods voor schepen

De Lasloods , een rijksmonument, is in 1952 gebouwd en maakt deel uit van het terrein waarop de Nederlandsche Dok en Scheepsbouw Maatschappij (NDSM) was gevestigd. In het enorme gebouw werden scheepsrompen in elkaar gezet door huidplaten aan elkaar te lassen. De werf werd in 1984 gesloten. Eigenaar van de Lasloods is nu het vastgoedbedrijf BMB Ontwikkeling. Een directeur daarvan zou pogingen hebben ondernomen om Peter Ernst Coolen en Peter Hoogewerf weer tot elkaar te brengen. BMB Ontwikkeling wil geen commentaar geven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden