Tv-recensie voor het donker wordt

De documentaire ‘Voor het donker wordt’ is een eerbetoon aan onze zintuigen

Wat als je nu al weet dat je over een paar jaar wordt getroffen door een verschrikkelijk ongeluk. Zou je dan je leven omgooien en andere keuzes maken? Voor de meeste mensen is het slechts een gedachte-experiment, maar voor de zussen Lotte en Roos Klaver (nu 20 en 18 jaar) is dit de pijnlijke realiteit. Ze hebben beiden het syndroom van Usher, waardoor ze geleidelijk doof én blind worden. Ze horen en zien nu al minder, maar over een jaar of tien kunnen ze niet meer zelfstandig meedoen aan de maatschappij. Regisseur Kim Smeekes volgde de zussen twee jaar in dit gekmakende proces, voor de documentaire Voor het donker wordt, die dinsdag werd uitgezonden (BNN-Vara, NPO 3).

De pijn zit vooral in alles waar de meiden afscheid van moeten nemen. Roos was dol op hockey, maar daar moest ze mee stoppen omdat ze de bal niet meer goed kon zien. Lotte doet de fotovakschool, maar ze weet niet hoe lang ze haar passie nog kan uitvoeren. Ze gaat nog snel op zichzelf wonen, om in ieder geval een paar jaar die vrijheid te ervaren. Ook maakt ze het uit met haar vriendje, die juist haar steun en toeverlaat was. Lotte wil namelijk weten hoe het is om met andere jongens te zijn en op reis geen rekening houden met iemand die thuis op haar wacht. Je voelt hun haast, ook als ze samen het noorderlicht bekijken in Finland. Iedere zintuiglijke ervaring kan de laatste zijn.

De documentaire laat ook zien hoe de zussen allebei op een andere manier het onbegrijpelijke proberen te bevatten. Zo vertelt Roos dat ze dolgraag kinderen wil, het liefst drie jongens. Maar als haar moeder vraagt hoe ze dat voor zich ziet, wil Roos er niet meer over praten, te confronterend. Haar oudere zus kijkt juist vooruit. ‘In mijn hoofd heb ik nog tien jaar, inmiddels negen – en dat is het. Zo voelt het, als een zandloper die leegloopt. Het geeft me ergens ook rust, dat ik weet dat dat het is. Ik wil niet afhankelijk worden van andere mensen, dat ik niet meer alleen naar de supermarkt kan. Daarom leer ik geen braille en wil ik geen blindenstok gebruiken – ik kan het gewoon niet.’

Roos (links) en Lotte Klaver in de documentaire 'Voor het donker wordt'. Beeld Herrie Film & TV

Maandag was Lotte met haar zusje te gast bij DWDD, waar haar werd gevraagd naar deze indringende slotscène, maar de implicaties waren te groot en te persoonlijk om op tv over te praten. ‘Het is mijn grootste geheim.’ Dat ze op zo’n jonge leeftijd moet bepalen waar de grens ligt, is ook hartverscheurend. Maar ondanks de uitzichtloosheid van hun zeldzame aandoening – er is nog lang geen medicijn op komst – benadrukken de zussen vooral hun kracht en doorzettingsvermogen. Voor het donker wordt is een eerbetoon aan de prikkels van het leven en de zintuigen die wij allemaal voor lief nemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.