tv-recensieFrank Heinen

De documentaire over Donny Hathaway is meer dan een zoveelste biografie van een getroebleerd genie

In de gesprekken met Hathaways zussen en broer zaten momenten waarop het onzichtbare kortstondig zichtbaar werd.

Aan de overkant van de straat loopt een vent in een donkere regenjas. Donny ziet hem duidelijk. De jas glimt, een vochtige glans is het. Terwijl: het heeft helemaal niet geregend. Die man, weet Donny, dat is Mister Soul.

Zaterdag, in de windstilte van de late avond, dook Donny Hathaway op, 41 jaar na zijn dood. Een natuurkracht. Op schaars, korrelig geworden archiefmateriaal zag je hem zitten, te gast in een tv-programma. Hij zat achter een piano en grijnsde met een wezenloze blik in zijn ogen. De grote zanger oogde als een zonderling met zijn grote, rode pet, iemand die ieder ogenblik iets geks kon doen, iets waarvoor iemand anders hem dan uit alle macht zou moeten behoeden.


Tot hij begon te zingen. De blik vol onrust of angst of gekte verdween, en voor even nam een diepe rust bezit van Hathaways op volle toeren draaiende binnenwerk.

Mister Soul – A story about Donny Hathaway (VPRO) van regisseur David Kleijwegt is geen klassieke muziekdocumentaire over een bijna vergeten, getroebleerd genie, al lijkt dat misschien wel zo. Op het eerste gezicht is de vorm van Mister Soul traditioneel: beelden van optredens en interviews met hen die eerste rang zaten terwijl het wonder zich voltrok. Er komen collega’s, vrienden en bewonderaars aan het woord, mensen die al vertellend woorden trachten te vinden voor hetgeen Hathaway deed en kon en wat zijn spel en stem vermochten. Vragen worden gesteld, vragen die altijd worden gesteld wanneer een portret van een gevallen kunstenaar wordt geschilderd: hoe begon het? Wie bracht hem op het verkeerde pad? Op welk moment werd de druk verpletterend? Waarom nam niemand het ‘gekriebel’ in zijn hersenpan serieus? En: bestaat er zoiets als ‘te veel talent’? 

In een wereld die voor hem onoverzichtelijk, gevaarlijk en angstaanjagend moet zijn geweest, was muziek lang de plek waar Donny Hathaway het overzicht behield. Tot die dag in januari 1979, toen hij en Roberta Flack Back Together Again zouden opnemen, en het gewoon niet meer ging. Zijn ziekte had het deel van de geest bereikt waarmee hij zijn muziek maakte. Producer James Mtume vond hem op toilet, snikkend.

De documentaire is meer dan een zoveelste muziekbiografie op beeld. Er gebeurt iets wonderlijks. In de gesprekken met Hathaways zussen en broer zaten momenten waarop het onzichtbare kortstondig zichtbaar werd. Terwijl ze vertelden over hun broer die al langer dood is dan hij ooit heeft geleefd, terwijl ze meerstemmig zijn muziek zongen, op een mottige bank in Anniston, Alabama, tekende zich op hun gezichten de herinnering af aan alle gevoelens die in die liedjes waren opgeslagen: vreugde, onbegrip, troost, verdriet. 

Mister Soul laat zien wat er gebeurt als muziek méér is dan gewoon vakwerk, als je je eenzaamheid vat in iets wat taal overstijgt, en als je erin slaagt het fundamentele gebrek aan elke vorm van controle gecontroleerd over te brengen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden