Beeldvormers Distracted boyfriend meme

De drie figuren op deze foto kunnen overal voor staan, als ze maar een efficiënt miniverhaal vormen


De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: distracted boyfriend meme.

Beeld Antonio Guillem / Shutterstock

Het was goddank alweer een tijd geleden dat ik de foto hierboven voor het laatst zag en ik had het nog niet geconstateerd of daar was-ie weer, nota bene in de Twitterfeed van Dolly Parton, vorige maand. Haha, die Dolly. ‘She nailed it’, klonk het. En? zult u zeggen. Wat is daar nou aan, het lijkt wel een stockfoto. Wat moet Dolly daarmee?

Het ís een stockfoto, een fotografisch oninteressante, karikaturale afbeelding uit een databank die als ondersteunend, ‘sfeerbepalend’ beeld kan worden gebruikt bij artikelen en op websites. En Dolly Parton gebruikte hem zoals velen de foto het afgelopen jaar gebruikten: als meme (‘miem’), een internetgebbetje in de vorm van een geinig filmpje of een foto voorzien van een snaakse/overdrachtelijke/knipogende tekst die laat zien dat de meme-maker beschikt over de juiste dosis bijdehandheid. Welke tekst Dolly Parton aan de foto toevoegde? Kom ik zo aan.

Sommige foto’s lenen zich perfect voor een meme, maar dat blijkt pas wanneer je ze online gekmakend vaak tegenkomt. Er bestaat geen succesrecept voor een meme-waardige foto. Stockfoto’s zijn over het algemeen geschikt vanwege dikwijls overdreven in beeld gebrachte menselijke eigenschappen en emoties, maar niet elke stockfoto wordt een meme. Het moet je overkomen, zoals het de Spaanse fotograaf Antonio Guillem overkwam met deze foto, die hij in 2015 met behulp van een drietal modellen maakte in de Spaanse stad Gerona, ten noorden van Barcelona. Guillem maakte nog een heleboel ander stockmateriaal, met steeds dezelfde mensen, maar het was deze foto die uiteindelijk een vlucht nam. ‘Ontrouwe man die met zijn vriendin loopt en verrast kijkt naar een andere verleidelijke vrouw.’ Zo luidt de adequate omschrijving op Guillems online portfolio en op de website Shutterstock, waar iedereen het beeld kan kopen, ter illustratie van bijvoorbeeld een artikel over jaloezie of vreemdgaan.

Op sociale media werd de foto wereldberoemd als ‘distracted boyfriend meme’. De eerste keer dat-ie als meme opdook was begin 2017 (zie boven), zo ontdekten de bloggers van Meme Documentation, gewijd aan het natrekken van allerhande online ongein. Het was op een Turkse Facebook-pagina voor liefhebbers van prog rock. Wie de grap niet snapt: geen zorgen (en welkom op internet, zou ik zeggen). Waar het op neerkomt is dat de drie figuren op de stockfoto van Guillem kunnen staan voor het maakt niet uit welke drie dingen in welke context dan ook, als ze maar een efficiënt miniverhaal vormen.

Het duurde even voordat de oorspronkelijke meme op de Turkse Facebook-pagina een vervolg kreeg, maar toen ging het los. Duizenden mensen gebruikten de foto voor allerlei onderwerpen, van de groeiende liefde van westerse jongeren voor het socialisme en hun afkeer van het kapitalisme tot overpeinzingen over een tweede ijsje dat al lonkt wanneer je het eerste nog niet eens op hebt. Sommige toepassingen waren scherp, andere flauw of onbegrijpelijk.

De meme was vooral een succes in 2017. Daarna dook-ie heel af en toe nog op, totdat Dolly Parton hem laatst dus nieuw leven inblies door ermee te verwijzen naar Jolene, haar bekende hit over een vrouw die bang is dat een andere vrouw haar man afpakt. Dat was een lollige, omdat onderwerp en afbeelding deze keer zeldzaam naadloos op elkaar aansloten, alsof de foto een clichématige illustratie was van het liedje, dat op zichzelf ook al een vrij platgetreden thema behandelt.

Beeld -

Van deze stockfoto zijn we dus voorlopig niet af. Afgelopen maand dook het beeld zelfs nog op aan de muur van het Museum of the Moving Image in Queens, New York, op de tweedaagse tentoonstelling Two Decades of Memes. Sommige foto’s, las ik in een verslag van online tijdschrift Vice, hadden voor de gelegenheid de ‘kunstmarktbehandeling’ gekregen; ze waren loeigroot opgeblazen. Zo ook Distracted Boyfriend, en dan alleen het onderste gedeelte van ’s mans gezicht, met die sappige fietfiew-lippen en die vlassige gezichtsbeharing. Ik herkende hem onmiddellijk.

Antonio Guillem is van dit alles niet rijk geworden. Gebruikers van sociale media betalen niet voor (stock)foto’s; die worden gewoon overal vandaan gehaald en eindeloos gekopieerd. Het kan hem niets schelen. Voordat hij een succesvolle stockfotograaf werd, was hij werkeloos. Het was toeval dat hij de camera oppakte en kijk nou eens: niemand minder dan Dolly Parton maakt reclame voor zijn winkel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.