Tv-Recensie Moeder aan de lijn

De documentaire Moeder aan de lijn is een monument voor elke mantelzorger

Frank Heinen

Maandagavond. Ik kijk naar Moeder aan de lijn, een documentaire van Nelleke Koop, uitgezonden door Human.

Moeder aan de lijn gaat meer over dochters dan over moeders. Volwassen dochters, bejaarde moeders. Ze zijn ziek, de moeders. Ze vergeten alles, ze hebben hulp nodig.

Steeds opnieuw richt de camera zich op de dochter. Zoals bij kinderdocumentaires waarin volwassenen soms niet meer zijn dan benen en buiken, zijn de moeders in Moeder aan de lijn soms onscherp gefilmd, of van de zijkant. Het gaat om de dochters. Die gezinnen hebben, banen, levens. Tussendoor bellen ze. Met hun moeder, met hun broers, met de thuiszorg. Waar de taxi blijft. Wie de sleutel heeft. Hoe het gaat. Die telefoontjes vormen de voice-over, de enige uitleg, de gejaagde soundtrack van de participatiemaatschappij.

Er is dat moment dat Eliens moeder onder begeleiding met haar zus belt. Ze praten een tijdje, het klinkt gezellig. Als ze ophangt, vraagt moeder aan dochter: ‘En wie was dat?’ Of in de revalidatiekliniek, wanneer Elien en haar moeder kijken naar een kamer voor na een operatie. In de hal wordt ze overvallen door desoriëntatie en argwaan. ‘Jullie gaan mij toch niet…? In dit huis…? (...) Ik word erin ­geluisd. Ik ga naar huis. Ik wil dit niet!’

De camera concentreert zich op Elien. Ik weet het niet zeker, maar het lijkt alsof alle spiertjes in haar gezicht gespannen staan. Haar moeder is dan weer driftig, dan weer somber en dan opeens verdwaasd. Zij moet gelijkmatig zijn, ze moet opgewekt klinken. Maar je hoeft niet heel goed te luisteren om de paniek erdoorheen te horen.

Daarna: Carin en haar moeder. Ze moeten naar het ziekenhuis. Afspraak met dokter Arends. Maar Carins moeder wil niet. Ze wil haar dopjes, voor haar oren.

‘Neeeee’, roept ze paniekerig.

‘Dan moet je nu gewoon luisteren naar mij’, zegt haar dochter. ‘Ik moest ook altijd naar jou luisteren.’ Ze is haar moeders moeder geworden.

Eenmaal bij de dokter moet Carins moeder huilen. Er komen steeds nieuwe mensen. Mensen die helpen, mensen die ze niet kent. Daarna zwijgt ze, ze lijkt plots vergeten waarom ze verdrietig is, maar niet dát ze het is.

‘Lukt het nog allemaal?’ vraagt de dokter aan de dochter.

‘Nou… nee. Niet altijd.’ En plots is alle opgewektheid uit haar stem geweken.

Als laatste is er Hanna. Hanna’s moeder is luidruchtig, ze lacht en gromt en kan bijna niks meer zelf. Hanna helpt haar, ze lacht, haar geduld oogt onverwoestbaar. Als haar moeder 85 wordt, is het feest. Er wordt gezongen en gedanst en de jarige drinkt uit een leeg glas.

Moeder aan de lijn is een monument voor elke mantelzorger. Als hij afgelopen is, ben ik treurig, en blij ­tegelijk. Treurig door wat ik gezien heb, en blij dat ik het ­gezien heb.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden