De duistere, geestige en vooral heel eigen wereld van regisseur Yorgos Lanthimos

De Griekse cineast Yorgos Lanthimos maakte een soort Griekse tragedie. Enig verband met zijn afkomst?

Yorgos Lanthimos.Beeld EPA

'Het is goddelijk toch?', zegt Yorgos Lanthimos. De 44-jarige Griekse cineast trakteert, in de openingsscène van The Killing of a Sacred Deer. Hij laat z'n publiek eerst eens rustig staren naar een close-up van een pompend orgaan tijdens een openhartoperatie. Ongepast is dat niet: het hoofdpersonage in zijn nieuwe horror-tragikomedie is immers een hartchirurg, gespeeld door Colin Farrell. Lanthimos woonde als voorbereiding op de opnamen een echte operatie bij. 'Ik dacht vooraf dat ik er niet naar kon kijken, maar na de eerste schok ging het wel. Ik voelde me bevoorrecht: wanneer zie je dat nou?'

Vloek

In The Killing of a Sacred Deer eist de sinistere zoon van een overleden patiënt genoegdoening: de (al dan niet) verantwoordelijke chirurg zal een van z'n gezinsleden moeten offeren. Zo niet, dan treedt een vloek in werking. Lanthimos: 'Het idee voor de film begon klein: wat als een jongen zijn vader verliest, iemand de schuld daarvan geeft en eist dat die schuld wordt vereffend? Meer had ik niet. Alles wat er verder in de film zit, is een logisch vervolg op dat eerste idee. Neem het beroep chirurg: mensen die iemands leven in handen hebben, maar waarvan het moeilijk te bepalen is of ze verantwoordelijk zijn of niet. Ideaal voor mijn premisse.'

De titel verwijst naar de mythe van koning Agamemnon, die per ongeluk het heilige hert van Artemis afschiet en vervolgens de Goden gunstig wil stemmen door z'n dochter te offeren. 'Tijdens het schrijven van het script vielen de paralellen me op', zegt Lanthimos. 'Het leek logisch om eraan te refereren. De vragen die de mens zich vierhonderd jaar voor Christus stelde, stellen wij ons nu ook nog. Maar ik dacht nooit: o, we gaan even een Griekse tragedie bewerken.'

Griekse traditie?

De suggestie dat Lanthimos - toch Griek - niet kan ontsnappen aan z'n Griekse erfenis, valt niet in goede aard. 'Zo is het niet. Het is onzin om te veronderstellen dat je, omdat je Griek bent, een dieper begrip zou hebben van Griekse tragedies. Iedereen die geïnteresseerd is in literatuur, toneel of kunst - ongeacht waar je vandaan komt - komt op een zeker moment in aanraking met die oude teksten. Dat is géén Grieks privilege.'

Nadat hij de Griekse cinema in 2009 nieuw leven had ingeblazen, met het donkere, surreële gezinsdrama Dogtooth (Oscarnominatie), rukte Lanthimos zich in 2015 met zijn eerste Engelstalige speelfilm The Lobster los van z'n landsgrenzen, zonder ook maar iets in te boeten aan eigenzinnigheid. The Killing of a Sacred Deer is zijn eerste film die zich afspeelt in Amerika. 'Ik werk instinctief. Ik geef om mijn publiek, maar ik denk nooit aan ze tijdens het schrijven. Je kunt niks creëren als je de hele tijd denkt: hoe kan ik het zo veel mogelijk mensen naar de zin maken? En als ik schrijf, maak ik me nooit druk over hoe het eruit ziet, of wie erin speelt. Pas als het af is, zoek ik de beste plek voor de opnamen. Vanwege de genres, toch ook horror, paste dit beter in Amerika. Het werd een stadje in het Middenwesten.'

Hoofdrolspeler Nicole Kidman benaderde hem; ze bleek een liefhebber van zijn eerdere werk. 'Ze las het script, dat toen nog niet af was, en schreef: ik wil erin. Dus ik mailde terug: oké.'

Lanthimos, droogjes: 'Zo makkelijk ging het.'

Typisch Lanthimos

Een fascinerend en duister spel, met bewonderenswaardige precisie vormgegeven door Lanthimos

Duister, komisch, fascinerend: The Killing of a Sacred Deer (vanaf nu te zien) is een typisch staaltje werk van de Griekse regisseur Yorgos Lanthimos (The Lobster) en zijn voorlopige hoogtepunt. Lees hier de recensie door Pauline Kleijer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden